“Toàn cầu hóa”, một từ thời thượng, được nhiều nông dân ở miền Tây nói nôm na như kiểu “chơi chung”. Làm sao chuyện sống chung, làm ăn chung… trong cái kiểu “chơi chung” đó có thể đem lại lợi ích và niềm vui cho mọi người trong khi thế giới vẫn phân định rạch ròi giàu nghèo, văn hóa, tôn giáo, dân tộc... riêng tư? Mời bạn đọc cùng khám phá những nghịch lý phát sinh từ đây, trong cuốn sách vừa được NXB Trẻ ấn hành tuần rồi, Nghịch lý toàn cầu hóa - Vàng và hai cô gái của nhà báo Nguyễn Vạn Phú, Tổng thư ký tòa soạn Thời báo Kinh tế Sài Gòn.

Nghịch lý chơi chung - ảnh 1

Sách gồm 3 phần, Thịnh suy toàn cầu hóa, Việt Nam trong cơn lốc xoáy và phần phụ lục, phỏng vấn 2 giáo sư kinh tế danh tiếng hay bàn về toàn cầu hóa và tự do thương mại, Paul Kruman và Michael Porter. Tác giả đã giới thiệu tóm tắt nội dung 2 phần đầu như sau:

Phần 1: Trước lúc Việt Nam gia nhập WTO, có thể nói toàn cầu hóa là một khái niệm thời thượng trong một thời gian dài. Ai cũng rao giảng về toàn cầu hóa như một liều thuốc thần kỳ hứa hẹn chữa hết mọi căn bệnh của nhân loại. Nhưng khủng hoảng tài chính toàn cầu đã nổ ra vào năm 2008. Mọi giá trị được truyền bá bấy lâu bỗng chốc bị đảo ngược. Mặt trái của toàn cầu hóa, từng được phân tích trước đó nhưng ít thuyết phục được ai, nay bỗng bộc lộ rõ nét: lòng tham của giới tài chính, sự khai thác cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên bất kể ô nhiễm môi trường, việc chạy đua sản xuất hàng hoá để thỏa mãn nhu cầu được thổi phồng lên của người tiêu dùng - tất cả dẫn đến những loại bong bóng, từ bất động sản đến tài sản tài chính. Và bỗng chốc không còn ai nhắc đến toàn cầu hóa với ý nghĩa như trước nữa. Các bài trong phần này như một cuốn nhật ký ghi lại sự thăng trầm của toàn cầu hóa, sự trăn trở của con người khi cố gắng quay về các giá trị cũ và sự loay hoay đi tìm một mô hình phát triển mới bền vững hơn.

Phần 2: Trong nhiều năm liền, với chính sách mở cửa về kinh tế, thay đổi luật lệ để đáp ứng các yêu cầu gia nhập WTO, nền kinh tế Việt Nam có những bước chuyển biến sâu rộng. Khu vực tư nhân bừng nở, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài giúp hiện thực hóa chính sách sản xuất hàng thay thế hàng nhập khẩu. Tất cả mở rộng đường để Việt Nam chính thức trở thành thành viên của WTO. Toàn cầu hóa và tự do hóa thương mại không còn là những khái niệm mơ hồ nữa. Chúng đã biến thành kim ngạch xuất khẩu hàng vào Mỹ tăng vọt, thành hạt gạo, quần áo, giày dép, con tôm con cá xuất đi khắp thế giới.

Thế nhưng, cùng lúc, lòng tham cũng nổi dậy. Đồng tiền dễ kiếm đã được đổ vào bất động sản và đến lượt nó, bất động sản đẻ ra tiền như con gà mái thần kỳ, làm giàu cho nhiều người trong một thời gian ngắn. Vậy là không còn ai có tâm trí lo chuyện sản xuất cây kim, sợi chỉ nữa, ai nấy đều lo chuyện “lớn” như chứng khoán, kinh doanh ngân hàng, và tất cả đều lao vào địa ốc. Chênh lệch giàu nghèo lộ rõ, các giá trị xã hội bị đảo lộn, người nông dân dễ bị tổn thương hơn bao giờ hết và quan trọng hơn cả, các cột trụ của xã hội như giáo dục, y tế bị quên lãng hay bị thương mại hóa. 

Đến khi khủng hoảng kinh tế toàn cầu ập vào, nền kinh tế ảo của Việt Nam nhanh chóng tan vỡ và nền kinh tế thật suy yếu hơn bao giờ hết. Hậu quả của việc hiểu sai cơ may toàn cầu hóa đem lại như các đại gia địa ốc, chứng khoán từng hiểu vẫn còn kéo dài cho đến hôm nay.

Đến đây, có thể bạn đọc sẽ tò mò với cái tựa sách về chuyện Vàng và hai cô gái. Nhưng tốt nhất bạn nên đọc để tự khám phá vì sao có cái tựa này. Sách dày 280 trang, giá bìa 75.000 đồng, có bán ở các tiệm sách.

Huỳnh Kim

Bình luận