Đổi mới chương trình - sách giáo khoa phổ thông: Lo không thực hiện kịp
Chương trình phổ thông hiện hành gây quá tải cho học sinh và còn nhiều kiến thức vô bổ - Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Hội nghị tham vấn chuyên gia về chương trình - sách giáo khoa phổ thông (CT - SGK) do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội tổ chức sáng 5.4 cho thấy những vấn đề trọng tâm của Đề án đổi mới CT - SGK phổ thông vẫn chưa có lời đáp.

Nặng về kiến thức vô bổ

 
Đổi mới chương trình - sách giáo khoa phổ thông: Lo không thực hiện kịp - ảnh 2

CT - SGK có hay đến đâu mà điều kiện giáo viên và trường lớp tạm bợ như hiện nay cũng không thực hiện được

Đổi mới chương trình - sách giáo khoa phổ thông: Lo không thực hiện kịp - ảnh 3

GS PHẠM MINH HẠC

GS Nguyễn Minh Thuyết chỉ ra rằng, ở chương trình phổ thông hiện hành, Bộ GD-ĐT chưa quyết tâm trong việc chỉ đạo tích hợp những nội dung giáo dục gần gũi để phát triển năng lực của người học. Số môn học và hoạt động giáo dục còn quá nhiều: tiểu học 14 môn, THCS 17, THPT là 18. Đây là một trong những nguyên nhân gây quá tải cho học sinh.

Về mặt nội dung, GS Thuyết nhận định: “Càng lên lớp trên, tính “hàn lâm, kinh viện” càng nặng, khả năng tác động đến sự phát triển và hoàn thiện năng lực của học sinh càng yếu”. PGS Văn Như Cương, Hiệu trưởng Trường phổ thông dân lập Lương Thế Vinh (Hà Nội), cũng phát biểu: “Nhiều kiến thức trong chương trình hoàn toàn không cần thiết đối với bậc phổ thông. Nội dung SGK là quá sức với đại bộ phận học sinh. Có thể nói, 1/3 kiến thức môn toán ở bậc THPT là vô bổ đối với học sinh”.

Nói về vấn đề này, GS Đinh Quang Báo, Thường trực Ban Chỉ đạo đề án đổi mới CT - SGK giáo dục phổ thông sau năm 2015, khẳng định: “Quá tải không hẳn vì nội dung quá nặng mà là do chúng ta đưa vào dạy quá sâu những kiến thức không cần thiết. Trong khi đó, những kiến thức thiết thực thì không dạy hoặc dạy quá ít”.

Trường sư phạm chưa “sẵn sàng” dạy học tích hợp

 

Những câu hỏi lớn chưa có giải đáp

Nhiều ý kiến băn khoăn khi đến thời điểm này, Bộ GD-ĐT vẫn chưa công bố cơ cấu giáo dục phổ thông là bao nhiêu năm. Liệu có cho phép nhiều bộ SGK hay không.  Cần một chương trình hay nhiều chương trình. Xây dựng CT - SGK như thế nào cho phù hợp với nhiều đối tượng khác nhau trong khi sự chênh lệch về trình độ giữa các vùng, miền còn khá lớn...

GS Đinh Quang Báo cho rằng trong đợt đổi mới giáo dục phổ thông sắp tới, sẽ kiên định theo hướng dạy học tích hợp và coi đây là vấn đề tất yếu. Việc tích hợp này sẽ tăng tải những kiến thức thiết thực giúp học sinh thích học, thích khám phá. GS Báo ví von: “Việc tích hợp cũng giống như thay vì ta xách nhiều cái túi bé thì cho hết vào một cái túi vừa đủ, sẽ làm bớt nặng và gọn gàng hơn”. Tuy nhiên, GS Báo thẳng thắn cho rằng chuyên gia xây dựng chương trình hiện nay cũng đang tỏ ra rất lúng túng trong việc thể hiện tư tưởng tích hợp.

Tuy nhiên, có ý kiến lo  âu vì còn nhiều trở ngại để thực hiện điều này. GS Nguyễn Minh Thuyết khẳng định: “Việc dạy tích hợp đặt ra từ năm 2002 thế nhưng các trường sư phạm hầu như không thay đổi phương thức đào tạo. Liệu có làm được không với cách đào tạo giáo viên như vậy?”. Cùng tâm trạng, PGS Nguyễn Vũ Lương, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên ĐH Khoa học tự nhiên Hà Nội, nhận định: “Thay đổi chương trình đào tạo phải mất nhiều thời gian để học sinh và giáo viên làm quen. Chẳng hạn nếu tích hợp các môn khoa học như lý, hóa, sinh thành môn chung thì quá khó với đội ngũ giáo viên hiện nay vì đã có một thời chúng ta khuyến khích dạy một môn chuyên sâu để đạt hiệu quả cao”.

PGS Trần Thị Tâm Đan, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, nhìn nhận: “Trong những năm đổi mới giáo dục phổ thông chưa một lần đặt vấn đề đổi mới đào tạo, bồi dưỡng, đào tạo lại giáo viên một cách bài bản. Trong khi đó, giáo viên là người thực hiện mục tiêu giáo dục và có vai trò quyết định chất lượng giáo dục phổ thông”. Do vậy, bà Tâm Đan đề nghị đổi mới ở trường sư phạm phải đi trước một bước. Bên cạnh đó, cần khảo sát xem bao nhiêu trường phổ thông hiện nay có điều kiện cơ sở vật chất đầy đủ để có thể đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục mới. Cùng quan điểm, GS Phạm Minh Hạc khẳng định: “CT - SGK có hay đến đâu mà điều kiện giáo viên và trường lớp tạm bợ như hiện nay cũng không thực hiện được”.

Với hàng loạt những công việc bộn bề còn chưa có định hướng rõ ràng như hiện nay, GS Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, bày tỏ lo ngại: “Nếu Bộ GD-ĐT không khẩn trương thì sẽ không thể xây dựng dự thảo nghị quyết để trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp cuối năm nay và chậm nhất là đầu năm sau. Và nếu chưa được Quốc hội thông qua thì đề án đó chưa thể thực hiện được ngay sau năm 2015”, ông Thi nói.

Tuệ Nguyễn

>> Một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa: Tạo cơ hội tối đa cho học sinh
>> Đề nghị biên soạn lại sách giáo khoa lịch sử
>> Lãng phí trong cấp sách giáo khoa miễn phí
>> Chuẩn bị ra mắt bộ sách giáo khoa mới
>> Bất bình đẳng giới từ sách giáo khoa

Bạn đọc phản hồi (4 nhận xét)

lê nguyên minh - Hải Phòng

dường như càng đổi mới thì chương trình học càng quá tải quá nhiều môn với học sinh và học sinh càng dốt đi nhất là ở vùng núi vùng sâu xa.

Nguyễn Thị Hồng Chuyên

Trước hết phải đổi mới ở các trường sư phạm trước. Làm sao để sinh viên sư phạm ra trường bắt nhịp được với giáo dục đổi mới. Đồng thời phải thanh lọc lại đội ngũ giáo viên chất lượng kém

Nguyễn Kim Hồng, Phường 15, Quận 10, TP.HCM

Tôi đồng ý với ý kiến của các chuyên gia giáo dục về tính hàm lâm của sách giáo khoa phổ thông hiện nay, cho nên, khi tiến hành đổi mới giáo dục phổ thông cần phải giảm bớt khối lượng kiến thức không cần thiết. Việc xác định những kiến thức không cần đưa vào giáo dục phổ thông là vô cùng quan trọng. Chẳng hạn, GS Văn Như Cương nói 1/3 số kiến thức toán học bậc phổ thông hiện nay là không cần thiết. Nếu đúng là như vậy thì các nhà xây dựng chương trình phổ thông sắp tới cần phải chú ý đến điều này: Mạnh dạn bỏ ra khỏi chương trình những kiến thức không cần thiết phải học ở bậc phổ thông. Chương trình, sách giáo khoa là một trong những cấu thành hoạt động giáo dục. Người học cần gì ở chương trình học ấy? Chúng ta đã thử hỏi học sinh cần những gì khi các em học ở trường phổ thông chưa? Tôi tin rằng, nếu chúng ta hỏi, chúng ta biên soạn chương trình chú ý đến những điều mà học sinh quan tâm thì ít nhất cũng làm cho học sinh có hứng thú hơn trong những giờ học. Cả nước hiện có khoảng 1 triệu giáo viên các cấp học. Đó là con số không nhỏ khi chúng ta chuyển từ một cách tiếp cận nội dung sang hướng tiếp cận năng lực, dạy học liên môn thì cần một sự thay đổi tích cực từ trong trường sư phạm. Vì thế, đổi mới giáo dục phổ thông chỉ có thể thành công nếu sự đổi mới ấy bắt đầu từ các trường sư phạm, từ việc bồi dưỡng, huấn luyện lại đội ngũ giáo viên hiện có! Nếu chúng ta muốn thay đổi, ngoài quyết tâm của cả hệ thống chính trị, cần phải tính đến những điều kiện đổi mới. Theo tôi có hai trở ngại phải tính đến: một là tính ì (quán tính lớn) của giáo dục như là một bản chất và hai là các điều kiện cần thiết cho sự đổi mới không dễ có đó là chi phí cho giáo dục (mà một phần trong đó là chi cho cuộc sống của nhà giáo). Đơn cử, chỉ tăng 100.000 đồng cho mỗi giáo viên/tháng, thì tổng số tiền cần tăng trong một năm là mười hai nghìn tỷ - đủ để xây mới khoảng 50 đến 100 trường tiểu học có quy mô 250 đến 1000 học sinh có thể theo học. Chấp nhận đầu tư cho giáo dục, hiểu đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển mới có thể đưa giáo dục nước nhà phát triển.

tranthao

Lại tốn thêm một núi tiền để cải cách giáo dục. Không biết sẽ có thêm bao nhiêu lần cải cách nữa đây ? Tại sao không thể làm một cuộc cách mạng để có một chiếc áo mới mà cứ vá chằng vá đụp rồi bắt con trẻ khoác vào. Đội ngũ giáo viên hiện nay vừa yếu tay nghề, vừa yếu cả về nhận thức, đạo đức nghề nghiệp. Làm thế nào để thay đổi thực trạng đó thì giáo dục mới phát triển được.

Bình luận

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết