Tình trạng “lạm phát” giấy khen vào dịp cuối năm học kéo theo đó là việc đánh giá không đúng năng lực học tập thực tế của học sinh sẽ gây ra nhiều hệ lụy.
Việc tặng giấy khen cho học sinh vào dịp cuối mỗi năm học nhằm ghi nhận những thành tích đã đạt được trong năm học qua, đồng thời có tác dụng động viên, khích lệ học sinh cố gắng, nỗ lực nhiều hơn về học tập, rèn luyện trong năm học tới. Những học sinh khác cũng nhìn vào đó mà phấn đấu, noi gương. Tuy nhiên, khi các đơn vị trường học phát giấy khen tràn lan, không phản ánh đúng năng lực học tập, quá trình rèn luyện của học sinh thì việc khen thưởng không còn mang nhiều ý nghĩa. Không những thế, đó còn là một biểu hiện đáng lo ngại của “bệnh thành tích” cần phải đẩy lùi.
Trước đây, để được nhà trường trao tặng giấy khen vào dịp kết thúc năm học, mỗi học sinh thường phải cố gắng, nỗ lực vượt bậc trong suốt cả năm học, cả trong học tập và rèn luyện đạo đức. Trong một lớp, số học sinh đạt danh hiệu học sinh tiên tiến hay học sinh tiên tiến xuất sắc chỉ đếm được trên đầu ngón tay, đồng nghĩa với việc những tờ giấy khen được tặng cũng có giá trị động viên, khuyến khích nhiều hơn. Những tấm giấy khen lúc đó thường được treo trang trọng nơi phòng khách, góc học tập. Những học sinh khi nhận được giấy khen không chỉ bản thân cảm thấy vinh dự mà còn mang lại niềm tự hào, hãnh diện cho các bậc phụ huynh.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, ý nghĩa của tờ giấy khen học sinh phần nào bị giảm sút khi số học sinh nhận giấy khen trong mỗi lớp vào dịp kết thúc năm học ngày càng nhiều. Số học sinh được khen tặng nhiều khi chiếm tới hơn 90% sĩ số học sinh trong lớp. Cũng bởi vậy mà trước đây, khi số học sinh được nhận giấy khen còn ít, nhiều đơn vị trường học còn tổ chức trao trang trọng trước toàn trường trong buổi lễ bế giảng năm học. Thì nay, giấy khen thường được giáo viên chủ nhiệm nhận về phát trực tiếp cho học sinh vì số lượng học sinh được nhận giấy khen quá nhiều. Trước thực tế trên, có ý kiến cho rằng, các thế hệ học sinh ngày nay có điều kiện học tập tốt hơn, khả năng tiếp thu kiến thức nhanh hơn nên kết quả học tập tốt hơn cũng là điều bình thường và nên xem đó tín hiệu đáng mừng.
Nhận đinh trên không phải không có cơ sở nhưng chưa thực sự thuyết phục nếu nhìn vào cách đánh giá, xếp loại học lực, khen thưởng học sinh mà nhiều đơn vị trường học đã và đang áp dụng thời gian qua.
Ở bậc THCS và THPT, số lượng học sinh giỏi, học sinh tiên tiến được xem là một trong những tiêu chí cơ bản để “đo đếm” chất lượng dạy và học. Các danh hiệu thi đua của lớp, của trường cũng phụ thuộc nhiều vào số học sinh được khen thưởng hằng năm. Vậy là, để mang về các danh hiệu cho trường, lớp và cho cả bản thân, không ít giáo viên đã cho điểm “thoáng” đối với học sinh. Những học sinh lẽ ra chỉ được xếp loại học lực trung bình cũng được “đẹp hóa” về điểm số để cuối năm xếp loại học lực khá, giỏi. Với mong muốn tạo điều kiện cho học sinh có học bạ “đẹp” để xét tốt nghiệp, chuyển cấp, những học sinh lớp 9, lớp 12 thường được “ưu ái” nhiều về điểm số trong các bài kiểm tra định kỳ, cuối kỳ.
Đây cũng là lý do khiến cho những học sinh ở các khối lớp này dễ dàng có được giấy khen khi năm học kết thúc. Tình trạng “lạm phát”giấy khen học sinh diễn ra khá phổ biến ở cấp tiểu học, nhất là sau khi Bộ GD-ĐT ban hành quy định mới về cách đánh giá học sinh Tiểu học. Theo đó, những học sinh đạt danh hiệu hoàn thành xuất sắc hoặc hoàn thành tốt nội dung các môn học và rèn luyện sẽ được tặng giấy khen. Đáng nói, việc xác định các danh hiệu chủ yếu không căn cứ vào điểm số mà dựa vào những nhận định, đánh giá ít nhiều có phần cảm tính của giáo viên đã dẫn tới tình trạng, có lớp, hầu như tất cả học sinh đều được nhận giấy khen với những nội dung “khen” khác nhau.
Tình trạng “lạm phát” giấy khen vào dịp cuối năm học kéo theo đó là việc đánh giá không đúng năng lực học tập thực tế của học sinh sẽ gây ra nhiều hệ lụy. Nhiều học sinh có thể ngộ nhận về khả năng, sức học của bản thân, từ đó, lơ là, chủ quan, chểnh mảng trong học tập. Cách đánh giá, xếp loại học sinh theo lối “cào bằng” không chính xác cũng tạo ra sự thiếu công bằng, làm triệt tiêu động lực thi đua giữa các học sinh. Những tờ giấy khen khi được trao một cách dễ dàng cũng sẽ làm mất đi sự trân trọng cần thiết, bên cạnh đó, giá trị tinh thần, ý nghĩa vốn có của việc khen thưởng cũng bị giảm sút. Đây thực chất là một biểu hiện rõ nét của “bệnh thành tích” vốn đang tồn tại bấy lâu nay. Muốn đẩy lùi, cần phải bắt đầu từ sự thay đổi mạnh mẽ về nhận thức trong cách thức đánh giá, khen thưởng học sinh từ cấp quản lý đến mỗi giáo viên ở các đơn vị trường học.

Bùi Minh Tuấn

* Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tác giả, một giáo viên THPT ở Nam Đàn, Nghệ An.

Bạn đọc phản hồi (11 nhận xét)

TRẦN QUANG DINH

* Chính vì coi trọng thành tích mới dẫn đến tình trạng lạm phát giấy khen. Cách ghi giấy khen của một số trường cũng bộc lộ rõ nét sự hạn chế hiểu biết. Chưa hết , thật khôi hài & buồn hay vui đây khi trên báo có nói rằng ở Hà Nội, nhiều em không hề có năng khiếu Hát, TDTT ..thế mà đùng một cái cuối năm lại có giấy khen thưởng mới " ác" chứ! Chỉ vậy ? Để cộng điểm khuyến khích xét tuyển lớp 6. Chúng ta cứ khen thưởng tràn lan - một ngày nào đó, sẽ là dở khóc dở cười vì được biết kỳ thi tuyển sinh lớp 10 ở TP HCM mới đây , diển Toán cực thấp . Có hơn > 50% thí sinh dưới trung bình. Mà trong đó hiển nhiên nhiều học sinh là khá giỏi nhiều năm liền đó.

LI TI

Theo tôi: 1. Không đánh giá giáo viên qua các tiết hội giảng. Đó là một vở hài kịch vụng về dạy cho trẻ em thói dối trá vì được diễn đi diễn lại nhiều lần trong lớp cho đến ngày hội giảng. Điều đó không phản ánh đúng trình độ giáo viên và ngay bản thân người giáo viên họ cũng mệt mỏi và chán nản với điều đó. Muốn đánh giá cho đúng thì phòng giáo dục cử giáo viên đột xuất xuống bất cứ trường nào không cần báo trước và vào dự giờ bất kỳ giáo viên nào rồi sau đó kết luận. 2. Không đánh giá giáo viên, hiệu trưởng, ngôi trường nào đó qua tỷ lệ học sinh khá, giỏi để người thầy tự tin, trung thực đánh giá học sinh qua “Thi cử nghiêm túc”. Phòng giáo dục có thể chọn bất kỳ lớp học nào có dấu hiệu khả nghi để kiểm tra sẽ biết ngay giáo viên có nâng điểm hay phóng khoáng với lớp đó không. Nếu kết quả kiểm tra có độ chênh lệch với điểm số trong lớp lớn thì giáo viên đó phải giải trình và hiệu trưởng cũng phải liên đới chịu trách nhiệm về điều đó. Nhưng hiệu trưởng cũng có quyền cho thôi việc giáo viên đó sau 3 lần tự trường kiểm tra mà giáo viên đó cũng không thay đổi cách đánh giá của mình (Có bằng chứng hẳn hoi bằng bảng điểm trong lớp và điểm kiểm tra đột xuất nhé) chứ bắt hiệu trưởng liên đới chịu trách nhiệm về người mà hiệu trưởng không tin tưởng thì đó lại là một bất công cho hiệu trưởng vì tôi biết nhiều giáo viện được về một trường nào đó do gởi gắm của cấp trên mà hiệu trưởng không có quyền từ chối và sau đó giáo viên đó muốn làm gì thì làm mà hiệu trưởng không làm gì được. Bộ Giáo dục có dám làm điều đó hay không thì sẽ hạn chế được không chỉ giấy khen mà còn cả việc ngồi nhầm lớp nữa. Chứ như cách làm việc hiện nay thì các thầy cô “Sợ” cho học trò mình ở lại lớp lắm.

lamphatloc

Ở cấp thcs thì đến học sinh trung bình cũng có thể được vào lớp chọn của trường mới sợ chứ bác, nhưng ở trường thpt thì ko có chuyện đó đâu, phải thi cử đàng hoàng, đánh giá đúng năng lực mới được cho vào. Bây giờ chỉ có giấy khen học sinh giỏi TP trở lên mới có giá trị thôi, đôi khi phát thưởng học sinh giỏi cấp trường (tức kêu toàn bộ học sinh giỏi từng lớp lên nhận) và theo thứ tự lớp 6,7,8 rồi mới đến 9. Con mình lớp 9 dù học sinh giỏi cũng muốn đi về ngay và luôn vì đợi quá lâu do quá nhiều học sinh giỏi (thậm chí 1 buổi bế giảng dài 2 tiếng thì thời gian phát thưởng học sinh giỏi có khi kéo dài tới hơn 1 tiếng), mà đến người đọc tên sau khi đọc xong phải làm liền 2 chai nước.

tuan

Tôi rất đồng tình suy nghĩ của bạn, cơ chế, chính sách quy định thật sự còn nhiều cho hổng. Cho dù bạn làm gì thi cũng phải học, nhưng hiện nay cách dạy và học chỉ trên ly thuyết

thanh công

Đồng ý với ý kiến xóa bỏ bệnh thành tích trong giáo dục, cần đổi mới tư duy về đánh giá nhà trường, giáo viên, học sinh từ trong ngành giáo dục và cả ngoài xã hội. Khen tràn lan làm mất ý nghĩa thật của nó, học sinh và gia đình sẽ ngộ nhận và xem thường giáo viên lẫn nhà trường, đây là nghịch lý cần phải sớm được xóa bỏ.

Trinh cuong

Việc khen thưởng những học sinh xuất sắc cà " nỗ lực vượt bậc trong suốt cả năm học, cả trong học tập và rèn luyện đạo đức" là hết sức cần thiết...theo như phân tích của tác giả ...thiết nghĩ ngành giáo dục và những người có trách nhiệm cần "nghiêm túc" xem lại? khoan vội .."xem xét, đánh giá" giáo viên...

pham thị sỹ

tôi nhât tri về nỗi lo của bạn nhưng học sinh tiểu học tâm lí lứa tuổi nhỏ rất cần khen ở những mặt mà các em đã đạt được dù chỉ một mặt thôi.chúng ta cần phải hiểu rõ về mục tiêu giáo dục hiện nay cho trẻ.

Chu Hao

Khích lệ học sinh tiểu học ở từng mặt thì có thể dùng sổ liên lạc được rồi, chứ em nào cũng có mặt đáng khích lệ cả thì giấy khen đâu cho đủ, dẫn đến việc được nhận giấy khen trở nên tầm thường.

Bình luận