Xe gắn máy và tình trạng vô pháp
Chắc chắn đã có không dưới một cá nhân rời bảo sanh viện trên xe máy, và nhiều năm sau đó đáp chuyến đi cuối đời cũng bằng xe máy, trước khi nhắm mắt tại một phòng cấp cứu vì tai nạn giao thông.>> Cấm xe máy ở các đô thị lớn sẽ giảm tai nạn giao thông?

Bước ra đường là chúng ta nhìn thấy những hình ảnh chướng tai gai mắt: chạy xe không mũ bảo hiểm, rú ga, đánh võng, lạng lách, giành đường, lấn tuyến, chạy lên vỉa hè, vượt quá tốc độ, bấm còi inh ỏi…, chen chúc cạnh nhau khi chờ tín hiệu giao thông và không tắt máy để cùng hít khói độc. 

Xem thêm: >> Cấm xe máy ở các đô thị lớn sẽ giảm tai nạn giao thông?

Tròm trèm đời người, kể từ khi những chiếc xe hai bánh gắn thêm máy rất cơ động và dễ sử dụng được nhập vào Việt Nam. Chắc chắn đã có không dưới một cá nhân rời bảo sanh viện trên xe máy, và nhiều năm sau đó đáp chuyến đi cuối đời cũng bằng xe máy, trước khi nhắm mắt tại một phòng cấp cứu vì tai nạn giao thông.

Trên một tờ báo phía trời Tây, The Guardian, ký giả Abigail Haworth nhìn qua cửa kính xe hơi hạng sang và mô tả về dòng xe máy tại Sài Gòn như sau: “ … motorcycles buzz past like flies outside the tinted windows.” (Tạm dịch: “ … hàng đoàn xe máy phía ngoài vù vù lướt qua như bầy ruồi nhặng…”).

So sánh thật đau lòng và chắc chắn đã khiến không ít người Việt suy tư. Xe máy ở Sài Gòn và Hà Nội đã phát triển thiếu tổ chức như lũ côn trùng vô tri vô giác và bẩn thỉu, không còn hy vọng cải thiện ư?

Xe gắn máy và tình trạng vô pháp - ảnh 1 
20 năm trở lại đây, lượng xe máy lưu hành ở các thành phố lớn tăng vọt - Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Hai mươi năm trở lại đây, lượng xe máy lưu hành ở các thành phố lớn tăng vọt, cái hay cái dở của “văn minh xe máy” đã được đề cặp nhiều, xin phép không dẫn lại. Bài viết này chỉ đóng khung vài nét nhỏ trong muôn hình vạn trạng các hành vi vi phạm luật giao thông và bế tắc trong chế tài của pháp luật giữa rừng xe máy ở một số đô thị lớn Việt Nam.

Thật vậy, luật pháp bị vô hiệu hóa vì quy mô xe máy đã vượt tầm kiểm soát của các công chức hành pháp. Cứ bước ra đường là chúng ta nhìn thấy hằng hà sa số những hình ảnh chướng tai gai mắt: Chạy xe không mũ bảo hiểm, rú ga, đánh võng, lạng lách, giành đường, lấn tuyến, chạy lên vỉa hè, vượt quá tốc độ cho phép, bấm còi inh ỏi loạn xạ, vừa chạy xe vừa dùng điện thoại cầm tay, bán rong trên xe máy, chở quá tải, cồng kềnh, quá người, chạy xe khi cộ cồn trong máu cao, dừng đậu quá vạch giới hạn nơi giao lộ, vượt đèn đỏ, chen chúc cạnh nhau khi chờ tín hiệu giao thông và không tắt máy để cùng hít khói độc (!?)…

Cảnh sát giao thông không đủ người, không đủ phương tiện và cả không gian để chế tài những vi phạm này. Nó khiến những người sử dụng xe máy càng ngày càng không tuân thủ pháp luật nặng hơn, đại trà hơn, thường xuyên hơn. Nó đặt những người luôn có ý thức pháp luật vào cảnh “không giống ai”, thậm chí bị nguyền rủa giữa đường, giữa chợ. 

Xe gắn máy và tình trạng vô pháp - ảnh 2
Luật pháp bị vô hiệu hóa vì quy mô xe máy đã vượt tầm kiểm soát của các công chức hành pháp - Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Từ dạo “xe máy nghĩa địa, xe máy bãi rác Nhật” lên ngôi, thấm thoát hai mươi năm xe máy phát triển vô tội vạ. Hai mươi năm cũng là khoảng thời gian để Singapore bước từ thế giới thứ ba lên thế giới thứ nhất với tiêu chuẩn “xanh, sạch, đẹp” nổi tiếng.

Một thế hệ chớm trưởng thành ở Việt Nam gắn liền với văn minh xe máy, cuối cùng chỉ sinh ra đám đông cư dân khinh nhờn pháp luật từ thơ bé, từ khi được cha mẹ long nhong chở đi khắp phố phường không nón bảo hiểm, từ khi được cô chú dạy bấm còi inh ỏi như một cách giải khuây, từ khi ông bà khuyên bảo chạy nhanh an toàn hơn chạy chậm và đừng làm gì khác người để bị gây chuyện đôi co…

Nếu tình cờ ai đó bị dừng xe, bị phạt do vi phạm luật giao thông thì đó chỉ là rủi ro, vận xui, nó có tỷ lệ cực nhỏ, xác xuất cực nhỏ. Và thế là người ta cứ ngang nhiên vi phạm luật giao thông không chút đắn đo, bất kể xuất thân, giới tính, tuổi tác và trình độ văn hóa.

Luật Giao thông gắn bó với con người từ phút đầu đến phút chót cuộc đời, một khi con người đã xem thường nó từ nhỏ, thì thử hỏi còn luật gì nữa trong một xã hội pháp quyền mà chúng ta đang hướng tới, không bị xem thường như vậy trong đời sống? Điều này sẽ dẫn đến đâu, nếu không phải là tình trạng vô pháp toàn diện, một khi xe gắn máy được để tự do tăng số lượng từng ngày.

Các bạn có nản lòng khi xem clip cướp giật hôi của trên đường mới đây không? Sự khinh nhờn pháp luật và cả nhân quả, có giống sự coi thường Luật Giao thông nhan nhản ngoài đường không? Và nó có bắt nguồn từ đó không? Tôi tin những mối liên hệ này ít nhiều tồn tại. Nó là một ví dụ cụ thể, giản dị và dễ hiểu của “hiệu ứng cánh bướm”.

 
Xe gắn máy và tình trạng vô pháp - ảnh 3 Một anh bạn đồng nghiệp người Nam Á, trong tập đoàn đa quốc gia nơi tôi đang làm việc, từng mô tả về thành phố quê hương anh như sau: “Đường phố như xác thối, người nhung nhúc như chuột, xe máy như ruồi, xe hơi như nhặng. Tất cả bâu vào rỉa rói, giành giật nhau từng gang tay không gian và khí trời” Xe gắn máy và tình trạng vô pháp - ảnh 4

Dự đoán cảm tính thì tình trạng “giỡn mặt” với Luật Giao thông sẽ được cải thiện tích cực nếu tỉ lệ xe máy giảm xuống khoảng 50% so với hiện tại.

Chúng tôi đã thấy phản ứng trái chiều của nhiều người khi báo chí gần đây đề cặp đến việc “cấm xe máy”. Thật ra nhà nước không cần cấm. Tư duy cấm cản e không còn hợp lý trong xã hội văn minh. Chỉ cần áp dụng một số chính sách điều chỉnh thích hợp để tỉ lệ xe máy dần trở về ngưỡng “an toàn” với giao thông và hạ tầng cũng như tương thích với mật độ dân cư hiện tại, giống Bangkok hay Kuala Lumpur, đã là một thành tựu đáng tự hào.

Xe máy chưa bao giờ là lựa chọn duy nhất của hệ thống giao thông, tại bất cứ quốc gia nào. Trong tương lai gần, chúng tôi hy vọng nhà chức trách sẽ sớm có những giải pháp hợp lý nhằm hạn chế xe máy. Đề mục này hoàn toàn có thể nằm trong định hướng xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền.

Có ai đã tìm hiểu xem bao nhiêu người Việt Nam đang ước mơ được đi làm bằng xe đạp, xe đạp điện? Tất nhiên là trên những cung đường ngắn khoảng chín mười cây số một ngày. Đó sẽ là thể dục, là vận động có ích, nếu môi trường xung quanh quay trở về trong sạch bằng nhiều năm về trước. Đỉnh cao nhân loại hiện nay chính là “văn minh xe đạp”. Loại trừ xe máy, phát triển xe đạp trên nền tảng giao thông công cộng được đầu tư hợp lý, chính là lộ trình đồng hành cùng loài người tiến bộ.

Một anh bạn đồng nghiệp người Nam Á, trong tập đoàn đa quốc gia nơi tôi đang làm việc, từng mô tả về thành phố quê hương anh như sau: “Đường phố như xác thối, người nhung nhúc như chuột, xe máy như ruồi, xe hơi như nhặng. Tất cả bâu vào rỉa rói, giành giật nhau từng gang tay không gian và khí trời”.

Càng thông cảm với anh, tôi - và biết đâu cả bạn nữa - càng tin tưởng rằng hình ảnh đó nhất định không phải là tương lai của Sài Gòn, Hà Nội hay bất cứ thành phố lớn nào của Việt Nam.

Nếu không tuyệt diệt được xe máy như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu thì cũng phải giới hạn ở mức độ có thể chấp nhận kiểu Bangkok hoặc Kuala Lumpur.

* Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm của tác giả, một nhà văn tự do sống và làm việc trái nghề tại TP.HCM

>> Kẹt xe kéo dài trên quốc lộ 1
>> Kẹt xe ở nhiều trường do... áp thấp
>> Tai nạn trên cầu Phú Mỹ, kẹt xe hơn 3 giờ
>> Khu vực phà Cát Lái kẹt xe nghiêm trọng
>> Cấm xe máy ở các đô thị lớn sẽ giảm tai nạn giao thông?

Bạn đọc phản hồi (105 nhận xét)

tuấn

1. Xe máy không phải là nguyên nhân, nguyên nhân chính là ở nhận thức của người đi xe. Cái này thuộc về giáo dục ý thức. 2. Hệ thống giao thông như thế, xe buyt như thế, điện ngầm không có vậy muốn chủ động, đi nhanh và tiện lợi thì không đi xe máy thì đi xe gì? 3. "ô tô chấp hành luật đúng hơn xe máy" là một câu nói thừa. Ai chả biết điều đó, oto giá trị hơn, to hơn. Nhưng các ông lớn đã giúp cho người dân mua được cái oto không? hay cứ chăm chăm tăng giá, tăng phí, hạn chế oto. Ai chả thích đi oto,nhưng không có tiền thì mua bằng niềm tin ah? 4. Thay vì đổ lỗi cho xe máy, các ông hãy lo đường xá, công trình giao thông công cộng tốt hơn, lo kinh tế phát triển cao hơn để người dân mua được oto đi. Kinh tế phát triển, người dân có thu nhập cao sẽ mua được oto thì các ông không cần cấm người dân cũng tự bỏ xe máy. 5. Tại sao những nhà khoa học, những nhà quản lý không tìm những biện pháp phát triển kinh tế xã hội, phát triển hạ tầng cơ sở, phát triển dịch vụ công ích, dịch vụ công cộng mà ở đó cứ ăn rồi chỉ nghĩ đến giải pháp cấm cản, so sánh những điều hiển nhiên để o ép người dân, hành hạ người dân, làm cho người nghèo lại càng khổ. 6. Cuối cùng, xã hội bây giờ như vậy, người dân như vậy, xe máy như vậy là chính do các ông mà ra đấy, chứ không phải do người dân và xe máy đâu.

NXQ

Nói đi ôtô chấp hành đúng hơn hoặc an toàn xe máy là suy diễn cảm tính... nếu cái tay lái xe máy ẩu cố tình phạm luật mà lái cái ôtô thì hậu quả nghiêm trọng đến thế nào!? Ai dám nói một người lái xe máy ẩu khi lái ôtô thì ngoan? Ai dám bảo người lái ôtô ngoan sẽ lái ôtô ẩu? v.v...

Nguyễn chí đức

Buổi sáng đi làm phải nhích từng mét trên đường và hít khói độc. Buổi chiều đi về càng tồi tệ hơn nữa. Nhìn lại mới biết bộ óc của các nhà lãnh đạo VN có chỉ số IQ rất cao.

Nam

Người nói đúng thì bị ném đá tơi tả giống y như việc dừng đèn đỏ thì bị coi là khùng, đèn đỏ còn 2-3 giây mà chưa chạy thì bị bấm kèn, chạy xe không né xe máy chạy ngược chiều thì coi chừng có chuyện. 1 Like cho tác giả bài này.

trang

Người dân sống tại các đô thị, trung bình trong một ngày có bao nhiêu lần có nhu cầu phải đi lại ngoài đường với nhiều mục đích khác nhau. Nếu không đi lại bằng xe máy thì sẽ sẽ sử dụng phương tiện nào là hợp lý nhất cho mục đích đi ra ngoài đường của mình. Mục đích cấm xe máy để làm gì? Cấm xe máy để cho đường thông thoáng, dễ đi bộ, "không còn xe thì sẽ không bao giờ bị kẹt xe" hay là để dành đường cho siêu xe chạy cho oai, hay còn vì mục đích nào khác? Tại sao tác giả bài viết lại gắn xe máy với tình trạng vô pháp? Xe máy không làm điều phạm pháp, chỉ có người điều khiển phương tiện giao thông làm điều phạm pháp. Mà người điều khiển bất cứ phương tiện nào cũng có thể vi phạm luật giao thông bất cứ lúc nào. Tác giả bài viết chắc chuyên sử dụng ô tô, cho nên rất hằn học với xe máy, muốn “tuyệt diệt” xe máy. Những người đang sử dụng xe máy làm phương tiện mưu sinh mới thật sự là nhân tố đóng góp chủ yếu cho kinh tế đất nước hiện nay. Bây giờ vì ngành giao thông hay vì cuộc sống người dân, vì mục tiêu phát triển kinh tế xã hội đất nước?

sony

Câu hỏi của Tuấn Hanoi rất hay>Khi người ta viết về thực trạng giao thông VN,người ta viết dựa vào suy nghĩ và hoàn cảnh của chính người viết mà không nhìn,không thấy được suy nghĩ,hoàn cảnh của số đông.Có ai biết những người đi xe máy cũng là những người quá khổ với xe máy không?Nếu có phương tiện GT thuận tiện cho công việc,phù hợp với cuộc sống cá nhân và gia đinh thì không ai phải ôm cái xe máy làm gì.Xe đạp ư?Bộ xe đạp không chiếm chỗ trên đường à,còn hơn cả xe máy ấy chứ.Ai đi otoo và xe máy đều sợ các bác xe đạp cả đấy.Chuyện này phải hỏi các ông quy hoạch:Công sở,khu dân cư,trường học.bệnh viện,chợ búa,mua sắm...co thuận tiện để đi xe bus không?có xe bus không?Lên xuống xe bus có an toàn không?trên xe có bị móc túi,giật đồ không?Cái gì tốt thuận tiện người dùng đều biết cả.khong có xe máy thì kinh tế VN không phát triển được như ngày hôm nay đâu.Viết bài thì nên nhìn tổng thể,đừng có một chiều,trích dẫn nước ngoài thế này thế nọ,ai chả biết họ hơn ta,vì họ phát triển lâu rồi,họ giàu rồi,họ được giáo dục và phát triển đồng đều,luật pháp họ nghiêm chỉnh,minh bạch.Cứ hô hào nhân văn,nhân đạo nhưng bài viết thì đọc khó hiểu và khó chịu quá.

van

Mình hoàn toàn đồng ý với ý kiến của bạn. Bất cứ một cái nhìn nào đó cũng phải nhìn một cách khách quan..nếu người dân mua được xe hơi thì tốt cả rồi. Trong khi đó, hệ thống xe bus ở nước ta vẫn còn rất nghèo nàn, bản quy hoạch làm tàu điện ngầm vẫn còn nằm trên giấy...tất cả phải cần có thời gian..nước ta vẫn là một nước nghèo mà...

Tuan

Cho hỏi là phải đọc theo cái kiểu gì thế? Đọc méo cả mồm vì những từ ngữ vớ vẩn và tối nghĩa. Cả bài viết chủ yếu chỉ bốc phét kêu la mà giải pháp thì ngớ ngẩn linh tinh. Rốt cục tác giả là người hành tinh nào thế?

Bình luận