Vai trò của doanh nghiệp trong nâng cao chất lượng đào tạo

0
Vai trò của doanh nghiệp trong nâng cao chất lượng đào tạo là chủ đề của buổi giao lưu trực tuyến do Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, Bộ LĐ-TBXH cùng Báo Thanh Niên tổ chức, vào lúc 14 giờ 30 ngày 14.1.
Đại diện Báo Thanh Niên tặng hoa cảm ơn các vị khách mời /// Ảnh Ngọc Thắng Đại diện Báo Thanh Niên tặng hoa cảm ơn các vị khách mời - Ảnh Ngọc Thắng
Đại diện Báo Thanh Niên tặng hoa cảm ơn các vị khách mời
Ảnh Ngọc Thắng
Trong chương trình này, các chuyên gia, các nhà chuyên môn và lãnh đạo các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cùng chia sẻ về vấn đề làm thế nào để thúc đẩy sự tham gia tích cực của doanh nghiệp với đào tạo nghề nghiệp, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo của hệ thống đào tạo nghề trên cả nước.
Khách mời tham dự chương trình: 3 người, gồm TS Đỗ Ngọc Tiến, Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí, Trường ĐH CN Giao thông vận tải; NGƯT TS Phạm Xuân Khánh, Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội -  Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực; TS Hoàng Ngọc Vinh, Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam.
Mời bạn đọc quan tâm tới chương trình, vui lòng đặt câu hỏi tại box bên cạnh.

giao lưu trực tuyến

Hữu Thắng

Với vai trò là Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam, ông thấy bản thân mình có thể đóng góp gì cho tiến trình thúc đẩy doanh nghiệp tham gia tích cực vào đào tạo nguồn nhân lực?

TS Hoàng Ngọc Vinh

Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam
Phó chủ tịch hiệp hội có nhiệm vụ giúp chủ tịch ở những mảng việc được giao để thực hiện chức năng chính của hiệp hội tư vấn, phản biện chính sách giáo dục nghề nghiệp làm cho chính sách về giáo dục nghề nghiệp ngày càng đi vào thực tiễn, ngày càng hiệu quả hơn.
Về phương diện hợp tác trường và doanh nghiệp, tôi thấy nên có mấy khuyến cáo như sau:
Thứ nhất, nhà trường cần chủ động đồng hành cùng doanh nghiệp trên cơ sở xây dựng kế hoạch hợp tác và cam kết cụ thể để doanh nghiệp thấy cách làm việc chuyên nghiệp của nhà trường. Chất lượng đào tạo cần được đảm bảo và được thông tin rõ ràng để doanh nghiệp hiệu rõ.
Các trường được tự chủ nhiều hơn để mời chuyên gia doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, giảng dạy, làm cố vấn ngành đào tạo và sớm hình thành hội đồng kỹ năng nghề địa phương để giữ mối quan hệ thường xuyên giữa nhà trường và doanh nghiệp cũng như gắn cung và cầu kỹ năng.
Thứ hai, việc giao lưu tăng cường truyền thông qua hội thảo, phương tiện truyền thông, ngày hội việc làm, marketing sẽ tăng hiểu biết lẫn nhau. Đặc biệt, phải cùng chia sẻ trách nhiệm, nghĩa vụ và lợi ích các bên liên quan.
Thứ ba, cuối cùng, việc hợp tác trường và doanh nghiệp chỉ có thể bền vững khi học sinh, sinh viên cùng giảng viên tăng cường xây dựng hình ảnh, trách nhiệm đảm bảo uy tín của trường với doanh nghiệp.

Ngô Long

Từ kinh nghiệm hợp tác với doanh nghiệp của đơn vị mình, ông cho rằng yếu tố nào đóng vai trò quyết định trong việc thu hút doanh nghiệp tham gia tích cực để nâng cao chất lượng đào tạo?

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Theo tôi, doanh nghiệp hợp tác với các cơ sở đào tạo hoặc để khai thác, sử dụng các nguồn lực trong các cơ sở đào tạo hoặc hợp tác nghiên cứu, sản xuất sản phẩm hoặc cũng có thể để làm tăng uy tín của chính doanh nghiệp.

Do đó, thu hút doanh nghiệp vào cơ sở đào tạo và nâng cao chất lượng đào tạo… đều là vì quyền lợi của cả hai bên. Tuy nhiên, yếu tố đóng vai trò quyết định đó chính là chất lượng nguồn nhân lực mà chính doanh nghiệp cần.

Nhi Quỳnh

Doanh nghiệp có nhất thiết phải tham gia tất cả các khâu trong quá trình đào tạo, hay chỉ cần tham gia ở một số khâu mà nếu có sự tham gia của họ thì sẽ hiệu quả hơn? Chẳng hạn những khâu nào mà nếu có doanh nghiệp tham gia sẽ rất tốt cho chất lượng đào tạo?

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Chào bạn Nhi Quỳnh!

Trước hết, phải khẳng định đào tạo nhân lực là để cung cấp cho doanh nghiệp. Để đào tạo gắn kết và đáp ứng được các nhu cầu của doanh nghiệp thì cần có sự tham gia của doanh nghiệp vào tất cả các khâu trong quá trình đào tạo, từ việc xây dựng mục tiêu chương trình, giáo trình, quá trình tổ chức đào tạo, đánh giá, công nhận kỹ năng cho người lao động và tuyển dụng sinh viên sau đào tạo.

Văn Phát

Theo ông, có cần thiết phải có những chế tài buộc doanh nghiệp phải có trách nhiệm tham gia đào tạo nhân lực?

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Theo tôi, mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp là phải trên cơ sở tự nguyện, hai bên cùng có lợi. Không thể bắt buộc doanh nghiệp phải có trách nhiệm tham gia đào tạo nhân lực. Khi doanh nghiệp có nhu cầu đào tạo, doanh nghiệp sẽ tự đào tạo. Nếu không tự đào tạo được hoặc đào tạo tốn kém chi phí, doanh nghiệp sẽ phải tự tìm đến các cơ sở đào tạo để hợp tác đào tạo hoặc đặt hàng đào tạo nếu các cơ sở đào tạo đáp ứng được các yêu cầu của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, để phát triển mối quan hệ này, mang lại nhiều lợi ích cho xã hội, cần có một số quy định chặt chẽ.

Thứ nhất, thành lập các hội đồng kỹ năng nghề làm nhiệm vụ thuộc các hiệp hội công nghiệp nghiên cứu dự báo về nhu cầu phát triển nguồn nhân lực cho từng ngành nghề theo từng giai đoạn, dự báo sự thay đổi của thị trường lao động… để các cơ sở đào tạo có được thông tin về nhu cầu của doanh nghiệp cả số lượng, cơ cấu trình độ, ngành nghề trước mắt và lâu dài để làm căn cứ cho các cơ sở đào tạo xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo.

Thứ hai, ban hành những chính sách cụ thể và đồng bộ để khuyến khích thực hiện mối quan hệ hợp tác này giữa nhà trường và doanh nghiệp, với người tham gia giảng dạy, người học khi học tập ở doanh nghiệp. Ví dụ, cho sinh viên được đến thực tập, giáo viên đến học tập, rèn luyện tại doanh nghiệp (hiện nay như đi xin),… công nhận hoặc có chính sách biểu dương khen thưởng các doanh nghiệp làm tốt công tác đào tạo.

Thứ ba, cần có những văn bản dưới luật quy định việc sử dụng lao động qua đào tạo để doanh nghiệp có trách nhiệm hơn với các cơ sở đào tạo, với người học nghề. Hiện tại, nhiều doanh nghiệp FDI tuyển lao động không qua đào tạo, trong đó có lao động chưa tốt nghiệp THPT để có chi phí nhân công rẻ.

Vấn đề thứ tư, tạo điều kiện cho các sở đào tạo nghiên cứu khoa học, sản xuất sản phẩm. Trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chất lượng cao cần có các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ hoặc doanh nghiệp khoa học công nghệ để có thể hợp tác với doanh nghiệp trong công tác nghiên cứu, sản xuất làm ra sản phẩm và thực hiện chuyển giao công nghệ để thương mại hoá các sản phẩm công nghệ và tăng nguồn thu cho nhà trường. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo. 

Dĩ Khang

Theo ông, nguyên nhân của việc giáo dục nghề nghiệp kém hấp dẫn hơn so với giáo dục ĐH?

TS Hoàng Ngọc Vinh

Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam
Như tôi đã trả lời ở trên, đây là vấn đề của nhiều quốc gia chứ không riêng gì Việt Nam.
Theo nhiều nghiên cứu, ngoại trừ yếu tố về văn hóa coi trọng bằng cấp học vấn trong xã hội có thị trường lao động lành mạnh, thì người có tấm bằng đại học nhìn chung có cơ hội việc làm tốt hơn người học nghề.
Ngoài ra, người ta có niềm tin rằng, học ĐH sẽ là cách nâng cao địa vị xã hội, đáp ứng nhiều hơn sự thoả mãn cá nhân, lấy được người hôn phối giỏi giang và thế hệ sau sẽ thông minh và học hành giỏi giang, có điều kiện chăm sóc sức khỏe hơn. Ngay cả thu nhập cũng tốt hơn so với người có trình độ thấp hơn ở nhiều ngành.

Quỳnh Giang

Theo một khảo sát của VCCI, mức độ hài lòng của doanh nghiệp với chất lượng nguồn nhân lực đang giảm. Theo ông, có phải vì các doanh nghiệp yêu cầu ngày càng cao?

TS Hoàng Ngọc Vinh

Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam
Tôi đã đọc thông tin của VCCI báo cáo về chất lượng nguồn nhân lực ở một số địa phương, rồi người ta xếp hạng giáo dục nghề nghiệp. Làm như vậy không chuẩn, vì nhân lực gồm nhiều trình độ, kể cả ĐH, CĐ, trung cấp và thậm chí cả lao động phổ thông.
Mặt khác, phải nhìn nhận một thực tế là hàng trăm ngàn nhân lực tốt, có sức khỏe và kỹ năng kỹ thuật công nghệ do chúng ta đào tạo lại đi làm việc ở Hàn Quốc hay Nhật Bản..., phần còn lại cung cấp cho thị trường trong nước.
Cũng phải xét đến cấu trúc nền kinh tế của ta với tỷ lệ doanh nghiệp vừa và nhỏ, siêu nhỏ chiếm số rất lớn, trong khi doanh nghiệp FDI sử dụng lao động kỹ năng với tỷ lệ rất thấp chỉ khoảng trên dưới 10% (người có trình độ CĐ, ĐH) trong ngành lắp ráp, chế biến, còn lại là tuyển lao động tốt nghiệp THPT hoặc THCS để đào tạo kỹ năng ngắn hạn và tuyển dụng luôn.
Hiện tại, một số ngành nghề về kỹ thuật công nghệ như cơ khí, điện, điện tử, xây dựng, khách sạn nhà hàng đang rất cần nhân lực, còn nhìn sang nhiều ngành nghề khác nhu cầu ít hơn hoặc có nhu cầu thì lại rất ít người học chẳng hạn ngành khai thác thủy hải sản... 

Văn Thức

Ông thấy có mối liên quan nào giữa chất lượng đào tạo và sự tham gia hợp tác giữa doanh nghiệp với các nhà trường trong giáo dục nghề nghiệp?

TS Hoàng Ngọc Vinh

Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam
Chất lượng đào tạo phụ thuộc rất lớn vào cơ sở vật chất, chương trình đào tạo, đội ngũ giáo viên.
Để hình thành kỹ năng cho người lao động, đòi hỏi người học phải được thực hành với trang thiết bị thực. Nếu chỉ học ở nhà trường là chủ yếu, thì học sinh cùng lắm là có kiến thức và chút kỹ năng, nhưng khi đi làm thì hoàn toàn lúng túng.
Bạn tưởng tượng nếu người học lái xe chỉ học lý thuyết cho dù rất giỏi và thực hành dăm giờ thì chắc chắn khó mà lái xe an toàn trên đường được vì bạn thiếu kỹ năng.
Trong điều kiện giáo viên thiếu kinh nghiệm thực hành, cơ sở vật chất không đủ, nhà trường thiết kế chương trình đào tạo theo "tưởng tượng" ra nhu cầu... thì không bao giờ đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp và tốt nghiệp xong là thất nghiệp luôn. Điều này đúng cho cả giáo dục ĐH chứ không riêng gì giáo dục nghề nghiệp.

Thanh Trà

Theo quan điểm của ông, cần phải khích lệ hay phải có chế tài bắt buộc khi muốn thúc đẩy vai trò, trách nhiệm của doanh nghiệp với giáo dục nghề nghiệp?

TS Hoàng Ngọc Vinh

Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam
Theo tôi, cả khích lệ và cả chế tài bắt buộc doanh nghiệp.
Khích lệ ở chỗ nhà nước có cơ chế miễn thuế trong luật Thuế thu nhập cho doanh nghiệp nếu doanh nghiệp hỗ trợ cho giáo dục và đào tạo (nhưng nhiều trường không biết việc này). Tăng cường vinh danh những doanh nghiệp đóng góp phát triển nguồn nhân lực cho đất nước.
Còn bắt buộc ở khía cạnh thực tế là giáo dục nghề nghiệp hiện nay chúng ta đang có phần chệch hướng mới chăm chăm đến tiền ngân sách, đào tạo kiểu các trường nghề "quốc doanh" mà chưa quan tâm đến việc đòi hỏi doanh nghiệp đào tạo kỹ năng nghề cho chính mình.
Kinh nghiệm một số quốc gia cho thấy, Chính phủ yêu cầu doanh nghiệp phải trích ra phần quỹ đào tạo hàng năm và phải sử dụng để đào tạo kỹ năng cho nhân công. Nếu không dùng hết, nộp về nhà nước phần dư dôi đó. Ở ta chưa có chính sách này.
Một số người yêu cầu doanh nghiệp muốn sử dụng nhân lực tốt thì phải đóng góp cho nhà trường nhưng lại thiếu cơ chế và thực chất thì doanh nghiệp làm ăn đã nộp thuế cho nhà nước để nhà nước điều hoà cho chi tiêu công mà giáo dục cũng đã được hưởng lợi từ đó.

Minh Châu

Theo ông, để mối quan hệ hợp tác giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo tích cực và hiệu quả, phía các trường nên làm thế nào?

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Theo tôi, để mối quan hệ hợp tác giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo có hiệu quả, cần những hoạt động cụ thể như sau:

Trước hết, các trường phải đổi mới chương trình đào tạo, hướng đến đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp. 

Đa dạng hóa hình thức, nội dung phối hợp giữa nhà trương với doanh nghiệp, như: ký kết các hợp đồng đào tạo; phối hợp với các doanh nghiệp để tổ chức cho người học thực tập sản xuất, thực tập tốt nghiệp tại doanh nghiệp; hoàn thiện chuẩn đầu ra để đổi mới chương trình đào tạo; phối hợp với doanh nghiệp đánh giá và xếp loại người học; mời đội ngũ kỹ thuật viên có chuyên môn tốt trong doanh nghiệp tham gia giảng dạy tại nhà trường hoặc tại địa điểm thực tập.

Các trường cũng cần khai thác đội cán bộ, ngũ chuyên gia trong doanh nghiệp tham gia vào các quá trình xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, đánh giá, công nhận kỹ năng cho người lao động.

Đưa sinh viên đi đào tạo tạo doanh nghiệp để giảm tải cho giáo viên cũng là một hoạt động rất quan trọng.

Cuối cùng, theo tôi, nên tăng cường hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp về đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, sản xuất sản phẩm và khai thác đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất thiết bị, công nghệ mới chỉ có trong doanh nghiệp.

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Theo tôi, để mối quan hệ hợp tác giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo có hiệu quả, cần những hoạt động cụ thể như sau:

Trước hết, các trường phải đổi mới chương trình đào tạo, hướng đến đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp. 

Đa dạng hóa hình thức, nội dung phối hợp giữa nhà trường với doanh nghiệp, như: ký kết các hợp đồng đào tạo; phối hợp với các doanh nghiệp tổ chức cho người học thực tập sản xuất, thực tập tốt nghiệp tại doanh nghiệp; hoàn thiện chuẩn đầu ra để đổi mới chương trình đào tạo; phối hợp với doanh nghiệp đánh giá và xếp loại người học; mời đội ngũ kỹ thuật viên có chuyên môn tốt trong doanh nghiệp tham gia giảng dạy tại nhà trường hoặc tại địa điểm thực tập.

Các trường cũng cần khai thác đội cán bộ, ngũ chuyên gia trong doanh nghiệp tham gia vào các quá trình xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, đánh giá, công nhận kỹ năng cho người lao động.

Đưa sinh viên đi đào tạo tại doanh nghiệp để giảm tải cho giáo viên cũng là một hoạt động rất quan trọng.

Cuối cùng, theo tôi, nên tăng cường hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp về đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, sản xuất sản phẩm và khai thác đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất thiết bị, công nghệ mới chỉ có trong doanh nghiệp.

Thanh Toàn

Thưa ông, Trường ĐH Công nghệ GTVT vốn có truyền thống đào tạo nhân lực cho ngành GTVT trình độ CĐ. Tuy nhiên, gần đây ông có nhận thấy đào tạo nghề nghiệp trình độ CĐ giảm sức hút đáng kể đối với người học?

Tiến sĩ Đỗ Ngọc Tiến

Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí Trường ĐH CN Giao thông vận tải

Đúng là trước đây, khi nhắc đến Trường CĐ GTVT (tiền thân của Trường ĐH Công nghệ GTVT ngày nay), ai cũng biết đến như là một địa chỉ đào tạo hệ CĐ thực hành lớn nhất của cả nước.

Mỗi một mùa tuyển sinh có khoảng 3 - 4 vạn hồ sơ đăng ký với số điểm trúng tuyển có năm lên tới 27,5 điểm/3 môn. Tuy nhiên, kể từ khi trường được nâng cấp lên Trường ĐH Công nghệ GTVT cho đến nay, chỉ tiêu hệ CĐ đã giảm đi và hiện nay được Bộ Lao động - Thương binh - Xã hội giao đào tạo 13 ngành với 400 chỉ tiêu/năm. 

Minh Dũng

Theo ông, nguyên nhân của việc sa sút sức hấp dẫn này là gì?

Tiến sĩ Đỗ Ngọc Tiến

Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí Trường ĐH CN Giao thông vận tải

Theo tôi có 3 nguyên nhân về vấn đề này.

Thứ nhất là trường đã được nâng cấp lên trường ĐH nên nhà trường tập trung đào tạo hệ ĐH và sau ĐH hơn.

Thứ hai là tâm lý của các bậc phụ huynh và các thí sinh lo lắng về vấn đề bằng cấp. Nhiều người lo ngại bằng cấp ở trình độ thấp thì khó xin việc và khó có cơ hội thăng tiến nên đăng ký học CĐ ít hơn.

Thứ ba là với quy chế tuyển sinh có nhiều đổi mới như hiện nay thì cơ hội vào học hệ ĐH dễ dàng hơn so với trước đây nên nhiều thí sinh đăng ký‎ học hệ ĐH.

Duy Khoa

Là người đã có những nghiên cứu về sự tham gia của doanh nghiệp vào giáo dục nghề nghiệp, ông có thể chia sẻ thông tin về một số mô hình trong nước mà ông cho là có hiệu quả?

TS Hoàng Ngọc Vinh

Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam
Hiện nay, có một số mô hình hợp tác trường và cơ sở sử dụng lao động khá tốt như các trường: CĐ Công nghệ cao Hà Nội, CĐ LILAMA, CĐ Công nghệ TP.HCM, hoặc trung cấp Bắc Thăng Long Hà Nội.
Đặc biệt, các trường thuộc nhóm chăm sóc sức khỏe thì hợp tác trường và viện trở thành văn hóa truyền thống có từ hàng chục năm nay rồi.
Nhìn chung, trường và doanh nghiệp hay cơ sở sử dụng lao động có mô hình hợp tác khá đa dạng như xây dựng chương trình, đặc biệt doanh nghiệp là nơi góp ý xây dựng chuẩn đầu ra của chương trình, là nơi nhận học sinh thực tập theo kế hoạch, cung cấp chuyên gia và giáo viên tham gia dạy và đánh giá, hợp đồng cùng xây dựng chương trình đào tạo kỹ năng theo yêu cầu doanh nghiệp, nhận học sinh sau tốt nghiệp...

Ngọc Tuyền

Theo ông, học CĐ có đến nỗi khó xin việc lắm không? Doanh nghiệp họ có còn cần nhiều nhân lực trình độ cao đẳng không?

Tiến sĩ Đỗ Ngọc Tiến

Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí Trường ĐH CN Giao thông vận tải

Theo tôi thì cơ hội việc làm của các bạn trẻ học CĐ là rất cao. Vì hiện nay, các doanh nghiệp hay các xí nghiệp đã bắt đầu đòi hỏi kỹ năng chuyên môn (kỹ năng và tay nghề) hơn là bằng cấp, tay nghề chuyên môn cao chính là những cơ hội để để người học dễ dàng xin việc.

Hiện nay, doanh nghiệp cần rất nhiều nhân lực làm việc trực tiếp trên các dây chuyền sản xuất. Do vậy, các em học hệ CĐ cứ yên tâm về sự lựa chọn của mình.

Tuy nhiên, nếu muốn học tập nâng cao trình độ, sinh viên học hệ CĐ tại Trường ĐH Công nghệ GTVT có thể đăng ký học liên thông lên bậc ĐH trong khoảng thời gian từ 1, 5 - 2 năm.

Xuân Kỳ

Ông có thể nêu một số lợi ích mà doanh nghiệp và người học có được khi doanh nghiệp tích cực tham gia vào hoạt động đào tạo?

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Chào bạn Xuân Kỳ! Có thể nêu một số lợi ích mà doanh nghiệp có được khi tham gia vào hoạt động đào tạo như:

Có cơ hội để theo dõi và tuyển chọn được những sinh giỏi, có năng lực thực tế phù hợp với yêu cầu của mình.

Có một lực lượng lao động phụ là sinh viên thực tập tại doanh nghiệp, tiền công rẻ để thực hiện những nhiệm vụ sản xuất phù hợp.

Doanh nghiệp đặt hàng cho nhà trường, cùng với nhà trường nghiên cứu, sản xuất, phát triển các sản phẩm mới phục vụ nhu cầu thị trường.

Nhà trường giúp đào tạo lại, đào tạo nâng cao, đào tạo theo yêu cầu, theo đơn đặt hàng để nâng cao chất lượng đội ngũ của doanh nghiệp.

Được khấu trừ thuế và các chế độ ưu đãi khác...

Đối với người học, những lợi ích có thể kể đến như: 

Được học và tiếp cận với đội ngũ công nhân kỹ thuật, kỹ sư, chuyên gia có nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong sản xuất, tiếp cận với những phương tiện, thiết bị hiện đại, giúp người học nhanh chóng hình thành được những kỹ năng cần thiết phù hợp với yêu cầu của người sử dụng lao động, cũng như rèn luyện tác phong công nghiệp và đạo đức nghề nghiệp.

Có nhiều cơ hội để tìm được việc làm sau khi tốt nghiệp, sớm thích ứng với công việc không cần phải bồi dưỡng hoặc đào tạo lại (đây là vấn đề mà nhiều đơn vị sử dụng lao động thường xuyên phàn nàn).

Thông qua học, thực tập tại môi trường thực tế, giúp người học có thêm động lực học tập, nghiên cứu, rèn luyện, trải nghiệm. Từ đó kích thích người học say mê, tính sáng tạo, lòng yêu nghề.

Ngoài ra, người học cũng có thể có thêm thu nhập khi tham gia đào tạo tại doanh nghiệp hoặc được các doanh nghiệp cấp học bổng học tập...

Trọng Vũ

Qua thực tế đào tạo ở trường ông, ông nhận thấy những nghề gì hiện nay mà trình độ CĐ vẫn rất được các doanh nghiệp “săn tìm”?

Tiến sĩ Đỗ Ngọc Tiến

Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí Trường ĐH CN Giao thông vận tải

Hiện nay, Trường ĐH Công nghệ GTVT đang đào tạo 30 chuyên ngành ĐH và 13 chuyên ngành hệ CĐ thuộc 4 lĩnh vực chính: xây dựng công trình, cơ khí - ô tô, công nghệ thông tin - điện tử viễn thông, kinh tế - vận tải.

Trong số các ngành đào tạo hệ CĐ thì khối ngành cơ khí - ô tô, máy xây dựng và công nghệ thông tin đang được các doanh nghiệp “săn tìm” nhiều nhất.

Minh Trường

Về chính sách, ông thấy Việt Nam nên học hỏi cách làm của nước nào để việc thúc đẩy doanh nghiệp tham gia tích cực vào giáo dục nghề nghiệp được khả thi?

TS Hoàng Ngọc Vinh

Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam
Năm 2018, Bộ Lao động - Thương binh - Xã hội đã tạo ra bước đột phá về mối quan hệ giữa cơ sở giáo dục và doanh nghiệp. Như vậy, chúng ta đã có kinh nghiệm bước đầu về hợp tác trường và doanh nghiệp, có kết quả khả quan ở một vài trường và nên nhân rộng, chia sẻ kinh nghiệm có được ra toàn hệ thống.
Còn về kinh nghiệm quốc tế thì mỗi quốc gia có những hoàn cảnh, cấu trúc nền kinh tế và truyền thống hợp tác khác nhau nên sẽ khó tìm ra một mô hình tốt nhất để copy.
Một điều mang tính nguyên tắc là hợp tác nhà trường và doanh nghiệp là quan hệ mang tính sống còn và vì lợi ích của nhau, cũng như của xã hội nói chung. Chúng ta có thể áp dụng một phần mô hình đào tạo kết hợp trường và doanh nghiệp cùng đào tạo của Đức, Pháp, Singapore, Malaysia, Australia, Hàn Quốc...

Thu Hà

Nhiều trường vẫn nhận xét là doanh nghiệp không quan tâm để đầu tư đúng mức vào đào tạo nghề. Ông có bình luận gì về nhận xét này?

Tiến sĩ Đỗ Ngọc Tiến

Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí Trường ĐH CN Giao thông vận tải
Theo tôi, những năm gần đây, một số doanh nghiệp cũng đã bắt đầu thay đổi nhận thức về quá trình tuyển dụng lao động. Họ đã chủ động bắt tay với các trường trong lĩnh vực đào tạo để chuẩn bị từ xa cho lực lượng lao động của mình.

Khi doanh nghiệp thấy được mục tiêu, lợi ích của việc quan tâm đến đầu tư vào lĩnh vực đào tạo nghề bởi thay vì phải mất công sức và chi phí cho việc đào tạo lại thì họ đã cùng với các trường chủ động đào tạo sinh viên ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường theo yêu cầu của họ.

Như vậy, doanh nghiệp chủ động được nguồn nhân lực để phục vụ cho chiến lược phát triển của mình. Tuy nhiên, số lượng các doanh nghiệp như thế vẫn còn rất ít, chủ yếu tập trung vào một số doanh nghiệp lớn.

Hoàng Dũng

Thực tế thì sự phối hợp giữa doanh nghiệp với trường trong đào tạo ở trường ông hiện nay ra sao?

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Sự phối hợp với doanh nghiệp ở Trường CĐ nghề Công nghệ cao Hà Nội là hoạt động thường xuyên từ khi đi vào hoạt động năm 2010 đến nay.

Hiện tại, nhà trường có quan hệ chặt chẽ với hơn 400 doanh nghiệp, tổ chức chính trị - xã hội trong và ngoài nước để tiếp nhận sinh viên tốt nghiệp ra trường; sinh viên học thực hành, thực tập; hợp tác nghiên cứu, sản xuất sản phẩm; huy động đội ngũ chuyên gia giảng dạy của doanh nghiệp.

Hàng năm, nhà trường được tiếp nhận số tiền tài trợ học bổng và trang thiết bị hỗ trợ cho đào tạo lên đến hàng tỉ đồng. Thông qua những hợp tác này, đã xây dựng các nhiều mô hình hoạt động có hiệu quả như: Công ty Proaim (Nhật Bản) đã cùng Khoa Điện - Điện tử xây dựng Trung tâm Nghiên cứu năng lượng tái tạo, vừa sản xuất điện năng lượng mặt trời để cung cấp cho đào tạo vừa nghiên cứu phát triển các năng lượng sạch; Công ty Megazon (Hàn Quốc) kết hợp với Khoa Công nghệ thông tin để xây dựng Trung tâm CNTT HHT-MEGAZON vừa tổ chức đào tạo cho sinh viên vừa sản xuất phần mềm để thương mại; Công ty Kyosan (Nhật Bản) kết hợp với Khoa Cơ khí tổ chức đào tạo nghề cơ khí, nghề hàn để cung cấp cho các công ty Nhật Bản; Tập đoàn Wasserkabel (CHLB Đức) tài trợ cho nhà trường hệ thống điều hòa không khí để sinh viên được học tập công nghệ điều hòa nhiệt độ mới của Đức và với nhiều doanh nghiệp, tổ chức khác như Học viện Chăm sóc sắc đẹp Ailier K- Beauty Academy, Công ty CIEC (Hàn Quốc), Công ty Devnet, Takara Belmont (Nhật Bản)...

Nhiều doanh nghiệp đã đến tuyển dụng trước 6 tháng với không ít sự lựa chọn công việc và mức lương hấp dẫn, điều kiện làm việc và cơ hội thăng tiến cao. Để được ưu tiên tuyển dụng sinh viên nhà trường, một số doanh nghiệp đã trả chi phí tuyển sinh viên, đã đầu tư trang thiết bị và cấp học bổng cho sinh viên, có doanh nghiệp sinh viên HHT chiếm trên 80% tổng số lao động như Tập đoàn PMTT,... Công ty Minh Thái đã cung cấp 25 suất học bổng toàn phần và đầu tư các phòng học để dạy thực hành cho sinh viên sau này sẽ làm việc cho công ty. Một số doanh nghiệp đã hợp tác với Trung tâm Ươm tạo - Chuyển giao khoa học công nghệ để nghiên cứu, sản xuất và thương mại hoá các sản phẩm khoa học công nghệ.

Hiện tại, 100% sinh viên của trường tôi hàng năm đều phải đi thực tập, trong đó trên 80% sinh viên đã được tổ chức đào tạo tại doanh nghiệp. Các nghề điện, điện tử, điện lạnh, cơ khí, hàn, chăm sóc sắc đẹp... sinh viên đi học tại doanh nghiệp được doanh nghiệp trả lương, nhà trường cũng được doanh nghiệp trả chi phí.

Mục tiêu sắp tới của nhà trường là 100% các nghề, sinh viên được đào tạo tại doanh nghiệp. Có thể nói, chính các mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp đã đóng góp rất lớn cho nhà trường trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, góp phần nâng cao vị thế, uy tín của nhà trường trong và ngoài nước.

Diễm Trang

Thưa ông, thực tế thì sự phối hợp giữa doanh nghiệp với trường trong đào tạo ở trường ông hiện nay ra sao?

Tiến sĩ Đỗ Ngọc Tiến

Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí Trường ĐH CN Giao thông vận tải

Trường ĐH Công nghệ GTVT là trường ĐH công lập trực thuộc Bộ GTVT, có sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao theo hướng ứng dụng nghề nghiệp phục vụ chiến lược phát triển Ngành GTVT và đất nước.

Với tỷ lệ thực hành, thực tập chiếm tới 40% trong toàn bộ chương trình đào tạo tại các phòng thí nghiệm, xưởng thực hành, tại các nhà máy xí nghiệp và công trường xây dựng, nhà trường luôn được các doanh nghiệp trong và ngoài nước tin tưởng đến hợp tác đào tạo và tuyển dụng sinh viên. Hiện nay, nhà trường đã ký hợp tác với 50 doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Các hoạt động chủ yếu là doanh nghiệp tài trợ máy móc thiết bị phục vụ đào tạo thực hành, điển hình Công ty TOYOTA Việt Nam, từ những năm 2000, công ty đã hỗ trợ cho trường những trang thiết bị và tài liệu, học sinh, sinh viên của trường được học và thực hành trên các trang thiết bị của công ty, sau khi tốt nghiệp đã đến làm việc tại các cơ sở của TOYOTA, nhiều học sinh đã và đang phát huy tốt tay nghề tại các cơ sở sản xuất, lắp ghép, sửa chữa ô tô trong cả nước, đáp ứng tốt nhu cầu của doanh nghiệp.

Ngoài ra, các doanh nghiệp tạo địa bàn thực hành, thực tập cho sinh viên; cấp học bổng khuyến khích học tập và tuyển dụng sinh viên; tham gia vào quá trình đổi mới nội dung chương trình đào tạo cho phù hợp với thực tiễn của doanh nghiệp; tham gia vào quá trình hướng dẫn thực hành, thực tập và khóa luận tốt nghiệp. Đặc biệt, trong những năm qua, nhà trường đã đào tạo các lớp đào tạo theo đơn đặt hàng của nhiều doanh nghiệp trong nước như: LICOGI 16, FECON, VITRAC... mà chúng tôi gọi là mô hình đào tạo “Một không - Hai có”, tức là sinh viên không phải đóng học phí, có học bổng và có việc làm ngay sau khi ra trường.

Để làm được việc này, chúng tôi đã chủ động tìm đến doanh nghiệp, cùng doanh nghiệp trao đổi cụ thể những lợi ích mỗi bên đạt được, qua đó đã có hiệu quả nhất định trong hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Mặt khác, chúng tôi cũng đang hợp tác và đào tạo theo đặt hàng và cung ứng nhân lực khối ngành xây dựng, cơ khí, vận tải giao nhận hàng hóa cho rất nhiều doanh nghiệp nước ngoài đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, cá biệt có một số ngành không đáp ứng được số lượng cung cấp cho họ như ngành Logistics.

Nhìn chung, sinh viên chúng tôi đã đáp ứng được cơ bản yêu cầu về mặt chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp cho các doanh nghiệp.

Diễm Quỳnh

Theo ông, đâu là nút thắt quan trọng nhất để doanh nghiệp tham gia đào tạo nguồn nhân lực như là một động lực tự thân của họ?

TS Hoàng Ngọc Vinh

Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam
Vấn đề hình thành các đối tác chiến lược giữa trường và doanh nghiệp được rất nhiều nước quan tâm đặc biệt. Nhiều nước cũng gặp những khó khăn, nhưng ở ta xem ra khó khăn dường như gấp bội phần. Điều này một phần do cơ cấu doanh nghiệp của chúng ta có tỷ trọng doanh nghiệp vừa và nhỏ khá lớn, lại rất thiếu chiến lược phát triển và quản lý nguồn nhân lực một cách bài bản mà thiên về quản lý nhân sự.
Vì thế, để có tầm nhìn xa hơn vai trò nhân lực trong cạnh tranh nhờ đổi mới công nghệ, tăng năng suất thì doanh nghiệp của ta cần chuyên nghiệp hóa quản lý nhân lực theo chiến lược phát triển công ty. Nút thắt lớn nhất hiện nay trong việc hợp tác là sự thiếu tin tưởng lẫn nhau giữa trường và doanh nghiệp. Biểu hiện cụ thể là:
+ Chê chất lượng đào tạo (kỹ năng cứng và mềm), phải đào tạo lại, sinh viên nặng về lý thuyết, ít thực hành nhưng lại không muốn xắn tay cùng chung sức.
+ Nhiều doanh nghiệp không muốn hợp tác, giúp đỡ cơ sở đào tạo.
+ Không muốn sinh viên thực hành trên thiết bị sản xuất tương đối hiện đại, sợ hỏng.
+ Không thấy lợi ích của doanh nghiệp khi hỗ trợ đào tạo.
+ Tuyển dụng có xu hướng tuyển lao động phổ thông và tự đào tạo (FDI).
Sự thiếu tin tưởng lẫn nhau lại có cả nguyên nhân từ phía các trường đào tạo. Cụ thể:
+ Thiếu sự hiểu biết lẫn nhau giữa nhà trường và doanh nghiệp (quy trình đào tạo, chương trình, điều kiện đảm bảo chất lượng, cấp văn bằng…).
+ Thiếu chủ động truyền thông từ nhà trường cho doanh nghiệp (doanh nghiệp không rõ nhu cầu, năng lực đào tạo, mối quan tâm…).
+ Hạn chế năng lực của cán bộ phụ trách quản lý nguồn nhân lực của doanh nghiệp (không hiểu giáo dục nghề nghiệp).
+ Chưa rõ ràng về lợi ích của mỗi bên trong hợp tác.
+ Ý thức học tập của sinh viên nơi thực tập chưa tốt. 
+ Chất lượng chưa đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp.
+ Trường đôi khi thiếu tự tin, thiếu cam kết chất lượng đào tạo và marketing sản phẩm còn hạn chế.
Hợp tác giữa trường và doanh nghiệp ở phạm vi nào đó như ta đi tìm người bạn đời của mình. Bạn phải biết điểm mạnh của bản thân, nhu cầu của bạn là gì? Và đối tác của bạn có mối quan tâm, sở thích gì? Điểm mạnh gì ở đối tác khiến bạn không bỏ được... Nhưng không phải trường nào cũng biết khoe mình đâu. 

Dương Thúy

Ông có thể nêu một số lợi ích mà doanh nghiệp và người học có được, khi doanh nghiệp tích cực tham gia vào hoạt động đào tạo?

Tiến sĩ Đỗ Ngọc Tiến

Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí Trường ĐH CN Giao thông vận tải
Khi doanh nghiệp tham gia vào hoạt động đào tạo, cả doanh nghiệp và người học đều được hưởng lợi, cụ thể như sau:
Đối với doanh nghiệp, chủ động được nguồn nhân lực để phục vụ cho chiến lược phát triển của doanh nghiệp mình, có quyền lựa chọn nguồn nhân lực có chất lượng và trình độ tay nghề cao, được đào tạo bài bản khi có nhu cầu tuyển dụng, không tốn kém chi phí tuyển dụng, đào tạo lại, thử việc.... Nguồn nhân lực này đóng góp cho sự phát triển và thành công của doanh nghiệp.
Đối với sinh viên, có thể lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với khả năng và sở thích của mình; có cơ hội chọn lựa địa điểm thực tập, nắm bắt được môi trường thực tế, phát triển kỹ năng; có cơ hội được nhận hỗ trợ học phí, học bổng và được tuyển dụng ngay sau khi tốt nghiệp ra trường.
Khi có mục tiêu rõ ràng, học sinh và sinh viên yên tâm học tập, có tâm lý vững vàng, yêu ngành, yêu nghề và sẵn sàng tự tin đảm nhận công việc sau khi ra trường.

Kỳ Thiên

Ông nhận xét thế nào về chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hiện nay?

TS Hoàng Ngọc Vinh

Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam
Nhìn một cách khách quan thì chất lượng giáo dục nghề nghiệp có cải thiện, nhưng nhìn chung chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động.
Một vài trường có dấu hiệu tích cực về chất lượng nhờ lãnh đạo và giáo viên năng động, quan hệ với doanh nghiệp tốt, mạnh dạn, chủ động đổi mới và được nhà nước đầu tư khá lớn.
TS Hoàng Ngọc Vinh (bìa trái), Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam, đang trả lời câu hỏi của bạn đọc Báo Thanh Niên
Ảnh Ngọc Thắng
Chất lượng giáo dục nghề nghiệp biểu hiện cụ thể ở kỹ năng nghề nghiệp hạn chế, các kỹ năng mềm (khả năng ngoại ngữ, giao tiếp, làm việc nhóm, tinh thần trách nhiệm, tự chủ, ý thức kỷ luật...).
Nguyên nhân chủ yếu do giáo viên của ta kỹ năng thực hành, kinh nghiệm thực tế ở ngành công nghiệp rất hạn chế (cái này có nguyên nhân từ chất lượng giáo dục ĐH, khi giáo viên trường nghề hầu hết đều tốt nghiệp ĐH, mà ở ĐH lại thiếu đào tạo kỹ năng thực hành), thiếu kỹ năng quan hệ với doanh nghiệp, ngại học ngoại ngữ...
Đặc biệt, tâm lý thụ động, bao cấp còn khá phổ biến ở nhiều trường công lập.

Duy Lai

Nhiều trường vẫn nhận xét là doanh nghiệp không quan tâm đầu tư đúng mức vào đào tạo nghề. Ông có bình luận gì về nhận xét này không?

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Điều bạn Duy Lai đề cập là đúng. Mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp của nước ta còn có nhiều bất cập. Theo tôi, có 3 lý do chính sau đây:

Thứ nhất, cung nhiều hơn cầu. Do kinh tế Việt Nam đang trong thời kỳ khó khăn, doanh nghiệp phát triển chậm, không ổn định (tăng cũng nhiều và giảm cũng nhiều), do đó số lượng việc làm tạo ra hàng năm không tương ứng với mức tăng dân số hàng năm.

Trong hơn 520.000 doanh nghiệp đang hoạt động hiện nay, số doanh nghiệp nhỏ, vừa và siêu nhỏ chiếm tới 98,1%. Trong số đó, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ thường không cần nhiều về nguồn lực lao động. Trong khi, xu hướng hiện nay là quy mô doanh nghiệp đang nhỏ dần đi vì ứng dụng khoa học công nghệ, cho nên nhiều doanh nghiệp được thành lập không cần nhiều đến lực lượng lao động do sử dụng máy móc, thiết bị thay thế lao động.

Các doanh nghiệp lớn của Việt Nam có doanh thu cao hiện nay ít có các doanh nghiệp nghiên cứu, sản xuất và có thể giải quyết số lượng việc làm lớn cho người lao động.

Thứ hai, nhiều doanh nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp FDI tuyển lao động không qua đào tạo với số lượng lớn…

Lý do thứ ba, chính là chất lượng đào tạo của các cơ sở đào tạo chưa đáp ứng được yêu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp.

Minh Hiếu

Thưa ông, từ trước đến nay, giáo dục nghề nghiệp vẫn "thua kém" giáo dục ĐH về sức hút, hay chỉ đến khi gần đây? Nguyên nhân là gì?

TS Hoàng Ngọc Vinh

Phó chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam
Như nhiều quốc gia, giáo dục nghề nghiệp luôn được thanh niên coi là sự lựa chọn thứ hai, chứ không riêng gì Việt Nam. Vì sao vậy? Vì theo nhiều nghiên cứu, ngoại trừ yếu tố về văn hóa coi trọng bằng cấp học vấn trong xã hội có thị trường lao động lành mạnh, thì người có tấm bằng ĐH nhìn chung có cơ hội việc làm tốt hơn người học nghề.
Ngoài ra, người ta có niềm tin rằng học ĐH sẽ là cách nâng cao địa vị xã hội, đáp ứng nhiều hơn sự thỏa mãn cá nhân, lấy được người hôn phối giỏi giang và thế hệ sau sẽ học hành giỏi giang, có điều kiện chăm sóc sức khỏe hơn. Ngay cả thu nhập cũng tốt hơn so với người có trình độ thấp hơn ở nhiều ngành.
Ở nước ta, tình trạng này không phải là không phổ biến, do các yếu tố tâm lý, văn hóa, mà thực chất tỷ lệ lao động trong độ tuổi có trình độ ĐH trở lên của ta vào hàng thấp của thế giới, tức khoảng 10% (khoảng 5,1 triệu trong hơn 50 triệu lao động trong độ tuổi; trong khi ở các quốc gia phát triển, tỷ lệ này khoảng từ 25 - 30%, là hiệu quả).
Qua đó cho thấy, nhu cầu nhân lực có trình độ ĐH còn phải cao nữa. Hơn nữa, phải nói là chất lượng các trường nghề chưa được tốt, học phí ĐH quá thấp, vào dễ ra trường dễ,... đến xu hướng theo đuổi ĐH chưa có dấu hiệu giảm bớt, trong khi thị trường lao động diễn ra không đúng với những gì đang diễn ra trên thế giới.
Ví dụ, ở Mỹ, chúng ta xem xét cơ hội thất nghiệp và thu nhập theo trình độ năm 2017 rất khác.

Bích Hoa

Qua thực tế đào tạo ở trường ông, ông nhận thấy những nghề gì hiện nay mà trình độ CĐ vẫn rất được các doanh nghiệp “săn tìm”?

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Qua thực tế đào tạo ở trường mình, tôi nhận thấy xu hướng lao động xã hội đang có sự dịch chuyển mạnh sang sản xuất, kinh doanh và hội nhập kinh tế khu vực, thế giới.

Có thể kể tên các nghề thu hút nhiều lao động như: công nghiệp chế biến, chế tạo; kinh doanh online, bất động sản; sửa chữa ô tô, xe máy; xây dựng; dịch vụ tư vấn, thiết kế, quảng cáo, chăm sóc sắc đẹp, chăm sóc sức khoẻ, dịch vụ y tế; thông tin và truyền thông; du lịch, khách sạn, nhà hàng…

Đình Tân

Theo ông, để mối quan hệ hợp tác giữa doanh nghiệp với các trường tích cực và hiệu quả, các trường nên làm thế nào?

Tiến sĩ Đỗ Ngọc Tiến

Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí Trường ĐH CN Giao thông vận tải
Hiện nay, chủ trương của Đảng, Nhà nước, chính sách mà Bộ GD-ĐT đang thực hiện đã tạo điều kiện rất thuận lợi để nhà trường và doanh nghiệp hợp tác chặt chẽ với nhau.
Nó được thể hiện xuyên suốt qua chính sách tự chủ ĐH, đào tạo là loại hình dịch vụ công tuân thủ cơ chế thị trường. Các trường cần chủ động mọi mặt để nâng thương hiệu, thu hút tuyển sinh. Điều này thể hiện rõ thông qua tỷ lệ sinh viên có việc làm. Do vậy, để triển khai chủ trương, chính sách đó, các trường tiếp cận nó như thế nào?
Theo tôi, mọi rào cản giữa nhà trường và doanh nghiệp sẽ được xoá nhoà nếu các bên ngồi lại với nhau và xác định rõ mục tiêu, lợi ích của mỗi bên. Tôi xin nhấn mạnh một vấn đề cụ thể, đó là nếu doanh nghiệp và nhà trường đều hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, thì nhà trường và doanh nghiệp sẽ xích lại gần nhau.
Trong bối cảnh hiện tại, các trường cần tích cực chủ động tìm đến doanh nghiệp để tìm hiểu mối quan tâm của các doanh nghiệp và đặt vấn đề hợp tác. Nhà trường cần tư vấn, chỉ rõ lợi ích của các doanh nghiệp khi tham gia hoạt động đào tạo.
Khi doanh nghiệp đã tham gia ký kết hợp tác thì các trường cần phải chủ động hơn nữa, có bộ phận chuyên trách để triển khai các hoạt động, vì doanh nghiệp họ bận triển khai các hoạt động sản xuất kinh doanh của họ. Sau mỗi năm, cần phải sơ tổng kết để rút kinh nghiệm và điều chỉnh kịp thời.
Như trường tôi, 3 năm gần đây, chúng tôi chủ động tìm đến doanh nghiệp, cùng trao đổi cụ thể những lợi ích đạt được của mỗi bên, qua đó đã có hiệu quả nhất định trong hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, như trường tôi đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp Licogi 16, Fecon, Vitrac, các doanh nghiệp Nhật Bản, Hàn Quốc...
Về kinh phí, trường tôi sẵn sàng chi trả một phần kinh phí cho doanh nghiệp khi tham gia quá trình đào tạo. Tuy nhiên, học phí thấp cũng là rào cản trong vấn đề này nên doanh nghiệp cũng cần chia sẻ với nhà trường, sinh viên, nếu doanh nghiệp muốn tuyển được sinh viên theo nhu cầu.

Lý An

Học cao đẳng có đến nỗi khó xin việc lắm không? Doanh nghiệp có còn cần nhiều nhân lực trình độ cao đẳng không?

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Về câu hỏi của bạn Lý An, tôi xin trả lời như sau:

Theo tổng kết của Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, tỷ lệ sinh viên CĐ ra trường có việc làm ngay và có thể tự tạo việc làm trên 80%, có những trường đã cam kết 100% sinh viên ra trường có việc làm đã nói lên rằng, học CĐ không hề khó xin việc, mà ngược lại có tỷ lệ có việc làm cao.

NGƯT - TS Phạm Xuân Khánh (bìa phải), Hiệu trưởng Trường CĐ nghề công nghệ cao Hà Nội, Ủy viên Hội đồng Quốc gia giáo dục và phát triển nhân lực, đang trả lời câu hỏi của bạn đọc Báo Thanh Niên
Ảnh Ngọc Thắng

Do sự bất cập về cơ cấu trình độ trong lực lượng lao động của Việt Nam hiện nay, nên số lượng sinh viên CĐ hàng năm chiếm tỷ lệ thấp. Trong khi đó, nhu cầu tuyển dụng lao động của doanh nghiệp ở trình độ CĐ rất lớn. Những người có kiến thức, kỹ năng và thái độ tốt trong công việc, khi ra trường có thể tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp mà không phải đào tạo lại. 

Văn Dũng

Theo ông, nguyên nhân của việc sa sút sức hấp dẫn trong tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp là gì?

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Trong câu hỏi này, theo tôi không nên dùng từ “sa sút” mà thay vào đó là từ “thu hút”, bởi học nghề đã tạo được sự hấp dẫn đối với người học thông qua kết quả tuyển sinh của hệ thống đã tăng dần qua hàng năm.

Có nhiều trường CĐ có điểm tuyển sinh đầu vào rất cao. Ví dụ, một số trường có kết quả tuyển sinh cao như: Trường CĐ Cao Thắng (5.700 sinh viên); Trường CĐ Lý Tự Trọng (5.200 sinh viên)...

Có trường sinh viên có điểm đầu vào là 27,4 điểm. Trường CĐ nghề Công nghệ cao Hà Nội có trên 40% sinh viên có điểm đầu vào đỗ ĐH. Có nhiều em đạt từ 22 - 25 điểm.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bất cập trong tuyển sinh học nghề. Nhiều bậc phụ huynh, các em học sinh vẫn mong muốn vào học ĐH, mặc dù lực học của mình không thực sự tốt, trong khi vẫn biết là học xong không biết có xin được việc làm hay không.

Điều đó, dẫn đến học nghề là sự lựa chọn cuối cùng, cho nên đầu vào của các trường nghề thường rất thấp. Một số trường vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong tuyển sinh, đặc biệt là các trường trung cấp, cũng một phần do điểm đầu vào các trường ĐH quá thấp và vào ĐH dễ quá.

Duy Trinh

Theo ông, có cần thiết phải có những chế tài buộc doanh nghiệp phải có trách nhiệm tham gia đào tạo nhân lực?

Tiến sĩ Đỗ Ngọc Tiến

Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí Trường ĐH CN Giao thông vận tải
Theo tôi, điều này là cần thiết. Ở nước ngoài, người ta đã làm từ lâu. Nhà nước cần có chính sách để ràng buộc. Doanh nghiệp phải có trách nhiệm phối hợp với nhà trường trong đào tạo nhân lực ngay từ khi sinh viên ngồi trên ghế giảng đường thì sau này doanh nghiệp sẽ được tuyển dụng sinh viên, nếu không doanh nghiệp phải đóng phí cho nhà trường khi doanh nghiệp tuyển dụng.
Ngoài ra, nhà nước cũng có thể khuyến khích doanh nghiệp bằng cách giảm thuế thu nhập nếu doanh nghiệp kết hợp với nhà trường đào tạo, hoặc đưa ra tiêu chí trúng thầu đối với một dự án là hoạt động hỗ trợ đào tạo của doanh nghiệp. 

Kim Cúc

Doanh nghiệp có nhất thiết phải tham gia tất cả các khâu trong quá trình đào tạo, hay chỉ cần tham gia ở một số khâu trong khi nếu có sự tham gia của họ thì sẽ hiệu quả hơn? Chẳng hạn, những khâu nào mà nếu có doanh nghiệp tham gia sẽ rất tốt cho chất lượng đào tạo?

Tiến sĩ Đỗ Ngọc Tiến

Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí Trường ĐH CN Giao thông vận tải
Theo tôi thì doanh nghiệp không nhất thiết phải tham gia tất cả các khâu trong quá trình đào tạo, mà chỉ cần tham gia một số khâu để tăng hiệu quả và chất lượng đào tạo, bởi nhiệm vụ chính của doanh nghiệp là sản xuất kinh doanh. Họ chỉ tham gia hỗ trợ cùng trường đào tạo.
TS Đỗ Ngọc Tiến (bìa phải), Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí, Trường ĐH CN Giao thông vận tải, đang trả lời câu hỏi của bạn đọc
Ảnh Ngọc Thắng
Ở trường tôi, doanh nghiệp chủ yếu tham gia vào khâu đóng góp ý kiến về đổi mới chương trình đào tạo phù hợp với yêu cầu thực tiễn; tham gia hướng dẫn thực hành, thực tập tại doanh nghiệp tham gia hướng dẫn và hội đồng chấm đồ án tốt nghiệp; tham gia hội thảo tư vấn giới thiệu việc làm và tuyển dụng nhân lực; tham gia đào tạo kỹ năng mềm, văn hoá doanh nghiệp và sáng tạo khởi nghiệp.
Đây là những khâu rất tốt cho chất lượng đào tạo, nhằm giúp cho sinh viên có đầy đủ kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp thành thạo, kỹ năng hội nhập và sẵn sàng gia nhập thị trường lao động với một tâm thế chủ động.

Thu Uyên

Thưa ông, gần đây ông có nhận thấy đào tạo nghề nghiệp trình độ cao đẳng giảm sức hút đáng kể đối với người học?

NGƯT TS Phạm Xuân Khánh

Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội - Uỷ viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực

Chào bạn Thu Uyên! Điều bạn đề cập không hoàn toàn đúng. Theo thông tin của Bộ GD - ĐT về công tác tuyển sinh, năm 2018 có 925.961 thí sinh dự thi tốt nghiệp, tăng 6,9% so với 2017.

Kết quả đỗ tốt nghiệp hơn 900.000 em, trong đó, 688.641 em đăng ký xét tuyển vào các trường ĐH, CĐ sư phạm, tăng 7,5%. Tổng chỉ tiêu vào các trường ĐH, CĐ sư phạm 455.174, tăng 1,2%.

Có thể nói, nguồn tuyển sinh của các trường ĐH, CĐ sư phạm rất dồi dào. Tuy nhiên, cũng có nhiều trường ĐH, CĐ sư phạm lại rất khó tuyển sinh, có một số trường tuyển sinh không đủ số lượng cho nên đã phải hạ điểm đầu vào, thậm chí xuống mức 10,5 điểm, 11 điểm.

Trong khi đó, 3 năm trở lại đây, tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp đã có nhiều khởi sắc. Kết quả tuyển sinh năm 2018 đạt hơn 540.000 học sinh - sinh viên, tăng 5%. Nhiều trường đã hoàn thành tuyển sinh ngay từ tháng 7, tháng 8 và phải khoá sổ tuyển sinh sớm hơn kế hoạch.

Nhật Minh

Từ kinh nghiệm hợp tác với doanh nghiệp của đơn vị mình, ông cho rằng yếu tố nào đóng vai trò quyết định trong việc thu hút doanh nghiệp tham gia tích cực để nâng cao chất lượng đào tạo?

Tiến sĩ Đỗ Ngọc Tiến

Giám đốc Trung tâm Công nghệ cơ khí Trường ĐH CN Giao thông vận tải
Theo tôi, kinh nghiệm nhiều năm qua hợp tác hiệu quả với doanh nghiệp để nâng cao chất lượng đào tạo, yếu tố then chốt và có vai trò quyết định là phải "thật", tức là mình phải nói thật, làm thật và có sản phẩm thật.
Khi mà thấy được lợi ích thực sự, từ quan hệ hợp tác này, lúc đó doanh nghiệp sẽ tin và tham gia hiệu quả với mình.
Thậm chí, họ còn bỏ cả tiền để cấp học bổng, hỗ trợ học phí chi trả lương thực tập cho sinh viên theo mô hình đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp mà trường chúng tôi đang triển khai thực hiện.

Bình luận

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm