Khắc tinh của tội phạm: Các “hiệp sĩ” muốn nhập cuộc hợp pháp

0 Thanh Niên Online

Phá hàng trăm vụ trộm cướp, “đánh cược” cả tính mạng của mình, nhưng ngoài những bằng khen treo đầy nhà kèm theo vài triệu đồng, hiện nay chưa hề có một chính sách gì để hỗ trợ cho các “hiệp sĩ”.

Khắc tinh của tội phạm: Các “hiệp sĩ” muốn nhập cuộc hợp pháp

Rất cần cơ chế

Tham gia phá gần 400 vụ trộm cướp, nhưng khi đề cập đến chính sách hỗ trợ, Nguyễn Thanh Hải, Đội trưởng CLB Phòng, chống tội phạm P.Phú Hòa (TX Thủ Dầu Một, Bình Dương) trầm ngâm: “Nói thật, máu bắt cướp như ngấm vào người, nên tôi làm một cách tự nguyện, không đòi hỏi gì. Nhưng còn một số anh em khác, đôi lúc ngồi nghĩ lại cũng rất xót, hằng ngày phải bỏ tiền túi để đổ xăng, mà đâu chỉ lòng vòng trong thị xã, có khi bám đuổi đối tượng đến tận thành phố, theo dõi từ ngày này sang ngày khác. Khi truy bắt, không có công cụ hỗ trợ, nhiều lúc anh em phải dùng xe lao vào xe đối tượng. Mỗi lần như vậy, đều phải bỏ tiền túi ra sửa chữa. Đó là chưa kể những lần đụng độ, bị thương cũng phải tự chữa trị. Do đó, chúng tôi rất cần có một chính sách gì đó hỗ trợ, động viên tinh thần của anh em”.

Khi nghe thông tin công an thị xã đang xây dựng quy chế để “nâng cấp” Đội lên tầm thị xã và có cơ chế, chính sách hỗ trợ hoạt động, Hải nói: “Tôi thấy rất cần thiết. Chẳng hạn như, lâu nay hoạt động của Đội ai muốn vào thì vào, ai muốn ra thì ra. Họ đến với mình bằng tinh thần tự nguyện thì làm sao cấm được. Tôi lo lắng nhất là đã nghe phản ánh có người lợi dụng thanh danh của Đội để đi làm bậy. Chưa hết, rất nhiều vụ đối tượng bị bắt quả tang đã lấy hàng chục triệu đồng hối lộ, nếu anh em làm không có trách nhiệm thì rất dễ dẫn đến tiêu cực. Vì họ nghĩ có gì để mất mà không dám nhận” - Hải nói.

Cũng theo Hải, do thiếu cơ chế hoạt động, nên trách nhiệm cũng không thật sự rõ ràng. Hải nhắc lại, cách đây khoảng 5 năm, sau khi phát hiện 2 đối tượng giật điện thoại di động ở ngã tư Sở Sao nên tổ chức truy đuổi. Sau khi chạy qua nhiều đường phố, đến đường Lê Hồng Phong, tên cầm lái tông thẳng vào cột điện chết ngay tại chỗ. Hay như mới đây, phát hiện một đối tượng trộm cắp máy bơm nước nên Hải truy đuổi. Chạy được một đoạn, tên trộm quăng lại tang vật, Hải kịp thời né tránh, nhưng một phụ nữ đi sau đụng phải ngã té xuống đường. “Lần đó, chúng tôi phải dừng xe, để chở người phụ nữ đi cấp cứu. Những lần như vậy, chúng tôi rất băn khoăn. Nếu có chuyện không hay xảy ra, chẳng lẽ chúng tôi phải chịu trách nhiệm?” - Hải đặt vấn đề.

Tương tự, trung tá Lương Thống Nhất, Trưởng công an xã An Phú cho biết: “Những thanh niên tham gia tổ phòng, chống tội phạm đều trên tinh thần tự nguyện là chính. Tôi biết, hiện nay có một anh em gặp khó khăn trong cuộc sống, nhưng mỗi khi tham gia truy bắt tội phạm thì vẫn rất nhiệt tình. Việc làm của anh em rất khổ cực, đôi khi phải đổ máu, nhưng nói thiệt không hề có một khoản kinh phí nào để hỗ trợ, kể cả quỹ an ninh quốc phòng. Do đó, cần phải có cơ chế, chính sách hỗ trợ để động viên anh em”.

Đưa hoạt động đúng pháp luật

Sau những hoạt động hết sức thành công của những “hiệp sĩ” thuộc CLB P.Phú Hòa, Công an TX Thủ Dầu Một đang xây dựng quy chế để nâng lên tầm thị xã và có chính sách cho lực lượng này. Thượng tá Nguyễn Văn Dũng, Phó trưởng Công an TX Thủ Dầu Một lý giải: “Vì nói là CLB thuộc cấp phường, nhưng thực chất hoạt động lâu nay mang dáng dấp thị xã vì anh em truy bắt đối tượng khắp nơi, có khi về đến TP.HCM”. Cũng như nhiều ý kiến khác, ông Dũng cũng rất lo lắng khi hoạt động lâu nay mà thiếu quy chế. Ông Dũng nói: “Lo lắng nhất là anh em truy bắt đối tượng ngoài địa bàn, không khéo thì bị bắt bẻ vì thực tế đã có một số nơi từ chối nhận tội phạm khi bàn giao. Chính vì thế, khi xây dựng quy chế, chúng tôi tính toán đến điểm này, như truy đuổi, anh em phải báo công an đến hỗ trợ. Chúng tôi cũng hướng đến hoạt động chủ yếu là bắt quả tang, còn nghi vấn, đeo bám đối tượng cũng phải báo cho công an, tổ chức biết; chứ không có quyền bắt “nguội”, kiểm tra hành chính người khác”.

Ông Dũng phân tích, cơ sở pháp lý cho hoạt động này được quy định trong Nghị định 38 của Chính phủ và các văn bản hướng dẫn khác. “Trong nghị định này có đề cập đến Ban (tổ) bảo vệ dân phố. Do đó, chúng tôi dự kiến tuyển chọn những thành viên thuộc Ban bảo vệ dân phố khắp thị xã làm nòng cốt và được hưởng chế độ sinh hoạt phí hằng tháng theo quy định (kể cả thương tật, chữa bệnh... Nguồn quỹ được lấy từ quỹ an ninh quốc phòng, quỹ phòng chống tội phạm và quỹ an ninh quốc phòng địa phương). Sau đó, làm tham mưu cho UBND thị xã ban hành quyết định thành lập”. Còn những băn khoăn trong quá trình truy bắt tội phạm, theo ông Dũng trong Nghị định 38 cũng đã đề cập (người đang làm nhiệm vụ) nên được hưởng đầy đủ các chính sách. Quá trình truy đuổi mà gây bị thương, chết người đi đường; hạn chế tiêu cực trong hoạt động... cũng phải tính toán đến trong quy chế.

Dự kiến trong tháng 6 này, công an sẽ trình UBND TX Thủ Dầu Một xem xét và thông qua. “Chúng tôi không tham vọng xây dựng quy chế để nhân rộng mô hình này ra cả nước, mà chủ yếu làm sao quản lý, đưa hoạt động này vào khuôn khổ pháp luật, hạn chế những hành vi bột phát, không đúng pháp luật. Khi anh em hoạt động phải đúng pháp luật, pháp luật sẽ bảo vệ anh em. Nói nôm na đó là kỷ luật. Ngoài ra, còn bảo đảm đời sống cho anh em” - ông Dũng đúc kết.

Cần khuyến khích và bảo vệ các “Lục Vân Tiên”

Có thể ví những người dân bình thường tham gia bắt trộm, cướp là những “Lục Vân Tiên” thời nay.

Là người đã có thời gian gắn bó lâu dài với lực lượng trực tiếp tham gia bắt trộm, cướp và tội phạm an ninh trật tự, thiếu tướng Đỗ Kim Tuyến - Phó tổng cục trưởng Tổng cục Phòng, chống tội phạm về trật tự xã hội, Bộ Công an đánh giá rất cao vai trò của các “Lục Vân Tiên”.

“Phòng, chống tội phạm là trách nhiệm của mọi người dân chứ không riêng bất cứ ai. Tôi nghĩ rằng không chỉ Bộ Công an mà toàn xã hội cần phải hoan nghênh những người có tinh thần, nhiệt huyết bắt cướp. Đây chính là những hạt nhân tốt, tích cực mà chúng ta cần phải tìm cách để nhân rộng”, thiếu tướng Đỗ Kim Tuyến khẳng định.

Ông Tuyến cho rằng, trong khi bắt trộm, cướp mang tính tự phát có thể xảy ra rủi ro vi phạm pháp luật, vì người tham gia có thể “ra tay” quá đà hoặc khi truy đuổi gây tai nạn. Tuy nhiên, theo thiếu tướng Đỗ Kim Tuyến, đây không phải là hiện tượng phổ biến. Ông Tuyến cho biết, không nên đặt vấn đề lo lắng nhiều về những rủi ro có thể gây ra mà điều quan trọng là tổ chức làm thế nào để cho họ tham gia chống tội phạm có hiệu quả cũng như hạn chế những rủi ro. “Theo tôi, các địa phương cần phải tổ chức tập hợp những người dân tích cực phòng, chống tội phạm để hướng dẫn, huấn luyện họ về phương pháp, kỹ thuật trong việc phòng, chống cũng như bắt, trấn áp trộm cướp, các quy định về pháp luật để làm sao hạn chế thấp nhất những thiệt hại xảy ra cho bản thân họ cũng như người dân khác”, ông Tuyến đề nghị. Ông cho biết, Bộ Công an đã có định hướng đối với vấn đề này, theo đó “khi tham gia vào các lực lượng này, họ có những quyền hạn nhất định và khi họ thực hiện những quyền hạn của mình theo quy định pháp luật thì sẽ được pháp luật bảo vệ cũng như có những chế độ để khuyến khích”.

Thiếu tướng Đỗ Kim Tuyến cho rằng, khi tham gia bắt cướp mà có rủi ro thì xã hội cũng nên rộng lòng tha thứ, tạo điều kiện thuận lợi cho họ. Ngay cả lực lượng công an khi tham gia trấn áp tội phạm cũng có thể gặp phải trường hợp gây thiệt hại cho người dân, và đây là điều không ai mong muốn.

Trong thời gian qua, Bộ Công an cũng như công an, chính quyền các địa phương đã nhiều lần biểu dương, khen thưởng các cá nhân có thành tích tham gia phòng, chống tội phạm. Bộ cũng đã từng đặt vấn đề tiếp nhận những người này vào lực lượng chính thức của công an. Tuy nhiên, việc này đang gặp hạn chế do các tiêu chuẩn để vào ngành công an rất ngặt nghèo, đó không chỉ là nhiệt huyết mà còn cả các tiêu chuẩn về học tập, chính trị, đạo đức... Do đó về lâu dài, thiếu tướng Đỗ Kim Tuyến cho rằng, cần có một chính sách bảo vệ cũng như khuyến khích những người dân tham gia phòng, chống tội phạm. “Ở Singapore, một công dân bình thường không thuộc lực lượng chức năng nào khi tham gia trấn áp tội phạm và nếu như họ bị thương hoặc gây ra thiệt hại thì sẽ được hưởng một số chế độ của Nhà nước, chúng ta cũng nên có những chính sách như thế”, ông Tuyến bày tỏ. 

Thái Sơn

Hoàng Tuấn

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm