‘Lách’ quy định mở ngành - Kỳ 2: Khó kiểm soát qua hậu kiểm

0 Thanh Niên Online

Thực tế cho thấy dù có hậu kiểm nhưng do quy định mở ngành thiếu chặt chẽ, không khoa học nên Bộ GD-ĐT rất khó kiểm soát năng lực thật sự của các trường.

‘Lách’ quy định mở ngành - Kỳ 2: Khó kiểm soát qua hậu kiểm

>> Lách' quy định mở ngành - Kỳ 1

‘Lách’ quy định mở ngành

Không còn dạy, vẫn có tên trong danh sách

Ông Phạm Ngọc Dưỡng, nguyên Phó hiệu trưởng Trường CĐ Kinh tế kỹ thuật Sài Gòn, thừa nhận lúc xin mở ngành trường có mời một số cán bộ giảng viên từ các trường công lập cho đủ số lượng yêu cầu. Có người cùng lúc đảm nhiệm vị trí quản lý ở cả 2 trường nhưng chỉ về làm vài tháng nộp đơn xin nghỉ bên trường CĐ. Tuy nhiên, đến khi có thanh tra, người này vẫn nằm trong danh sách giảng viên cơ hữu của trường và thanh tra cũng không thể kiểm soát nổi. “Có thể nói ở khâu hậu kiểm mở ngành, Bộ không kiểm soát được. Thực tế là nhiều người đứng tên giảng viên cơ hữu, thậm chí cấp bậc quản lý cho cả 3 - 4 trường”, ông Dưỡng thông tin.

Tiến sĩ (TS) Nguyễn Kim Quang, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM, cũng cho biết giảng viên trường công lập đứng tên tại các trường ngoài công lập để xin mở ngành rất nhiều. Đây là thực tế ai cũng biết. Thậm chí, nhiều giảng viên không làm hợp đồng, chỉ dạy tại trường nào đó vài tiết nhưng vẫn “bị” đưa tên vào danh sách giảng viên cơ hữu. “Khi thẩm định mở ngành, chỉ xem xét trên giấy tờ chứ đâu kiểm tra giảng viên đó có công tác tại trường khác hay không. Việc thanh tra, hậu kiểm đa số cũng chỉ kiểm tra khi trường có vấn đề xảy ra”, ông Quang cho biết.

Để tránh tình trạng này, thạc sĩ Hứa Minh Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Tài chính - Marketing, cho rằng Bộ phải yêu cầu các trường thực hiện quy chế 3 công khai, trong đó có đội ngũ giảng viên. “Thay vì chỉ công bố chung chung về số lượng giảng viên như hiện nay, các trường cần đưa chi tiết danh tính kèm theo trình độ chuyên môn cụ thể từng người. Chỉ có cách này mới hy vọng một giảng viên không thể đăng ký đứng tên ở nhiều trường khác nhau”, ông Tuấn đề xuất. 

Tuyển quá khả năng đào tạo

Về việc xác định chỉ tiêu, theo phó hiệu trưởng một trường ĐH công lập lớn tại TP.HCM, hiện nay Bộ cho phép các trường tự xác định chỉ tiêu chung chứ không theo ngành nên các trường thường lấy rất nhiều chỉ tiêu cho những ngành thu hút thí sinh. Bộ rất khó kiểm soát được điều này. 

PGS-TS Đặng Văn Tịnh, Phó trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Y Dược TP.HCM, cho biết từng đi thẩm định việc mở ngành ở một số trường y dược nên biết số lượng giảng viên lúc mở ngành còn rất hạn chế, cơ sở vật chất chưa đầu tư nhiều. Vậy mà chỉ sau 3 năm, có trường lên đến 2.000 sinh viên cho mỗi bậc học. Ông Tịnh  khẳng định: “Dù các trường cố gắng cách mấy nhưng giảng viên và cơ sở vật chất cũng không thể theo kịp tốc độ phát triển của sinh viên”.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bùi Văn Ga, cho rằng hiện tượng này thường xảy ra tại các trường đa ngành nhưng trách nhiệm thuộc về hiệu trưởng. Bộ không thể can thiệp quá sâu vào từng ngành được vì các trường sẽ than không được tự chủ nữa. “Khi bị phát hiện, hiệu trưởng sẽ chịu trách nhiệm giải trình trước xã hội và Bộ sẽ xử lý hiệu trưởng nếu có việc này xảy ra”, ông Ga nhấn mạnh. 

Cần quản lý đầu ra

PGS-TS Nguyễn Thiện Tống, nguyên giảng viên Trường ĐH Bách khoa TP.HCM, nhìn nhận: “Việc mở ngành đào tạo ĐH, CĐ hiện nay của các trường khá tràn lan, không căn cứ theo nhu cầu thực tế của xã hội về việc làm. Thực tế, việc mở ngành dường như chỉ bám theo nhu cầu của người học, ngành nào có nhiều người đổ xô vào học mà không phải đầu tư nhiều thì các trường mở”. Theo ông Tống, điều này để lại hậu quả nghiêm trọng là dư thừa nhân lực ở một số ngành nghề. Cuối cùng người học phải gánh chịu vì ra trường không thể tìm được việc làm.

Cũng theo ông Tống, sở dĩ quy trình mở ngành có nhiều bất cập như hiện nay là do cơ chế quản lý theo kiểu “xin - cho”. Các quy định thiếu khoa học, chỉ thuận tiện cho việc quản lý. TS Tống minh họa bằng một ví dụ cụ thể: “Trong nội dung đào tạo của ngành cơ khí có một phần liên quan đến dệt may và trong dệt may có một phần kiến thức về thiết kế thời trang. Cơ khí và thiết kế thời trang rõ ràng là 2 lĩnh vực khác xa nhau nhưng dựa vào mối quan hệ không đáng kể trên vẫn có trường lấy mã ngành cơ khí để xin được mở chuyên ngành đào tạo về thiết kế thời trang”.

Trong khi đó, TS Vũ Thị Phương Anh, Phó giám đốc Trung tâm bồi dưỡng và hỗ trợ chất lượng giáo dục (Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập), cho rằng quy trình mở ngành hiện nay của Bộ đang “chặt chẽ” mà không hiệu quả. Cách quản lý đầu vào như hiện nay khiến các trường không khó để lách. “Cái quan trọng cuối cùng chính là kiểm soát đầu ra giống như cách làm của các trường trên thế giới”, TS Phương Anh chia sẻ.

‘Lách’ quy định mở ngành - Kỳ 2: Khó kiểm soát qua hậu kiểm - ảnh 2

Hà Ánh - Đăng Nguyên

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Nước mắt giáo viên chủ nhiệm

Nước mắt giáo viên chủ nhiệm

Học sinh thách thức: 'Cô có ngon thì đánh em đi! Em kiện cô liền. Trên mạng giáo viên đánh học sinh bị bắt nghỉ dạy nhiều lắm!'. Vừa xong tiết dạy, giáo viên chủ nhiệm xách cặp ra khỏi lớp mà mắt đỏ hoe.