30 tỉ USD từ 'thiên đường thuế'

2 Thanh Niên
Danh mục các đối tác đầu tư nước ngoài lớn nhất tại VN cho thấy, quần đảo Virgin và quần đảo Cayman đóng góp tổng vốn lên gần 30 tỉ USD, trong khi đây là hai vùng lãnh thổ hải ngoại nhỏ bé của Anh.
Số vốn từ quần đảo Cayman vào VN lên đến 6,3 tỉ USD /// Ảnh: Shutterstock Số vốn từ quần đảo Cayman vào VN lên đến 6,3 tỉ USD - Ảnh: Shutterstock
Số vốn từ quần đảo Cayman vào VN lên đến 6,3 tỉ USD
Ảnh: Shutterstock
Virgin (BVI) là quần đảo chỉ rộng 153 km2 nằm ở vùng biển Caribe, có GDP chỉ hơn 1 tỉ USD, dân số 28.000 người nhưng vốn đầu tư đổ vào VN lên tới gần 20 tỉ USD, với gần 700 dự án. Còn quần đảo Cayman “tròm trèm” 264 km2, dân số 57.000 người lại đầu tư vào VN tới 6,3 tỉ USD.


30 tỉ USD từ 'thiên đường thuế' - ảnh 1
Tài liệu Panama là nguồn chứng cứ quan trọng, là điều kiện cần để các quốc gia có liên quan bắt tay vào việc điều tra, làm rõ các hành vi vi phạm nếu có. Thế nhưng phải hết sức tỉnh táo, thận trọng trong vấn đề xử lý hồ sơ Panama, tránh làm ảnh hưởng đến quyền tự do kinh doanh đã được Hiến pháp ghi nhận
30 tỉ USD từ 'thiên đường thuế' - ảnh 2

Luật sư Nguyễn Duy Hùng - Đoàn luật sư Hà Nội


Vì sao các doanh nghiệp (DN) đa quốc gia lại chọn BVI hoặc Cayman để làm nơi thành lập công ty, sau đó lấy danh nghĩa này để tiến hành đầu tư vào VN? Theo TS Lê Đăng Doanh, nguyên nhân chủ yếu vì BVI hay Cayman không đánh thuế, trong khi ở VN là 20% thuế thu nhập DN. “Kiểu lách thuế phổ biến nhất là các công ty này tìm cách giảm lợi nhuận ở VN bằng cách nâng giá hàng hóa để khai báo không có lãi và lách thuế”, ông Doanh phát biểu.
Lách thuế
Theo ông Châu Huy Quang - luật sư điều hành Hãng luật R&T LCT, các DN nước ngoài thường thành lập pháp nhân mới kiểu “công ty trên kệ” (shelf company) tại BVI, Cayman rồi dùng pháp nhân này để đầu tư vào VN.
Ngoài nguyên nhân về tài chính như chi phí thành lập hay mua lại một công ty BVI rất thấp, hưởng các ưu đãi về thuế suất bằng 0… còn có việc thông tin nhà đầu tư được bảo mật rất cao. BVI, Cayman có nhiều quy định linh hoạt, đơn giản cho DN như khi thành lập không cần buộc phải có hoạt động, nộp báo cáo hoạt động, không yêu cầu có hiện diện nhân sự (HĐQT chỉ cần đăng ký 1 tên), quy mô vốn không cần… Vì tính bảo mật cao và dễ bị “lạm dụng” nên mô hình công ty BVI là lý tưởng nhất cho hoạt động hợp thức hóa, che giấu tài sản và rửa tiền.
Các công ty xuất hiện trong hồ sơ Panama được thành lập phần lớn ở thiên đường thuế BVI, theo sau là Panama, Bahamas, Seychelles, Samoa…
30 tỉ USD từ ‘thiên đường thuế’

Tại VN, nhiều DN có vốn đầu tư nước ngoài đến từ các “thiên đường thuế” này. Theo Cục Đầu tư nước ngoài, cho đến nay, các nhà đầu tư đến từ BVI đã đăng ký 644 dự án đầu tư trong cả nước với tổng vốn khổng lồ 19,7 tỉ USD; quần đảo Cayman đầu tư vào VN hơn 6,3 tỉ USD, Bermuda khoảng 232 triệu USD, Bahamas 108 triệu USD, Panama 51 triệu USD…


Hôm qua nhiều thông tin cho rằng, ông Johnathan Hạnh Nguyễn, Chủ tịch Tập đoàn Liên Thái Bình Dương có tên trong hồ sơ Panama. Tuy nhiên, ông Johnathan Hạnh Nguyễn cho biết ông chỉ có tên trong danh sách của công ty đa quốc gia, vì năm 2008 ông có cổ phần tại Công ty Imex Asia Pacific International Limited (IAP), đơn vị 6 tháng sau đã đóng cửa. Ông cũng mua cổ phần của Công ty Imex Pan Pacific Group Inc và cũng đã bán vào năm 2007. “Tôi là một nhà đầu tư quốc tế và việc mua cổ phần của các công ty này là hoạt động đầu tư bình thường, hợp lệ và không có gì phạm pháp cả”, ông nói.
H.Sương


Lý giải về việc tại sao các tổ chức, cá nhân lại mở công ty con ở các thiên đường thuế, luật sư Nguyễn Duy Hùng - Đoàn luật sư Hà Nội, Giám đốc Công ty IPIC Group, cho rằng các công ty tận dụng được những “kẽ hở” để đóng thuế ở mức thấp nhất; lợi dụng sự chênh lệch về ưu đãi thuế giữa các quốc gia để cân nhắc đầu tư, chuyển lợi nhuận.
Có nhiều cách lách thuế, trốn thuế nhưng cách kinh điển nhất là lợi dụng chênh lệch về thuế suất giữa 2 quốc gia, khai tăng giá trị hàng hóa đầu vào để giảm doanh thu, từ đó giảm thuế phải nộp.
Ví dụ: lập công ty sản xuất tại VN, công ty đó sản xuất một sản phẩm là 100 đồng và cần nguyên liệu là 40 đồng thì thuế phải nộp là (100 - 40) x 20% = 12 đồng. Để giảm số thuế phải nộp, họ phải dùng một trung gian, như mở công ty con tại Panama để mua nguyên liệu đầu vào 40 đồng rồi nâng giá lên và bán cho công ty VN, giả dụ 90 đồng. Như vậy số thuế mà công ty VN phải nộp là (100 - 90) x 20% = 2 đồng. VN chỉ thu 2 đồng trong khi đó lãi của công ty Panama là 90 - 40 = 50 đồng. Vì thuế ở Panama gần như bằng 0 nên số lãi 50 đồng này sẽ được báo về công ty mẹ tại VN.
Ông Hùng cho rằng: “Tài liệu Panama là nguồn chứng cứ quan trọng, là điều kiện cần để các quốc gia có liên quan bắt tay vào việc điều tra, làm rõ các hành vi vi phạm nếu có. Thế nhưng phải hết sức tỉnh táo, thận trọng trong vấn đề xử lý hồ sơ Panama, tránh làm ảnh hưởng đến quyền tự do kinh doanh đã được Hiến pháp ghi nhận; đồng thời thận trọng trong việc tiếp nhận thông tin và thận trọng trong vấn đề xử lý thông tin”.
Về việc có quá nhiều DN đến từ các “thiên đường thuế” hoạt động ở VN, TS Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế, cho rằng có một số tác động tiêu cực lên nền kinh tế VN là thất thu thuế nếu bị các DN lách để chuyển giá. “Về nguyên tắc, một khi có nhiều nhà đầu tư đến từ những thiên đường thuế, kinh tế VN sẽ chịu nhiều rủi ro hơn”, TS Phong nhấn mạnh.


Cục Phòng chống rửa tiền vào cuộc
Trả lời Thanh Niên, ông Nguyễn Văn Ngọc, Cục trưởng Cục Phòng chống rửa tiền (NHNN), cho biết hồ sơ Panama có tên của một số cá nhân, tổ chức VN, tuy nhiên chưa có các thông tin cụ thể về hoạt động cũng như giao dịch của các tổ chức, cá nhân này. Hiện nay, các văn bản về quản lý ngoại hối đã có đầy đủ các quy định về giao dịch thanh toán, chuyển tiền vào và ra khỏi VN đối với các giao dịch vãng lai, giao dịch vốn, mở tài khoản ở nước ngoài... Tuy nhiên, NHNN đã giao các đơn vị chức năng tiếp tục rà soát theo dõi thông tin liên quan đến vụ việc này; và trong phạm vi quyền hạn của mình, NHNN phối hợp với các bộ, ngành liên quan để xử lý theo đúng chức năng nhiệm vụ, thẩm quyền và quy định của pháp luật.


Hàng tỉ USD chảy đi đâu?
Theo các chuyên gia, việc chủ yếu dùng tiền mặt như VN thì khả năng có dòng tiền chạy ra nước ngoài lách thuế, hay gửi ở các “thiên đường thuế” là rất lớn. Thống kê của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đến cuối quý 4/2015 cho thấy cán cân vãng lai thặng dư khoảng 1 tỉ USD, cán cân tài chính dương hơn 1,2 tỉ USD. Cân đối hai tài khoản này cán cân thanh toán lẽ ra sẽ thặng dư hơn 2,26 tỉ USD. Nhưng thực tế, cán cân tổng thể đến hết quý 4/2015 lại bị âm hơn 2,65 tỉ USD. Nguyên nhân, trong đó có một khoản mục “lỗi và sai sót” bị âm hơn 4,9 tỉ USD. Có thời điểm khoản mục này tăng vọt đến chóng mặt, như năm 2009 “lỗi và sai sót” âm 12,8 tỉ USD, khiến cán cân tổng thể âm 8,4 tỉ USD.
TS Vũ Viết Ngoạn, Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, cho biết “lỗi và sai sót” có thể đến từ nhiều nguyên nhân. Nó là khoản ngoại tệ đi vào hoặc chảy ra ngoài lãnh thổ VN mà cơ quan quản lý nhìn thấy trên bảng cân đối nhưng lại không thể xác định đó là các giao dịch gì và nguồn tiền đó đang ở đâu. Đơn cử là nhập siêu cao hơn nhiều so với con số chính thức hoặc nhà xuất khẩu không chuyển tiền bán hàng về nước, hoặc các khoản ngoại tệ chạy qua đường tiểu ngạch thông qua giao dịch thương mại giữa hai quốc gia. “Nhưng đó cũng có thể là các giao dịch chuyển ngoại tệ ra nước ngoài mà chúng ta chưa thể kiểm soát được hết”, ông Ngoạn đặt vấn đề.
TS Cao Sĩ Kiêm, nguyên Thống đốc NHNN, đánh giá nếu sai số không đáng kể thì không có gì đáng ngại, bởi có thể do quá trình ghi nhận chưa chính xác hoặc cách thống kê theo các tiêu chí khác nhau. Tuy nhiên, sai số lên tới hàng tỉ USD thì “nó không đơn thuần chỉ nằm ở vấn đề kỹ thuật”. Trước lo ngại về việc có một dòng ngoại tệ không nhỏ đã chảy ra nước ngoài thông qua các giao dịch ngầm liên quan đến nghi án né, trốn thuế trong vụ hồ sơ Panama, ông Kiêm thận trọng cho rằng, ở thời điểm hiện tại chưa thể xác định được các cá nhân, tổ chức tại VN có thực hiện giao dịch chuyển ngoại tệ phi pháp. Nhưng, đó là một vấn đề mà cơ quan quản lý phải chú ý đến trong quá trình điều tra. Bởi đối với các giao dịch chuyển vốn lòng vòng thông qua các công ty con, công ty liên kết thường rất khó kiểm soát. Đặc biệt với cơ chế luật pháp còn chưa được chặt chẽ và phương tiện, hệ thống giám sát còn lạc hậu như ở VN.
Chuyên gia tài chính - ngân hàng, TS Cấn Văn Lực đánh giá những khoản mục sai sót lên tới hàng tỉ USD theo ông có 3 nguyên nhân. Thứ nhất, do buôn lậu nên không thể thống kê được; thứ hai do chênh lệch tỷ giá, tức khi mua bán, ký kết hợp đồng ở một thời điểm giá 10 đồng nhưng đến khi thực hiện giao dịch tỷ giá biến động tăng lên 11 đồng; thứ ba, đó là các khoản giao dịch không qua con đường chính thống. “Chúng ta không thể quy chụp rằng ai đó chuyển tiền phi pháp ra nước ngoài hay không, nhưng đó là một vấn đề rất đáng quan ngại”, TS Lực đặt vấn đề.
Mossack Fonseca kiện về Hồ sơ Panama
Ngày 11.5, AFP dẫn lời đại diện Hãng luật Mossack Fonseca cho biết đang nộp hồ sơ kiện Liên đoàn Nhà báo điều tra quốc tế (ICIJ) về động thái công bố Hồ sơ Panama.
Trước đó, Mossack Fonseca nhiều lần đòi ICIJ không công khai thông tin và giao nộp toàn bộ dữ liệu có được nhưng tổ chức này vẫn quyết định tung toàn bộ nội dung hồ sơ Panama lên mạng. “ICIJ đã buộc chúng tôi phải có hành động pháp lý quyết liệt để tự vệ. Đây là hành vi phạm tội và cần phải được xử lý bởi những cơ quan có thẩm quyền”, đại diện hãng luật tuyên bố nhưng không nói rõ chi tiết về vụ kiện.
Trọng Kha

Bình luận 2

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết

Long

Đối với VN thì khó có thề có khái niệm "Thiên Đường Thuế" ở đây lám. Hiện tại, tôi đang làm việc cho một cty nước ngoài và cũng thường xuyên làm việc với Ngân Hàng Nhà Nước nên hiểu được việc dòng tiền ra, vào khỏi lãnh thổ VN là cực kỳ khó khăn (trừ trường hợp có sự tiếp tay của các ngân hàng thương mại). Tôi nghĩ khó có thề có hành vi "trốn thuế" hay "rửa tiền", tuy nhiên vấn đề "Chuyển Giá" thì có.

Pham

khi một nền kinh tế chấp nhận hấp thụ những đồng tiền này tức là hệ thống thiếu minh bạch. Hệ lụy là mãi kém hấp dẫn nhà đầu tư chân chính. Vậy thì trình độ và công nghệ mãi là con số zero

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm