A400M bay trong đám mây mù

0
Mới vừa cất cánh bay thử nghiệm, chiếc máy bay A400M của Airbus đã đối mặt với một tương lai ảm đạm.

A400M là chương trình sản xuất máy bay quân sự tốn kém nhất và được kỳ vọng nhất của nền công nghiệp quốc phòng châu u từ trước đến nay. Loại máy bay này được chờ đợi sẽ làm lu mờ tất cả những chiếc máy bay vận tải quân sự động cơ phản lực cánh quạt hiện có trên thế giới, kể cả sản phẩm C-130 đã có mặt mấy chục năm nay và không ngừng được cải tiến của Mỹ.

Đến ngày 11.12.2009, gần 30 năm sau khi chương trình được phôi thai, chiếc A400M đầu tiên đã cất cánh trên bầu trời châu u. Màn bay thử nghiệm diễn ra hết sức suôn sẻ, nhưng số phận của chiếc máy bay này lại chẳng mấy sáng sủa lắm. Chương trình 20 tỉ euro ban đầu này đang cần thêm tiền, khi con số bội chi đến nay đã lên tới 11,2 tỉ euro, theo AFP.

Giấc mơ dài cất cánh

Vào đầu thập niên 1980, một nhóm đại gia hàng không gồm Aerospatiale (Pháp), British Aerospace (Anh) sau này thuộc Tập đoàn EADS của châu u, Lockheed (Mỹ) và MBB (Đức) đã gặp nhau với ý tưởng sản xuất một loại máy bay vận tải cánh quạt dùng cho các mục đích quân sự mới. Sản phẩm này được chờ đợi sẽ thay thế chiếc Lockheed C-130 vốn ra đời từ thập niên 1950 của Mỹ và chiếc Transall C-160 cũng đang bắt đầu già đi của châu u. Vài năm sau, Lockheed rút khỏi dự án để tập trung vào việc nâng cấp sản phẩm nổi tiếng C-130 và chương trình A400M chỉ thực sự được khởi động vào năm 1993.

Yêu cầu ban đầu đặt ra là sản xuất một chiếc máy bay mạnh hơn, nhanh hơn, hiện đại hơn chiếc C-130 hoặc chiếc C-160. Chương trình sản xuất này là niềm kỳ vọng của châu u trong lĩnh vực công nghiệp hàng không quốc phòng nên người ta không ngại chi một khoản tiền khổng lồ cho việc nghiên cứu, thiết kế và sản xuất. Sự hấp dẫn và tiềm năng hứa hẹn của sản phẩm đã thu hút sự quan tâm khắp thế giới. Nam Phi, Malaysia… cùng nhiều nước khác đã tham gia sản xuất và cam kết sẽ mua một số lượng không nhỏ một khi A400M ra đời.

Sau bao năm chờ đợi, cuối cùng, chiếc máy bay trong mơ cũng đã lăn bánh chạy thử trước màn reo hò vang dội của đội ngũ nhân viên Airbus thuộc Tập đoàn EADS tại nhà máy lắp ráp ở Seville (Tây Ban Nha) vào tháng 6.2008. Đến tháng 11.2009, một bước ngoặt nữa lại đến, khi chiếc máy bay 4 động cơ bay vút lên bầu trời trong chuyến bay thử nghiệm đầu tiên. Niềm mơ ước của gần ba thập niên đang trên đường trở thành hiện thực. Sự chào đón mà người ta dành cho A400M cũng ồn ào chẳng kém chiếc máy bay chở khách khổng lồ A380 mà Airbus đã cho ra đời cách đấy không lâu.

A400M bay trong đám mây mù - ảnh 1
Ông Tom Enders đã đề cập đến khả năng chương trình bị phá sản - Ảnh: Reuters

Quả thực, sau khi ra mắt, A400M đã nhận được nhiều lời khen ngợi từ giới chuyên môn. Với tốc độ gần 800 km/giờ, chiếc máy bay này bay nhanh hơn nhiều so với chiếc C-130 của Mỹ cũng như nhiều loại máy bay tương đương khác. A400M có tải trọng 37 tấn, tầm bay 3.300 km khi chở tối đa, còn khi chở 30 tấn thì tầm bay có thể lên tới 4.540 km. Máy bay cũng có thể chở tới 116 binh sĩ với đầy đủ trang thiết bị chiến đấu, hoặc 66 thương binh nằm cáng cùng 25 nhân viên y tế.

Sức chở nhiều, khoang chứa lớn, tốc độ cao, hệ thống chống đạn, cảnh báo tên lửa và điều khiển điện tử tối tân, A400M là chiếc máy bay lý tưởng cho hoạt động vận tải hàng quân sự, binh lính, thiết bị chiến tranh cũng như cứu hộ trong các đợt thiên tai.

Sự vồn vã tắt ngấm

Khi chương trình A400M đang được triển khai, vào năm 2003, các nước trong nhóm đối tác gồm Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Anh, Thổ Nhĩ Kỳ, Bỉ và Luxembourg đã ký bản ghi nhớ sẽ mua 212 chiếc máy bay. Các nước châu u muốn có siêu máy bay này để thay thế cho đội ngũ C-130, C-160 cùng các loại máy bay vận tải đang ngày một già cỗi của họ. Nước đặt mua nhiều nhất là Đức, với 60 chiếc, tiếp theo là Pháp với 50 chiếc, theo AFP.

Bên ngoài châu u, chiếc máy bay đang nằm trong xưởng cũng nhận được sự quan tâm đặc biệt. Năm 2004, Nam Phi thông báo họ sẽ mua 8 chiếc A400M với tổng giá 800 triệu euro, thời gian giao hàng là từ năm 2010 tới 2012. Tiếp theo, Chile đã ký bản ghi nhớ đặt mua 3 chiếc với thời gian giao hàng vào khoảng năm 2018 - 2022. Malaysia, quốc gia giành được một hợp đồng thầu phụ sản xuất thiết bị cho A400M, vào năm 2005 cũng đã đặt mua 4 chiếc, trở thành nước Đông Nam Á đầu tiên đặt mua loại máy bay này. Malaysia muốn có A400M để tăng cường cho đội ngũ 15 máy bay C-130 của họ, sau đó sẽ tiến tới thay thế dần.

Số đơn hàng trên đã mở ra một tương lai đầy hứa hẹn cho A400M. Tuy nhiên, những biến chuyển tiếp theo của thế giới đã phủ lên niềm kỳ vọng của Airbus một đám mây mù. Khó khăn về tài chính, một phần do cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, cùng các trục trặc kỹ thuật đã khiến Airbus phải liên tục trì hoãn kế hoạch ra mắt và giao hàng. Theo kế hoạch ban đầu, A400M bay thử lần đầu vào năm 2008 và những chiếc đầu tiên được giao cho khách hàng vào năm 2009. Nhưng khó khăn đã khiến tới tháng 12.2009, Airbus mới cho sản phẩm của mình bay thử lần đầu và thời điểm giao lô hàng đầu tiên được dời lại tới năm 2012, thậm chí có thể là năm 2013. Điều này đã dẫn tới sự quay lưng của một loạt khách hàng.

Rút lui đầu tiên là một đại gia châu u: Ý. Từ đó, con số 212 chiếc mà nhóm đối tác châu u dự định mua đã sụt xuống còn 180. Tiếp đó, Nam Phi cũng tuyên bố bỏ cuộc chơi vì sự trì hoãn trong việc giao hàng cũng như giá máy bay tăng lên. Bản ghi nhớ mua 3 chiếc A400M cũng bị Chính phủ Chile “quên”.

Airbus còn vấp phải thất bại khi cố gắng ve vãn Canada, nước đang có kế hoạch sắm thêm 17 chiếc máy bay vận tải chiến lược, theo BBC. Thay vì chọn siêu phẩm của châu u, Canada đã đặt mua 4 chiếc C-17 Globemaster III và 17 chiếc C-130J Super Hercules của Mỹ.

Đến lượt mình, các đại gia châu u như Đức, Pháp, Anh… cũng tỏ ra lung lay. Đến nay, chưa có gì đảm bảo chắc chắn họ sẽ mua đúng số lượng máy bay như cam kết ban đầu. Sự trì hoãn giao hàng của Airbus trước mắt đã khiến Anh phải thuê và sau đó mua 6 chiếc C-17 để đáp ứng nhu cầu hiện tại. Đức và Pháp cũng đang xem xét việc mua máy bay vận tải khác để phục vụ cho các hoạt động ở Afghanistan.

Nguy cơ sụp đổ

Không phải người ngoài mà chính lãnh đạo Airbus đã thừa nhận khả năng chương trình A400M phải cáo chung. Hãng tin BBC vào ngày 12.1.2010 dẫn lời Tom Enders - Tổng giám đốc điều hành Airbus - nói: “Chúng tôi không thể hoàn tất việc phát triển loại máy bay này nếu như không nhận được sự bổ sung tài chính”.

Quản lý kém cùng những trục trặc kỹ thuật đã khiến chương trình sản xuất máy bay A400M ngốn rất nhiều tiền. Điều này có nghĩa là chương trình sản xuất siêu máy bay này ngốn trên 31 tỉ euro. Báo New York Times hồi năm ngoái dẫn một báo cáo lên Quốc hội Pháp trong đó nêu rõ rằng chương trình A400M “đã bội chi 5 tỉ euro, chậm tiến độ từ 3 - 4 năm, và khiến Airbus tổn thất mỗi năm từ 1 - 1,5 tỉ euro”. Đó là báo cáo của gần một năm trước, còn bây giờ tình hình đã tồi tệ hơn nhiều. Theo BBC dẫn lại báo cáo của Airbus, số tiền vượt mức ban đầu giờ đã lên tới 11,2 tỉ euro.

Sở dĩ ông Tom Enders đề cập tới khả năng chương trình bị phá sản là nhằm tạo áp lực buộc các cường quốc châu u - cũng là những khách hàng đã đặt mua A400M - chi thêm tiền để cấp cứu cho đứa con cưng. Ông Enders thừa nhận Airbus đã phạm sai lầm khi thương thảo hợp đồng với các khách hàng cách đây 6 - 7 năm, ý ông là mức giá lúc đó quá thấp, giờ đây tập đoàn này muốn khách hàng rót thêm tiền. Nhưng việc chi hàng tỉ USD trong thời buổi khủng hoảng, cho một chương trình vốn đã gặp quá nhiều trục trặc, không phải là quyết định dễ dàng đối với một quốc gia, dù đó là quốc gia giàu nhất châu u như Đức.

Trong suốt tuần này, nhóm khách hàng lớn của A400M đã họp lại để bàn thảo phương cách đưa chiếc máy bay trong mơ ra khỏi đám mây mù khủng hoảng, cũng là cứu khoảng 10.000 người khỏi mất việc. Nhưng có một điều chắc chắn rằng, ngay cả khi có thêm tiền được rót vào, uy tín Airbus trong chương trình A400M cũng đã hư hao rất nhiều. 

Châu Minh Linh

Bình luận

User
Gửi bình luận
Hãy là người đầu tiên đưa ra ý kiến cho bài viết này!

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Siêu trộm Doris Payne trong một phiên xử về nghi án trộm kim cương ở San Diego năm 2010	- Ảnh: San Deigo Union Tribune

'Miêu nữ' 85 tuổi lại sa lưới

Ở tuổi 85 và một “sự nghiệp” hơn 60 năm trải dài khắp thế giới với hàng triệu USD nữ trang, kim cương trộm được, Doris Payne là cái tên ám ảnh giới công lực Mỹ.
Đặc nhiệm Nga được cho rất giỏi võ thuật - Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga

Đặc nhiệm Nga rất giỏi võ

(TNO) Phát biểu tại lễ kỷ niệm 65 năm thành lập lực lượng đặc nhiệm Nga (24.10.1950 - 24.10.2015), thiếu tướng Oleg Polguev, tư lệnh Biệt động dù của Nga đã đánh giá cao năng lực chiến đấu tay không của đặc nhiệm Nga.

Ông Kim Jong-un và phu nhân - Ảnh: Reuters

Tuổi nào dễ làm lãnh đạo quốc gia nhất?

(TNO) Đa phần các nhà lãnh đạo trên thế giới hiện nay ở độ tuổi U60, thậm chí có vị đã gần trăm tuổi. Nhưng nếu bạn là con vua hoặc sống ở... Triều Tiên, mọi chuyện có thể khác.