"Tham nhũng - vấn đề nghiêm trọng nhất của đất nước"

0
Ngày 30/11, Ban Nội chính Trung ương Đảng đã tổ chức hội nghị công bố dự thảo báo cáo kết quả khảo sát, điều tra về nạn tham nhũng do Ban quản lý dự án nghiên cứu đấu tranh chống tham nhũng thực hiện. Mặc dù đây là dự thảo báo cáo, ông Nguyễn Văn Quyền, Phó trưởng ban Nội chính Trung ương vẫn khẳng định với giới báo chí: "Kết quả của cuộc khảo sát là trung thực!".

4 nhóm tham nhũng

Cuộc khảo sát với quy mô chưa từng có này được tiến hành trong gần 1 năm qua và đã có 5.407 người thuộc 3 nhóm đối tượng: cán bộ, công chức, cán bộ doanh nghiệp (DN), người dân tham gia trả lời phỏng vấn. Trong số 17 hành vi tham nhũng được khảo sát như: nhận tiền, quà để giải quyết công việc có lợi cho người đưa tiền; cố tình gây khó khăn để buộc người cần giải quyết phải chi tiền (quà); bao che, bảo lãnh cho người sai phạm để vụ lợi; rút tiền công quỹ cơ quan chia nhau..., nhóm điều tra, khảo sát đã chia

Một chủ DN ở Thừa Thiên-Huế: "Muốn ký được hợp đồng, chạy được một dự án thì công đoạn nào cũng phải có chi phí cả, thậm chí chi phí rồi mà vẫn trượt thầu, không ra dự án. Như vậy là bôi trơn không có kết quả. Một loại bôi trơn khác mà chúng tôi bắt buộc phải làm là hằng tháng chúng tôi phải trả lãi ngân hàng khoảng 1,2 tỉ đồng, còn chủ đầu tư thì nợ kinh khủng, làm đâu nợ đó; để giảm nợ, bắt buộc chúng tôi phải chi phí và thường phải chạy ngay từ đầu, chạy cùng với quá trình thi công...".

thành 4 nhóm.

Nhóm 1 là những hành vi trực tiếp nhận hối lộ và sử dụng phương tiện cơ quan phục vụ nhu cầu cá nhân, gia đình. Theo Tiến sĩ Nguyễn Đình Cử, Trưởng nhóm điều tra, khảo sát: "Đây là nhóm hành vi tham nhũng phổ biến nhất hiện nay do có trên 1/3 cán bộ, công chức hỏi cho biết đã gặp hành vi thuộc nhóm này trong 1 năm qua".

Nhóm thứ 2 là hành vi tham nhũng "mang lại (không chính đáng) lợi ích cho người thứ 2" để nhận lợi ích tương lai như: mời người có chức quyền đi du lịch, ăn uống, vui chơi để vụ lợi; bố trí, đề bạt, tuyển dụng người không đủ tiêu chuẩn để vụ lợi; quan chức gọi điện, viết thư tay can thiệp nhằm mưu cầu lợi ích cho người quen hay cho mình. Có đến 20 - 30% số cán bộ, công chức được hỏi trả lời "đã gặp hành vi này" trong 1 năm qua.

Nhóm hành vi tham nhũng thứ 3 được ngụy trang bằng các hình thức có vẻ hợp pháp: hợp đồng, mua-bán sòng phẳng nhưng đã được nâng giá hoặc hạ giá như thỏa thuận tăng giá trị hợp đồng để nhận tiền trích % của bên B; cố tình tạo ra lý do để cấp dưới phải tặng tiền (quà).

Nhóm hành vi còn lại gồm các hành vi "trắng trợn và liều lĩnh" như: giả mạo giấy tờ, ra chính sách sai để chủ động tư lợi... cũng được nhiều đối tượng khảo sát cho biết đã chứng kiến trong thời gian qua.

Việc thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu... cũng đưa lại nhiều kết quả đáng ngạc nhiên: có tới 38% công chức hoàn toàn đồng ý rằng "do bè cánh, nếu ai không tham nhũng sẽ bị loại ra"; và nếu tính cả người "đồng ý một phần" thì tỷ lệ này là 69,1%. Khi được hỏi "nếu có người đưa hối lộ, ông (bà) xử lý ra sao ?", có tới 32,6% số người trả lời là "có thể nhận hối lộ"; 42% trả lời là "từ chối khéo"...

Điều đáng lưu ý nhất, theo kết quả khảo sát, trong số 17 vấn đề kinh tế - xã hội bức xúc của xã hội hiện nay mà nhóm nghiên cứu nêu ra (các vấn đề về giao thông, tệ nạn xã hội, thiếu việc làm, lãng phí, giá xăng, giá điện tăng) thì có tới 92,8% công chức, 83,7% người dân và 92,1% cán bộ DN được hỏi đều khẳng định: "Tham nhũng hiện là vấn đề nghiêm trọng nhất của đất nước". Tham nhũng đã ăn sâu vào nhiều tầng lớp, ở mọi cấp (56,6% cán bộ, công chức cho là cấp trên trực tiếp của mình tham nhũng ở các mức độ khác nhau), ở mọi lĩnh vực, thậm chí còn đang diễn ra ở cả các hoạt động cứu trợ đồng bào bị nạn, xóa đói, giảm nghèo.


Bác Nguyễn Việt Hồng, chủ một quán nước ở  19 phố Cao Bá Quát, Hà Nội, cứ thấy bài báo nào về chủ đề tham nhũng lại cắt ra, dán lên bảng cho mọi người cùng đọc. Tấm bảng này đã dày lên từng lớp do trong khoảng... 10 năm qua, ngày nào bác cũng đọc và dán (ảnh: Mạnh Quân)

Thiệt hại theo cấp số nhân !

Theo trình bày của tiến sĩ Nguyễn Đình Cử tại hội thảo thì hậu quả về kinh tế, xã hội của tình trạng tham nhũng với đất nước, với người dân, doanh nghiệp có thể tính theo cấp số nhân. Lấy ví dụ ở cấp xã: một cán bộ xã u Lạc, huyện Chí Linh, Hải Dương lợi dụng danh nghĩa hợp tác xã thương mại đã thu lợi bất chính 1 tỉ đồng của các lái xe. Ở cấp huyện, cấp tỉnh, số thiệt hại lên tới hàng chục tỉ đồng. Ví dụ, UBND tỉnh Nghệ An báo cáo thiệt hại do tham nhũng tại tỉnh này năm 2004 về tiền là 17,4 tỉ đồng và 100.000 USD. Tại tỉnh Sơn La, thiệt hại lên tới 15 tỉ đồng và 24.940m2 đất. Tại TP.HCM, theo đánh giá của một cán bộ thành phố: "Nhận được dự án làm nhà ở sẽ được hưởng siêu lợi nhuận từ chênh lệch

Giáo sư Mark Sidel - Đại học IOWA, Nhật Bản: "VN cần phải tăng cường tính pháp quyền để tránh tình trạng nhất thân - nhì thế - thứ ba là tiền. Phải tăng cường chống tham nhũng vì tham nhũng đang gây trở ngại cho những nỗ lực của VN".

giá, mỗi dự án từ hàng tỉ đến hàng chục tỉ đồng". Tính trên phạm vi cả nước, một con số thống kê sơ bộ tại 46 tỉnh, thành và 20 bộ cho thấy, từ năm 2000 - 2004, thiệt hại do tham nhũng gây ra khoảng 2.266 tỉ đồng, 6,9 triệu USD, 5.142 chỉ vàng, 4.900 ha đất... Còn theo kết quả tổng kết 5 năm thi hành Pháp lệnh thực hành tiết kiệm và chống lãng phí, thất thoát tài sản, tiền của Nhà nước là khoảng 500 tỉ đồng/năm.

Cũng theo tiến sĩ Nguyễn Đình Cử, kết quả đợt khảo sát trong hơn 1 năm qua cũng cho thấy, tham nhũng đã làm cho "người dân bị giảm cơ hội xóa đói, giảm nghèo và vươn lên khá giả". Tham nhũng đã làm người nghèo khó tiếp cận với các khoản vốn vay, làm khô cạn những nguồn lực trực tiếp hỗ trợ dành cho họ, làm hao mòn những nguồn lực phát triển kinh tế-xã hội khác và như vậy, gián tiếp tác động tiêu cực đến sự nghiệp xóa  đói giảm nghèo. Đánh giá này cũng phù hợp với nhận xét của bà Anna Lindstedt, Đại sứ Thụy Điển tại VN (cơ quan tài trợ cho dự án): "Tham nhũng là hiện tượng không công bằng khiến người dân nghèo lại nghèo thêm và ảnh hưởng đến tăng trưởng và phát triển của VN".

10 cơ quan, ngành được cảm nhận là có tình trạng tham nhũng phổ biến nhất

1. Cơ quan địa chính, nhà đất
2. Hải quan/quản lý xuất nhập khẩu
3. Công an giao thông
4. Cơ quan, cán bộ tài chính, cán bộ thuế
5. Cơ quan quản lý/các đơn vị trong ngành xây dựng
6. Cơ quan cấp phép  xây dựng
7. Y tế
8. Cơ quan kế hoạch và đầu tư
9. Cơ  quan quản lý/các đơn vị trong ngành giao thông
10. Công an kinh tế

Khi được hỏi về tác hại của tham nhũng, 56,4% doanh nghiệp (DN) cho rằng nạn tham nhũng đã "gây cản trở, làm mất cơ hội giải quyết công việc", 67% cho rằng tham nhũng làm giá thành sản phẩm bị đội lên..., 8% DN cho rằng những khoản "chi phí không chính thức" chiếm 10% tổng chi phí của họ (riêng TP.HCM lên đến 13%). Nhưng cũng có tới 74% cán bộ DN "không xác định được câu trả lời". Điều này, theo nhóm khảo sát, chứng tỏ "hầu hết cán bộ DN biết DN của mình hằng năm vẫn có khoản chi phí không chính thức, bất hợp pháp nhưng không biết rõ chính xác là bao nhiêu".

Nguyên nhân của tình trạng tham nhũng còn rất nghiêm trọng này, theo đánh giá rút ra từ cuộc khảo sát, cũng không phải là mới so với những đánh giá trước đây: do tồn tại cơ chế xin-cho; do tình trạng văn bản, chính sách thiếu minh bạch đồng bộ, do đội ngũ cán bộ, công chức hư hỏng, chế độ tiền lương thấp. Các giải pháp chống tham nhũng được cho là chưa hiệu quả. Đa số các nhóm đối tượng đều cho rằng việc xử lý tham nhũng "còn nhẹ", "chưa thỏa đáng" trong khi người dân chỉ có một tỷ lệ rất thấp (12,9%) được tham gia vào các hoạt động thanh tra, kiểm tra. Đây thực sự là những vấn đề mà Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia về chống tham nhũng (sẽ được thành lập sau khi Luật Phòng chống tham nhũng có hiệu lực) phải lưu tâm.

Mạnh Quân

Bình luận

User
Gửi bình luận
Hãy là người đầu tiên đưa ra ý kiến cho bài viết này!

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm