Không chỉ là luật pháp

8
Luật Đấu thầu sửa đổi (có hiệu lực từ 1.7.2014) gánh trên mình nó nhiều kỳ vọng như thoát khỏi “bẫy” thầu giá rẻ, phát hiện và chế tài hành vi thông thầu… Thậm chí, tại hội nghị hôm 8.8, Bộ trưởng KH-ĐT Bùi Quang Vinh còn khá lạc quan rằng, nó sẽ giúp “chấm dứt tình trạng trúng thầu rồi điều chỉnh giá với lý do trượt giá, phá vỡ dự toán vốn ban đầu”.

 Bỏ thầu giá rẻ, đi kèm với đó là chậm tiến độ, chất lượng kém, đội giá…lâu nay là cơn ác mộng mang tên nhà thầu Trung Quốc của các dự án trong nước. Theo thống kê của Ủy ban Tài chính - Ngân sách của QH, có tới 90% các dự án tổng thầu của VN do nhà thầu Trung Quốc đảm nhận. Còn theo số liệu của Bộ Công thương, có tới 15/20 dự án năng lượng của VN do Trung Quốc thực hiện. Tuy nhiên, tất cả các dự án do nhà thầu Trung Quốc thực hiện đều gặp nhiều vấn đề về tiến độ, chất lượng, tăng vốn đầu tư…(Nhà máy bauxite Tân Rai và Nhân Cơ tăng hơn 4.000 tỉ đồng; dự án Đường sắt đô thị trên cao Cát Linh - Hà Đông đội giá lên hơn 7.000 tỉ đồng...). Điểm chung thứ hai, tất cả các dự án này đều sử dụng vốn ngân sách nhà nước, hoặc có nguồn gốc công.

 Sơ hở về luật pháp, điều đó đúng. Luật Đấu thầu chỉ lấy tiêu chuẩn giá thầu rẻ chứ không lấy những tiêu chuẩn khác như trình độ công nghệ kỹ thuật, bảo đảm hoàn thành đúng tiến độ, sử dụng lao động, đào tạo công nhân... làm trọng.

Nhưng đấu thầu giống như một cuộc thi và hồ sơ mời thầu như đề bài thi. Chất lượng hồ sơ mời thầu, tiêu chí đánh giá hồ sơ dự thầu, quá trình đánh giá hồ sơ của chủ đầu tư quyết định cuộc thi có công bằng, minh bạch và hiệu quả hay không. Để có được hồ sơ mời thầu có chất lượng như vậy cần phải có kiến thức và hiểu biết về công việc. Tuy nhiên, trong thực tế các chủ đầu tư trong hệ thống bộ máy thực hiện công tác đấu thầu các gói thầu sử dụng vốn nhà nước hiện nay hầu như không đáp ứng yêu cầu, nên dễ để lọt các nhà thầu kém chất lượng. 

Nhưng đáng lo và nguy hại hơn, đấu thầu giá rẻ là mong muốn của các chủ đầu tư chứ không hẳn tại cơ chế về đấu thầu. Nhiều nhà thầu Trung Quốc quá hiểu cơ chế và con người của chúng ta, rằng khi phê duyệt dự án chúng ta thường dự toán kinh phí không đúng thực tế, khi triển khai mới xin tăng vốn. Nhà thầu Trung Quốc cũng vậy, bỏ giá thấp để trúng thầu, khi đang triển khai dự án dở dang thì xin điều chỉnh. Nếu chủ đầu tư không đồng ý điều chỉnh thì liệu họ có tăng vốn được không?

Chủ tịch HĐQT một tập đoàn tư nhân nói rằng, lỗi không chỉ xuất phát từ nhà thầu Trung Quốc. Bằng chứng là tập đoàn này đang đầu tư 5 nhà máy thủy điện, nhiều dự án giao thông, có sử dụng nhà thầu Trung Quốc, có công nghệ Trung Quốc nhưng không gặp vấn đề về chất lượng, không chậm tiến độ và càng không có chuyện đội vốn. “Quan trọng là mình giám sát họ như thế nào từ khi bỏ thầu đến khi thi công”, ông này nói.

Vậy mới nói, lỗi cuối cùng vẫn là ở con người - những người có trách nhiệm và quyền hạn.

An Nguyên

>> Bẫy thầu giá rẻ
>> “Bẫy” thầu giá rẻ: Không thể đổ lỗi do cơ chế
>> Đã có cách hạn chế nhà thầu Trung Quốc kém năng lực trúng thầu
>> Yêu cầu kiểm soát chất lượng nhà thầu Trung Quốc
>> Nhà thầu Trung Quốc rút, dự án đình trệ

Bình luận 8

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
L.H.

L.H.

Lâu nay "Luật Đấu thầu chỉ lấy tiêu chuẩn giá thầu rẻ chứ không lấy những tiêu chuẩn khác như trình độ công nghệ kỹ thuật, bảo đảm hoàn thành đúng tiến độ, sử dụng lao động, đào tạo công nhân... làm trọng". Giá thầu có rẻ thì cũng phải căn cứ vào đâu chứ nhỉ, chứ rẻ vô tội vạ, không rà soát định giá sơ bộ dựa vào thời giá về thiết kế, vật liệu, nhân công... để đưa ra giá thầu tối thiểu. Bằng không thì mạnh ai người nấy hô giá thấp ở mức phi thực tế để thắng thầu, sau đó kiếm cớ bán thầu hay xin tăng giá thầu đến chóng mặt. Luật Đấu thầu như vậy thì nhắm mắt lại chúng ta cũng đủ biết hậu quả sẽ như thế nào.
Tín

Tín

Chính là trách nhiệm con người và tham nhũng . Họ vẽ đường cho nhau .
Tạ Bình

Tạ Bình

Tôi đã công tác nhiều năm ở những doanh nghiệp có vốn của Nhà nước nên cũng rất hiểu và chia sẻ với tác giả về những điểm trái khoáy trong Luật Đấu thầu cũ. Tuy nhiên, cá nhân tôi cho rằng cho dù có luật mới tiến bộ hơn thì yếu tố quyết định vẫn là con người. Quy trình dù có chặt đến đâu cũng có thể bị kẻ xấu lợi dụng hoặc bị những kẻ có quyền thế chèn ép và gây ách tắc kiếm lợi riêng. Sẽ như thế nào nếu như loại hàng hóa, dịch vụ đó là đơn chiếc hay không có bán rộng rãi trên thị trường ở thời điểm chúng ta cần mua hay cần bán? Chắc chắn đã và sẽ có những thiết bị mới, công nghệ mới hay thiết bị có tính chuyên ngành cao mà chắc chắn các chuyên viên chấm thầu hoặc cơ quan có quyền quyết định, tổ chức giám định giá ở Việt Nam không đủ năng lực chuyên môn, kiến thức chuyên sâu để xét thâu, giám định giá... Thực tế cho thấy phần lớn các công ty hoạt động trong các lĩnh vực này đều là sân sau của một số quan chức nào đó, được hình thành và cấp phép để kiếm lợi cho họ vì rất nhiều công trình, dự án đã từng qua đấu thầu, giám định giá đàng hoàng mà vẫn thua lỗ, vẫn lạc hậu về công nghệ, vẫn bị tăng chi phí lớn gấp mấy lần giá phê duyệt hoặc là có vi phạm pháp luật.... Thử hỏi lúc đó mấy vị ký quyết định đầu tư hay ký chứng thư giám định có chịu trách nhiệm không hay sẽ tìm mọi cách đổ lỗi lên đầu chủ đầu tư, người thực hiện đầu tư? Tôi cho rằng không thể có một quy trình quản lý mua sắm, thanh lý cho tất cả các doanh nghiệp, mà cần để các doanh nghiệp tự chủ, tự chịu trách nhiệm bằng hiệu quả đầu tư dưới hình thức "chỉ định thầu". Quy chế đấu thầu công khai chỉ nên áp dụng cho mua sắm công. Một khi đã muốn ăn cắp, muốn tham những thì chẳng quy trình nào
Tấn Điền

Tấn Điền

Một cách đấu thầu mà hiện nay một số DN thực hiện là nếu giá đấu thầu thấp hơn giá trần (giá này nhà thầu không biết trước) thì bị loại. Một trong những tiêu chí là trong quá trình thực hiện khi trúng thầu là không tăng giá và thời gian thực hiện là đúng theo yêu cầu được đưa trong điểm chào thầu, nếu chậm thì phạt tiến độ thường là 1% giá thầu trên 1 ngày. . .
Chỉ có chính phủ và những doanh nghiệp thuộc chính phủ mới làm kiểu không giống ai vậy thôi.
Hoàng Quân

Hoàng Quân

Cảm ơn tác giả, đã cho thấy rõ vấn đề. Việt Nam mình không phát triển nổi là do con người có chức quyền. Có rừng vàng biển bạc mà vẫn nghèo.
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Ai chịu trách nhiệm?

Ai chịu trách nhiệm?

Các dự án đội vốn, đầu tư thua lỗ, không hiệu quả, bằng cách này hay cách khác rồi vẫn được quyết toán mà không có một chế độ trách nhiệm pháp lý, hay trách nhiệm chính trị nào được áp đặt.
Day dứt

Day dứt

Chúng ta phải xây dựng một chính quyền cơ sở mà ở đó cuộc sống cộng đồng phải là trung tâm; an toàn sức khỏe của người dân và tinh thần tôn trọng sự thật phải được đặt trên thành tích của quan chức địa phương.