Trần Mai Ninh và bài thơ Nhớ máu

0
Kết thúc đêm 9/11/1946 tại Tuy Hòa, thời điểm cuối mùa mưa miền Trung, lòng người Việt Nam yêu nước suốt dải đất đòn gánh này chợt rung lên vì một ngọn gió lạ, một ngọn gió đầy phấn khích cuộn lên giữa thời điểm căng như dây đàn trước lệnh Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh:

"Ơ cái gió Tuy Hòa...
Cái gió chuyên cần
Và phóng túng.
Gió đi ngang, đi dọc,
Gió trẻ lại lưng chừng
Gió nghĩ,
Gió cười,
Gió reo lên lồng lộn"

Trần Mai Ninh đấy! Và bắt đầu từ ngọn gió dữ dội ấy, thơ Việt hiện đại có thêm một nhà thơ, một bài thơ bất tử: bài Nhớ máu. Hãy đọc lại bài thơ này với niềm đam mê, với tình yêu, và chúng ta sẽ thấy, cái nhịp thơ Nhớ máu ấy chính là nhịp rock, một loại hard rock mà ngay tới bây giờ cũng chưa dễ thưởng thức được trọn vẹn. Thơ bắt đầu từ ngôn ngữ, nhưng trên cả ngôn ngữ, siêu-ngôn-ngữ chính là nhịp thơ, chứ không phải vần thơ. Nhịp thơ đẩy bài thơ vọt lên phía trước, ấn vào vô thức người đọc, khuấy động tận đáy sâu tâm cảm người đọc. Đã nhiều năm tôi đọc Nhớ máu, ở nhiều hoàn cảnh và tâm trạng khác nhau, và sau cùng, cái "ấn" vào tôi sâu nhất vẫn là nhịp (rhythm), cái nhịp kỳ lạ của bài thơ này:

 "- A, gần lắm!
 Ta gần máu,
 Ta gần người,
 Ta gần quyết liệt.
 Ơ hỡi, Nha Trang!
 Cái đô thành vĩ đại"

Bạn có nghe nhịp rốc-cứng, metal-rock trong những dòng thơ gằn xuống, thở trào lên, lay giật, xối xả, cuống quít ấy không? Một ca sĩ hard-rock sẽ phải toát đầm đìa mồ hôi khi thể hiện một khúc rock như thế này. Và đó chính là hạnh phúc của Thơ, cái hạnh phúc thường hiếm hoi, kén chọn, quay quắt, cái hạnh phúc không bao giờ cho không bất cứ nhà thơ nào mà không đòi phải trả giá. Trần Mai Ninh đã phải trả giá bằng chính cuộc đời mình cho bài thơ Nhớ máu. Giống như Lorca khi viết bài thơ định mệnh Bi ca cho Ignacio Sanchez Mezias ông đã kêu lên: "Tôi không muốn nhìn thấy máu", thì đó chính là máu của ông, máu của một nhà thơ Tây Ban Nha vĩ đại. Trần Mai Ninh đã "nhớ máu", và đó cũng là máu của chính ông, một nhà thơ Việt Nam quyết tử. Không chỉ "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", mà còn quyết tử cho Thơ, cho sự đổi mới toàn diện Thơ:

"Mắt ta căng lên
Cả mặt
Cả người,
Cả hồn ta sát tới"

Đó là phút giây của xuất thần, của vô thức, của trào dâng, Thơ vọt ra như máu xối - máu của người yêu nước quyết tử, máu của nhà thơ tự do cả thân xác lẫn tâm hồn. "Ơ, những người! - Đen như mực, đặc thành keo - Tròn một củ - Những người gầy sắt lại - Mặt rẹt một đường gươm - Lạnh gáy...". Họ là những chiến binh của nhân dân, một nhân dân dữ dội, quật khởi, bừng ngộ, xứng đáng với một Tổ quốc mới. Tôi nghĩ, nếu không có những phút xuất thần dâng hiến trọn vẹn ấy nơi mỗi người chiến sĩ, mỗi người lính bình thường, thì chúng ta lấy đâu ra chiến thắng sau cùng? Và không có những bài thơ hy sinh toàn diện cho Thơ như bài Nhớ máu, thì lấy đâu ra thơ Việt hiện đại với những bước đi khó nhọc, khổ nạn nhưng chưa bao giờ chịu lùi:

"Dao găm để gáy
 Súng màng tang
 Chúng nó rú
 Cả trại giặc kinh hoàng
 Quy-lát khua lắc cắc
 Giầy đinh xôn xao
 Còi và kèn..." 

Cứ như bạn đang coi một trường đoạn "hot" (nóng) nhất trong phim hành động! Thơ có thể hóa thân không chỉ vào âm nhạc, hội họa, điêu khắc, mà cả vào điện ảnh nữa! Và những montage dứt điểm trong bài Nhớ máu là những montage mà một đạo diễn điện ảnh mạnh tay nghề có thể thưởng thức sâu sắc. "Quắc mắt nhìn vào thăm thẳm tương lai" Trần Mai Ninh có thể thấy bài thơ của mình ròng ròng nơi "tối cao vinh dự". Nơi ấy, chắc chắn không phải là một giải thưởng, dù là giải thưởng to đến đâu! Nơi ấy, là hồn dân tộc, là khí huyết bừng bừng của những người yêu nước trung trực, là nơi "Việt Nam rồi đứng dậy - Sáng vô chừng!".

Kỷ niệm ngày Thương binh-liệt sĩ 27/7
Thanh Thảo

Bình luận

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Niềm tin cạn dần

Niềm tin cạn dần

Một ngày sau khi Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Nguyễn Đức Chung khẳng định với cử tri TP.Hà Nội rằng Tổ chức Xúc tiến thương mại - môi trường Nhật Bản (JEBO) và Công ty cổ phần cải thiện môi trường Nhật Việt (JVE) đã thử nghiệm làm sạch sông Tô Lịch nhưng “chưa xin phép” và đề nghị 2 đơn vị này “nghiêm túc rút kinh nghiệm” thì JEBO đã gửi đi thông cáo kèm văn bản cho thấy, JEBO được “cho phép” việc thử nghiệm.
Không chỉ là chuyện mất tiền

Không chỉ là chuyện mất tiền

Chuyện mua bán thông tin cá nhân công khai tràn lan trên mạng, dư luận bức xúc nhiều năm nay nhưng chưa bao giờ được làm đến nơi đến chốn.
Vô cảm

Vô cảm

Vụ 13 ngôi mộ liệt sĩ không thấy hài cốt, chỉ là các túi ni lông đựng đất đá ở Bắc Kạn khiến chúng ta nhớ lại vụ 'cậu Thủy' trộm hài cốt khắp nơi để làm giả hàng trăm ngôi mộ liệt sĩ ở Quảng Trị.

Khi giáo dục cốt để kinh doanh

Khi giáo dục cốt để kinh doanh

Lãnh đạo các cấp trong ngành giáo dục đã xem học sinh như “khách hàng tiềm năng” để kinh doanh từ đồng phục, trang thiết bị dạy học, SGK, sách tham khảo, các chương trình giảng dạy tiếng Anh...

Chức năng mới

Trang tin tức cá nhân hoá dựa trên sở thích và thói quen của bạn.

Đóng