Từ vụ án Hồ Duy Hải

3 Thanh Niên
Vụ án Hồ Duy Hải không xét đi, xử lại nhiều lần, bị cáo phải ngồi tù nhiều năm như một số vụ án oan sai khác.
Tuy nhiên, nó thu hút sự quan tâm đặc biệt của xã hội khi bị cáo bị tuyên án tử hình bởi cấp sơ thẩm và phúc thẩm, và lệnh tiêm thuốc độc chỉ được tạm đình chỉ vào ngày 4.12.2014, một ngày trước giờ thi hành, bởi Chủ tịch nước.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, lúc đó là Phó thủ tướng, cũng đã có văn bản yêu cầu xem xét lại vụ án. Cuối tháng 12.2014, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành giám sát các vụ án bị khiếu nại là oan sai, trong đó có vụ Hồ Duy Hải. Sau đó, đoàn giám sát đã báo cáo kết quả giám sát và chính thức kiến nghị Chánh án TAND tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân (VKS) tối cao kháng nghị giám đốc thẩm đối với vụ án. Kiến nghị này cuối cùng đã được VKS chấp thuận bằng một quyết định kháng nghị giám đốc thẩm đối với cả hai bản án sơ, phúc thẩm.
Tiếp cận kỹ hồ sơ mới thấy vụ án Hồ Duy Hải có ý nghĩa đặc biệt đối với nền tư pháp nói chung và tư pháp hình sự nói riêng của nước ta, nổi bật lên là khâu trọng yếu nhất trong tố tụng hình sự: thu thập chứng cứ.
Theo nguyên tắc “suy đoán vô tội”, tòa án buộc phải kết tội và lượng hình chỉ và duy nhất dựa vào sự thật khách quan, thể hiện qua chứng cứ của vụ án. “Suy đoán vô tội” còn có nghĩa là: trách nhiệm thu thập chứng cứ để buộc tội là của cơ quan công tố, ở Việt Nam đó là VKS; bị can, bị cáo không có nghĩa vụ chứng minh mình vô tội.
Trong vụ án này, theo báo cáo giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đã có một loạt sai sót, thiếu sót liên quan đến việc thu thập, giám định và đánh giá chứng cứ.
Điều đáng nói hơn cả là việc Chủ tịch nước đã chấp nhận đơn thỉnh nguyện của bị cáo và gia đình bị cáo, quyết định đình chỉ thi hành án tử vào ngày cuối cùng, tiếp theo đó là việc Quốc hội đã tổ chức giám sát toàn bộ vụ án, và cuối cùng VKS quyết định kháng nghị giám đốc thẩm.
Truy cứu và xét xử tội phạm hình sự cho đến nay là trách nhiệm chủ yếu của các cơ quan tiến hành tố tụng, là cơ quan điều tra, VKS và tòa án. Sau khi có bản án phúc thẩm, nếu không có kháng nghị xuất phát từ tòa án hay VKS thì bản án đó phải có hiệu lực thi hành.
Tuy nhiên, kể từ Hiến pháp 2013, một nguyên tắc mới, quan trọng đã được hiến định tại khoản 3, điều 2: “Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”. Chính là để thực hiện nhiệm vụ “kiểm soát quyền lực” này, Chủ tịch nước đã quyết định đình chỉ thi hành án tử để xem xét lại.
Vụ án Hồ Duy Hải đem lại một tín hiệu đáng mừng: quy định của Hiến pháp 2013 về việc “kiểm soát quyền lực” đã và đang đi vào cuộc sống. Cần xem đây là một quy trình bình thường của nền tư pháp nước nhà, là hướng đi đúng để tiến tới một “nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”, xây dựng một “xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”, như đã khẳng định tại Hiến pháp và các nghị quyết của Đảng.

Bình luận 3

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Nguyễn Phúc Hội

Nguyễn Phúc Hội

Một vụ án như vậy, kéo dài nhiều năm như vậy với những kêu oan, can thiệp như vậy mà tới nay vẫn như vậy thì thiệt là hết biết. Có lẽ nên bắt đầu lại từ nhân sự của các cơ quan điều tra, xét xử!
Longgiang25

Longgiang25

Rất đồng tình với nhận định chặt chẽ, và rõ ràng của tác giả về vụ án Hồ Duy Hải. Càng đọc càng thấy tâm đắc với những luận điểm về một nền tư pháp văn minh tiến bộ do dân, vì dân thật sự.
Lê Văn le

Lê Văn le

Liên quan đến mạng người ma làm việc cau thả, đúng là những con người vô lương tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

 /// Shutterstock

Yêu Tổ quốc tôi...

Lòng yêu nước, ngàn đời nay suốt chiều dài lịch sử dân tộc luôn là đạo lý, là tâm niệm thiêng liêng trong mỗi người Việt Nam, dù sống ở bất cứ nơi đâu, trong bất kỳ hoàn cảnh nào.
Cùng bạn đọc

Cùng bạn đọc

Trên tay quý bạn đọc là số báo Tất niên của năm Kỷ Hợi. Sau hôm nay, báo in Thanh Niên xin tạm chia tay quý bạn đọc để đón Tết Canh Tý 2020.
Tết giản lược đi !

Tết giản lược đi !

Tết thì còn dăm hôm nữa mới tới, nhưng vui xuân thì tính ra đã được cả hai tuần rồi.
Tết ấm áp yêu thương

Tết ấm áp yêu thương

Vui thay những chuyến trao quà, thăm hỏi, giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn, yếu thế trong xã hội dịp tết đến xuân về ngày càng trở thành một nét đẹp của nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương.
Một quy định lỗi thời

Một quy định lỗi thời

Quy định của Bộ GD-ĐT chỉ phê duyệt sách giáo khoa ngoại ngữ có chủ biên là người VN gây nhiều ý kiến trái chiều. Có lẽ Bộ GD-ĐT nên xem xét lại chủ trương không sử dụng người nước ngoài khi soạn sách giáo khoa ngoại ngữ.