Từ chuyện Lê Hoàng ngồi lên sách, đến lệch lạc tâm lý cần điều trị?

176
Mặc dù cái gọi là giới trí thức Việt Nam đang bất đồng ý kiến đến mức cực đoan về tấm ảnh một đạo diễn và một cô hoa hậu ngồi lên những chiếc ghế được kê chân lên đống sách, nhưng thật ra vấn đề này đã được Marx nhắc đến trong bộ Bản, và thậm chí ngày nay còn được coi là một trong những khái niệm trung tâm của chủ nghĩa Marx, đó chính là chứng bái vật giáo.

>> Ngồi lên sách

Từ chuyện Lê Hoàng ngồi lên sách, đến lệch lạc tâm lý cần điều trị?  - ảnh 1
Hình ảnh Lê Hoàng - Triệu Thị Hà ngồi lên sách bị 'ném đá' trên mạng - Ảnh: T.L

Từ bái vật giáo hàng hóa

Thuật ngữ “bái vật” được dùng để chỉ hiện tượng mà một vật nào đó, đặc biệt là một vật do con người tạo ra, được người ta cho rằng có sức mạnh phi thường và có quyền lực mạnh hơn các vật khác. Về cơ bản, bái vật (fetishism) là việc gán cho một vật vô tri vô giác nào đó có giá trị hay có sức mạnh đặc biệt mang tính biểu tượng. Vật đó có thể là một bức tượng, một chiếc đồng hồ, một cái xe hơi, một ngôi nhà, hay thậm chí đơn giản là một cuốn sách.

Theo Marx, trong xã hội tư bản chủ nghĩa, con người giao tiếp với nhau thông qua hàng hóa, hầu hết các mối quan hệ dựa trên sự trao đổi hàng hóa (bao gồm sức lao động và thời gian), và điều này đưa đến hậu quả tất yếu là con người đánh giá nhau qua hàng hóa, hàng hóa trở thành đại diện cho con người, và đến một lúc nào đó, con người sẽ tha hóa đến mức sùng bái hàng hóa, gán cho chúng những sức mạnh và giá trị tinh thần mà chúng hoàn toàn không sở hữu.

Có thể đáng tiếc, có thể không, nhưng cho đến ngày nay, quan điểm này của Marx vẫn hoàn toàn chính xác!

Cho đến sai lạc tình dục

Ngoài ra, Sigmund Freud cũng sử dụng thuật ngữ "bái vật" để mô tả một hình thái sai lạc tình dục, khi đối tượng tình cảm là đồ vật vô tri giác hay bộ phận cụ thể nào đó trên cơ thể. Các nhà tâm lý hiện đại cho rằng chứng bái vật vừa bắt nguồn từ điều kiện môi trường hay hệ quả của những trải nghiệm gây cảm xúc mạnh để lại dấu vết trong não (tức các chấn thương tâm lý), nhưng cũng có thể do các yếu tố thể chất như cấu trúc não và di truyền. Chẳng hạn như một người từ bé đã thấy cảnh bố mẹ làm tình trên những cuốn sách, thì sau này, một cách vô thức, sẽ cảm nhận được khoái lạc khi nhìn thấy sách.

Bái vật trong tình dục là trạng thái phải được nhìn thấy, được sờ mó, hôn hít một vật nào đó thuộc nhiều loại khác nhau thì mới tạo được khoái cảm. Về cơ bản, bái vật là một sai lạc về đối tượng, lấy một bộ phận ra để thay thế cái toàn thể, ví dụ có nhiều nam giới bị kích thích tình dục với giày của phụ nữ. Vật càng gần cơ quan sinh dục nữ càng dễ gây kích thích, vì thế đồ lót của phụ nữ là thứ rất gây kích động cho nam giới. Như vậy, hình ảnh những cuốn sách bị phụ nữ ngồi lên sẽ có thể gây khoái cảm đặc biệt cho một số bệnh nhân nam giới, do chúng ở vị trí gần với các cơ quan sinh dục nữ nhất, như chúng ta đã thấy trong trường hợp nổi tiếng được nhắc đến ở đầu bài viết này.

Điều trị

Có nhiều liệu pháp đã từng được áp dụng để điều trị căn bệnh lệch lạc tâm lý này, ví dụ như liệu pháp tạo ra điều kiện để kinh sợ: cho người bệnh đối diện với vật được yêu thích và ngay khi họ phát sinh hứng khởi tình dục thì bị ngay một kích thích khó chịu hay đau đớn. Trước đây người ta đã dùng những kích thích đau đớn như choáng điện là điều kiện để gây kinh sợ. Giả dụ như chúng ta có thể cho người bệnh ngồi trước một màn hình có chạy nhiều hình ảnh khác nhau, mỗi khi có cuốn sách nào chạy qua thì ghế sẽ phát ra dòng điện đủ mạnh để bệnh nhân đau đớn, hoặc thậm chí tiết ra một số dung dịch bay hơi có mùi khó chịu để bệnh nhân cảm thấy kinh sợ.

Nhưng để chữa căn bệnh tận gốc, thì phải tìm cách cho bệnh nhân nhận thức được sự khác biệt giữa hàng hóa và con người nói riêng cũng như các giá trị tinh thần nói chung. Và mặc dù có lý thuyết cho rằng cấu trúc bộ não là căn nguyên của chứng bái vật giáo, nhưng điều đó chưa bao giờ được chứng minh. Và Marx vẫn đặt niềm tin vào một hình thái xã hội mà ở đó quan hệ giữa con người không chỉ còn là quan hệ hàng hóa.

Còn chúng ta, trong khi chờ đợi giấc mơ của Marx thành hiện thực, thì ít nhất cũng đừng để mình thành một bệnh nhân của ông bác sĩ thành Viên kia!

Thiên Lương (*)

(*) Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tác giả, một dịch giả sống tại TP.HCM

Bình luận 176

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
ta dat

ta dat

Ngồi lên người thì ý kiến, bao nhiêu đó cũng ầm ĩ. Cuộc sống còn nhiều vấn đề để lo hơn các bác ạ.
Nguyễn Long

Nguyễn Long

Ý kiến này hay nhất từ đầu đến giờ!
hung

hung

Sách là thầy. Ngồi trên đầu thầy, rõ ràng nên gọi 2 anh chị này bằng một từ, nói xin lỗi, là "mất dạy". Không có gì có thể biện minh cho hành động vô văn hóa đó. Vậy mà tác giả còn cố bào chữa cho hai người, bằng một "chiêu" lạ là quay sang đả kích những người phản đối hành động ấy, và gọi họ là những con bệnh lệch lạc tâm lý (?). Tác giả nên đi khám bác sĩ tâm lý thì đúng hơn...
B34

B34

sách gì thì mới là thầy. Sách vớ vẩn đời tư người khác hoặc những chuyện giật gân câu khách thì đáng vứt vào lò đấy chứ.
Vũ minh Tân

Vũ minh Tân

Xin gởi đến tác giả bài viết về thuyết bái vật của Marx, Thử hỏi : bàn thờ Tổ tiên, di ảnh của Ông, Bà, Cha Mẹ cũng chỉ là những vật do con người tạo ra thì chúng ta cũng có quyền ngồi lên ư ? Khi Marx nói điều này là ám chỉ vào sự lợi dụng vào Tín ngưỡng của một số lãnh tụ Tôn giáo chứ không nhất thiết suy diễn vào những lĩnh vực khác, làm mất đi tính nhân bản của con ngưởi.
Thân mến
Vũ minh Tân
Ba Ba

Ba Ba

Ở đời tất cả từ đông đến tây tôi thấy phần đông nhà nào cũng có kệ để đựng sách, vở chứ không hề vất lay vất lặt dười nền nhà cả vì họ quý nó, chứ không bái vật như tác giả quy chụp.

Tôn trọng ý kiến và văn phong của tác giả rất sâu sắc. Nhưng theo tôi nghĩ ở nhưng nước tư bản, chẳng hạn như người Mỹ họ mặc quần lót, quần đùi, váy, bikini...có in hình cờ hoa vậy họ "bái vật"ở chỗ nào. Ngược lại tác giả có thể làm điều đó ở Việtnam được không? Hãy nhìn vào thực tế hơn.

Lấy một ví dụ khác, đến nhà một người quen và rồi bạn ngồi lên gối của họ, chủ nhà lên tiếng thì bạn cho là họ bái vật hả? Riêng tôi, cho đây là hành vi mất vệ sinh, chứ không phải là 'bái vật'.

Trong trường hợp này, nó gây ra cái nhìn phản cảm cho ngưoi xem, cũng may nó chỉ là ảnh chụp hậu trường, mục đích PR? Nhưng Lê Hoàng và cô hoa hậu này quên mất câu ngạn ngữ " ăn trông nối ngồi trông hướng " của người Việt ta mà ra nông nỗi này. Thôi thì phàm ở đời, ai cũng mắc phải sai lầm, quan trong hơn chúng ta biết được sai đế sửa mới thật đáng quý.
thacsi

thacsi

sách chỉ là giấy in chữ..mình kê lót đít ngồi học bài hoài,..học xong cuốn nào lót đít ngồi.. lấy cuốn khác từ dưới đít lót lên học tiếp..vậy mà thi đâu đỗ đấy
Trần Đức Huy

Trần Đức Huy

cái loại người xem rẻ kiến thức thì đậu bằng học vấn là chuyện ko tưởng- cha mẹ nào dạy con lạ vậy? sau này làm sao dạy lại con cháu?
Vochin

Vochin

Tôi nghĩ cứ đơn giản với đời thường như bạn Thacsi để dễ đến với nhau hơn là những ý rao giảng rỗng tuếch.
Xem thêm bình luận

Bài viết tác giả khác

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Vượt qua hận thù và nỗi sợ

Vượt qua hận thù và nỗi sợ

Người Pháp, với tinh thần tự do-bình đẳng-bác ái, với cái nôi, nguồn cội của các giá trị về nhân quyền, đã và sẽ có nhiều cách để vượt lên nỗi sợ hãi và chiến thắng lòng thù hận.
Hoạt động từ thiện luôn luôn được cộng đồng hưởng ứng. (Trong ảnh: các ca sĩ quyên tiền ủng hộ người bệnh nghèo tại BV Từ Dũ, TP.HCM) - Ảnh: Thành Công

Mặt trái của từ thiện tự phát

Gần đây, trên báo chí và các trang mạng xã hội diễn ra tranh luận về những câu chuyện từ thiện. Có hay không việc chi tiêu mờ ám ở các quỹ từ thiện tự phát, từ thiện không đúng cách có giúp được người nghèo?