Cây đa làng

Sáu Nghệ

Sáu Nghệ

Cần Thơ

0 Thanh Niên Online
Làng quê miền Trung từ xưa có những cây đa cổ thụ tỏa bóng mát vượt lên thiên tai khắc nghiệt, trải qua thăng trầm xã hội cho hồn quê nương náu, để người đi xa biết về...
 
Bóng mát một cây đa đầu làng Đậu Liêu do các cụ cao tuổi trồng  /// Ảnh: Sáu Nghệ Bóng mát một cây đa đầu làng Đậu Liêu do các cụ cao tuổi trồng - Ảnh: Sáu Nghệ
Bóng mát một cây đa đầu làng Đậu Liêu do các cụ cao tuổi trồng
Ảnh: Sáu Nghệ
Làng Đậu Liêu quê tôi bên Quốc lộ 1A ở chân núi Hồng Lĩnh thuộc tỉnh Hà Tĩnh, một ngôi làng cổ từng có nhiều cây đa. Bây giờ thành phường Đậu Liêu của thị xã Hồng Lĩnh, chứ trước đây trơ trọi nơi hoang vắng, bóng mát cây đa in đậm cuộc sống bao đời người dân và cả lữ khách. Trong đó, cây đa Điếm Mõ còn là địa điểm lịch sử.
Ông Phan Đa sinh năm 1938 kể rằng, lớn lên đã thấy cây đa Điếm Mõ. Gọi Điếm Mõ bởi dân làng lập điếm canh bên gốc đa, có mõ tre báo động mỗi khi cướp từ núi sâu Hồng Lĩnh tràn ra. Năm 1945, ông Phan Đa được chứng kiến ông Trần Huy Liệu dẫn đầu đoàn đại diện Chính phủ từ Hà Nội vào Huế nhận ấn kiếm của vua Bảo Đại, dừng chân ở Điếm Mõ diễn thuyết, dân vỗ tay vang rền.
Tuổi thơ tôi lớn lên dưới bóng mát cây đa Điếm Mõ, ở đó còn có cửa hàng hợp tác xã mua bán với những món hàng nghèo mà suốt nhiều năm là mơ ước của dân làng. Cây đa sống qua thời máy bay Mỹ ném bom miền Bắc, hầu như ngày nào cũng có bom rơi xuống đoạn Quốc lộ 1A này. Rồi tôi đi bộ đội, chia tay bạn bè và làng quê dưới bóng cây đa Điếm Mõ. Khi tôi nghỉ phép thăm quê đầu thập niên 80 của thế kỷ 20, cây đa Điếm Mõ không còn. Nó biến mất qua việc dời làng như câu hát “làng quê di động thêm có đất mình cày”. Thời điểm đó, dân làng rất đói. Sau này mỗi lần nhớ lại, tôi không lý giải được sức mạnh nào giúp dân làng vượt qua trận đói. Tháng ba, khoai trồng mới có củ bằng ngón tay đã phải dỡ ra, nấu lên, thêm vài lá hành tăm cho thơm rồi dùng đũa xéo nhuyễn gọi là “khoai xéo” ăn trừ bữa. Cả làng ăn khoai xéo nên ốm yếu, vêu vao. Làng quê xơ xác!
Sau đó, trai gái làng bắt đầu tìm đường đi xa kiếm sống. Hồi thế hệ ông Phan Đa, xa quê là hiếm hoi, cả làng chỉ đếm đầu ngón tay. Đến thế hệ tôi đi bộ đội thành đoàn khá đông, nhưng từng đợt. Thế hệ sau này đi lẻ tẻ nhưng quanh năm, thỉnh thoảng nhìn lại thấy vắng trong làng. Thời kỳ Liên Xô và Đông Âu tan rã, thanh niên làng tôi thuộc số đầu tiên cả nước tìm đường sang đó, tới Anh luôn. Con gái chị cả tôi bay sang Nga rồi đường bộ đến Đức, hơn nửa năm không tin tức tưởng đã bỏ xác rừng lạnh nào rồi. Cuối năm 2019, trong 39 thanh niên chết ngạt trên đường sang Anh, có một thanh niên làng tôi.
Bây giờ, làng Đậu Liêu hầu như nhà nào cũng có người đi xa. Chị cả tôi 83 tuổi, tôi về thăm, chị kể có 14 đứa con và cháu đang sống ở Đức, Anh. Em út tôi có một con rể đi Anh 3 năm vừa về, một con rể ở Anh đã 5 năm sau 11 năm đi Đài Loan, một con gái ở Nhật Bản. Tôi đến thăm người bạn bộ đội phục viên, thấy hai căn nhà tầng khang trang, khác hẳn hồi nào một túp lè tè. Anh bạn kể, một căn của vợ chồng đứa con trai thứ, vợ chồng nó cùng 3 con ở Anh đã lâu, năm 2016 về quê cất căn nhà nhờ cha mẹ giữ. Con trai đầu của anh bạn làm Phường đội trưởng Đậu Liêu cũng một mình trong căn nhà tầng vì vợ đang ở Anh. “Mong có dịp gia đình sum họp như hồi nhà nhỏ mà khó quá. Hồi trước chúng ta đi bộ đội hẹn giải phóng miền Nam hoặc từ Campuchia rút quân về nước sẽ về quê, bây giờ chúng nó đi lo tương lai không hẹn được ngày về, xem ra gian nan hơn thế hệ cha ông”, anh bạn cười buồn.
Nhờ trời, người làng Đậu Liêu gan dạ, cần cù, hầu hết đi ra làm ăn có tích lũy chuyển về xây nhà cửa, đường làng để làng đạt chuẩn nông thôn mới đã lâu.
Làng lại xanh mát bóng cây đa. Có đến 19 cây bên các ngả đường, do các cụ cao tuổi cần mẫn trồng chục năm qua. Tổ trưởng trồng cây chính là ông Phan Đa, nghỉ hưu nghề giáo ở xứ người, về làng vận động các cụ cao tuổi phục hồi hình ảnh “cây đa làng” ngàn đời quê Việt. Ông nói, để con cháu đi xa có hình ảnh nhớ nhung, tìm về. Các ông trồng theo quy hoạch cụ thể, còn đề nghị chính quyền cấp sổ đỏ cho mỗi cây trăm mét vuông đất để giữ lâu dài. Khi cây đã tỏa bóng mát, các ông lại vận động đặt ghế đá quanh gốc cây cho dân làng và lữ khách qua lại nghỉ chân có chỗ ngồi văn minh. “Con cháu dân làng đi xa đã đóng góp rất nhiệt tình”, ông Đa cười trẻ trung.
 
Cây đa làng - ảnh 1

Bình luận

User
Gửi bình luận
Hãy là người đầu tiên đưa ra ý kiến cho bài viết này!

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Người miền khác đôi lần đi qua miền Trung vẫn e sợ cái nắng nóng của miền gió Lào cát trắng, sợ “chảo rang mùa hè” của dải đất eo thắt này /// Ảnh: Quỳnh Thư

“Đặc sản” gió Lào

"... Ngọn gió bỏng khi đi thành nỗi nhớ
Cát khô cằn ở mãi hóa yêu thương"
Những vần thơ của nữ sĩ Xuân Quỳnh bộc lộ tấm lòng thiết tha gắn bó với mảnh đất miền Trung nắng gió…
 
Món dưa món ăn kèm với bánh chưng, bánh tét ngày tết thì không một món cao lương mỹ vị nào sánh kịp /// Ảnh: Saigonamthuc.vn

Dưa món của mạ...

Khi đất trời chuyển giao, mưa xuân lất phất bay, những khúc ca xuân vang lên là lúc mạ tôi lại chuẩn bị những món ăn cổ truyền cho dịp Tết Nguyên đán.
Với những đứa trẻ sinh ra và lớn lên từ làng muối như chúng tôi, cây rau nhót gắn bó với cả tuổi thơ nhọc nhằn, nhiều kỷ niệm... /// Ảnh: Tác giả cung cấp

Rau nhót quê tôi

Đến với mảnh đất Quỳnh Lưu nơi địa đầu xứ Nghệ, ngoài thưởng thức các món ngon từ biển, du khách sẽ khó quên được hương vị đặc trưng của nộm rau nhót - thứ quà quê dân dã mang đậm vị mặn mòi, nắng gió nơi đây.
Giờ đây khi đã về quê ở hẳn, hầu như mỗi ngày tôi đều đi trên con đường quê quen thuộc. Một con đường gắn liền với biết bao kỷ niệm của trước đây, bây giờ và còn sau này nữa, trong tôi... /// Ảnh: Thiên Anh

Con đường quê của tôi

2 giờ sáng của một đêm tuổi trẻ trong đời, tôi mở mắt, tay huơ huơ vội tìm điện thoại, linh cảm chẳng lành. Tin nhắn đến báo ngoại tôi mất rồi...
Một góc thị xã Quảng Trị và sông Thạch Hãn, nhìn từ trên cao /// Ảnh: Độc Lập

Yêu lắm con sông Thạch quê tôi

“Quê tôi ai cũng có một dòng sông bên nhà. Con sông quê gắn bó với tuổi thơ đời tôi…”.
Ký ức tuổi thơ tôi gắn liền với dòng sông Thạch Hãn êm đềm. Quê tôi Bích Khê nằm dọc theo triền sông Thạch Hãn thơ mộng.