Nón cời của mạ

0 Thanh Niên
Nơi gác bếp nồng ấm mùi cây cỏ khô, mạ luôn dành riêng một góc để úp mấy cái nón cời tơi tả. Nón đã bung quai, rách lá và xệch khung, lạ là mạ vẫn dấm dúi cất giấu để thỉnh thoảng lại che mái đầu muối tiêu mà tất tả bước giữa nắng mưa.
Nông dân Nghệ An /// KHÁNH HOAN Nông dân Nghệ An - KHÁNH HOAN
Nông dân Nghệ An
KHÁNH HOAN
Thương lắm cái vóc dáng đậm người chân quê của mạ suốt thời thanh xuân nhọc nhằn lo miếng cơm manh áo. Nón cời theo mạ ra sông giặt thuê mớ quần áo bẩn của người ta. Nón cời theo mạ huỳnh huỵch bước từng nhịp gánh thuê đôi thùng nước. Nón cời theo mạ ra đồng miệt mài gặt lúa thuê mỗi mùa vụ vàng ươm nắng…
Và khi lúa lũ lượt theo người về nằm phơi mình trên sân bãi, cái nón cời của mạ vẫn nhấp nhô trên đồng. Cái thời máy gặt đập liên hợp chưa hề hiện diện nơi mênh mông đồng ruộng ấy, lúa rơi vãi theo từng công đoạn thủ công của người gặt nên mạ có thêm nghề… mót lúa.
Dù trưa nắng chang chang xối lửa xuống mặt ruộng nứt nẻ hay chiều giông ầm ầm gió rít, mạ vẫn tha thẩn từ đồng gần đến đồng xa nhặt nhạnh từng nhánh lúa rơi vãi, nâng niu gom thành bó, khệ nệ bưng vác về lúc trời sầm sập tối. Chúng con còn bé xíu xiu đâu theo mạ ra đồng, chỉ có nón cời bầu bạn cùng mạ. Che nắng. Chắn mưa. Phe phẩy tìm làn gió hong đỡ giọt mồ hôi lúc ban trưa.
Chiều muộn, về trước hiên nhà, mạ ngồi phịch xuống cạnh bó lúa vàng ươm. Nhà mình nghèo lắm, làm gì có quạt điện quay tít thổi gió vù vù, chỉ có cái nón cời thế quạt giấy phơ phất cho vơi cơn bức bối vì nắng hè. Mạ ngồi hong khô đôi chân lội sình, tưới mát thân thể cả ngày ướp nắng hanh hao.
Đêm. Khi bầu trời nhấp nháy ánh sao và đàn con chìm vào giấc ngủ êm đềm, mạ vẫn thao thức bên đống lúa mót ban chiều vội vàng cơm nước mà chưa kịp thu vén. Đôi chân trần đạp từng bó lúa, hạt lúa vàng ươm rơi vãi đầy vun dần. Mắt mạ sáng bừng dưới ngọn đèn dầu nghĩ đến ngày mai, ngày kia, ngày sau đàn con được ấm bụng.
Rồi cái bóng lủi thủi ấy cẩn thận vơ cái nón cời ụp lên chồng nón cũ trên gác bếp. Thế là mạ khép lại một ngày nhọc nhằn mưu sinh. Sớm mai ánh mặt trời chưa lên mạ đã dậy sớm đội nón cời ra đồng mót lúa, nhặt nhạnh cần mẫn như con ong chăm chỉ. Nón cời vẫn thủy chung tắm nắng uống sương cùng người phụ nữ chưa một lần dành riêng cho mình miếng ăn ngon, giấc ngủ nướng.
Nhớ về nhọc nhằn đời mạ là bóng hình lam lũ cùng nón cời lại thấp thoáng ẩn hiện trong dòng ký ức. Đức hy sinh thầm lặng của người phụ nữ Việt ở mảnh đất miền Trung đầy nắng gió này dường như lặn sâu hơn vào cái dáng người tất tả một nắng hai sương. Để rồi thỉnh thoảng ai đó buông vội câu chê bai cái nón cời “hết đát” là mạ lại bênh “người bạn đường” chằm chặp.
Mà mạ chẳng phải chỉ có một cái nón cời đâu. Nón cũ người ta sắp vứt đi, mạ lại xin về úp chồng làm “của để dành”. Hễ ai đến xin cái nón cũ để đội đỡ dăm ba hôm cho kịp chuyến ghe, cho xong đợt sửa nhà hay mùa vụ là mạ lại nâng niu cho cái nón này nón kia với tấm lòng thơm thảo dễ mến. Rồi tự nhiên như một “điểm hẹn”, mạ trở thành “thủ kho” cho những cái nghèo nghe mách miệng tìm gặp nhau, sẻ chia nhau cái nón cời, ly nước mát, củ khoai luộc…
Giờ thì con cái đủ lớn để mua tặng mạ cái nón mới tinh tươm, dù vậy mạ vẫn tiếc hùi hụi mấy cái nón cời rách bươm ấy. Có lẽ sự khốn khó của một đời kham khổ đã in hằn trong ký ức của mạ nếp sống tiết kiệm, giản tiện nên nón mới được mạ bọc ni lông móc vào nơi cao ráo, còn mớ nón cũ xếp chồng góc bếp cứ tiện tay vớ lấy đội đầu.
“Chừ bây có chút tiền, nhớ đừng chê cái nghèo, đừng bạc bẽo với ký ức…”. Lời mạ dặn chúng tôi luôn văng vẳng trong tâm khảm để mà nhớ mà nhắn mà nhắc nhau sống trọn vẹn ân nghĩa với người, với cảnh, với vật…
Nón cời của mạ - ảnh 1

Bình luận

User
Gửi bình luận
Hãy là người đầu tiên đưa ra ý kiến cho bài viết này!

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Người miền khác đôi lần đi qua miền Trung vẫn e sợ cái nắng nóng của miền gió Lào cát trắng, sợ “chảo rang mùa hè” của dải đất eo thắt này /// Ảnh: Quỳnh Thư

“Đặc sản” gió Lào

"... Ngọn gió bỏng khi đi thành nỗi nhớ
Cát khô cằn ở mãi hóa yêu thương"
Những vần thơ của nữ sĩ Xuân Quỳnh bộc lộ tấm lòng thiết tha gắn bó với mảnh đất miền Trung nắng gió…
 
Món dưa món ăn kèm với bánh chưng, bánh tét ngày tết thì không một món cao lương mỹ vị nào sánh kịp /// Ảnh: Saigonamthuc.vn

Dưa món của mạ...

Khi đất trời chuyển giao, mưa xuân lất phất bay, những khúc ca xuân vang lên là lúc mạ tôi lại chuẩn bị những món ăn cổ truyền cho dịp Tết Nguyên đán.
Với những đứa trẻ sinh ra và lớn lên từ làng muối như chúng tôi, cây rau nhót gắn bó với cả tuổi thơ nhọc nhằn, nhiều kỷ niệm... /// Ảnh: Tác giả cung cấp

Rau nhót quê tôi

Đến với mảnh đất Quỳnh Lưu nơi địa đầu xứ Nghệ, ngoài thưởng thức các món ngon từ biển, du khách sẽ khó quên được hương vị đặc trưng của nộm rau nhót - thứ quà quê dân dã mang đậm vị mặn mòi, nắng gió nơi đây.
Giờ đây khi đã về quê ở hẳn, hầu như mỗi ngày tôi đều đi trên con đường quê quen thuộc. Một con đường gắn liền với biết bao kỷ niệm của trước đây, bây giờ và còn sau này nữa, trong tôi... /// Ảnh: Thiên Anh

Con đường quê của tôi

2 giờ sáng của một đêm tuổi trẻ trong đời, tôi mở mắt, tay huơ huơ vội tìm điện thoại, linh cảm chẳng lành. Tin nhắn đến báo ngoại tôi mất rồi...
Một góc thị xã Quảng Trị và sông Thạch Hãn, nhìn từ trên cao /// Ảnh: Độc Lập

Yêu lắm con sông Thạch quê tôi

“Quê tôi ai cũng có một dòng sông bên nhà. Con sông quê gắn bó với tuổi thơ đời tôi…”.
Ký ức tuổi thơ tôi gắn liền với dòng sông Thạch Hãn êm đềm. Quê tôi Bích Khê nằm dọc theo triền sông Thạch Hãn thơ mộng.