Sông rạch TP.HCM khá lý tưởng cho vận tải đường thủy - Ảnh: M.K
Sông rạch TP.HCM khá lý tưởng cho vận tải đường thủy - Ảnh: M.K
Quá lợi thế về sông nước bởi tổng chiều dài có thể khai thác vận tải lên đến 975 km, kết nối với cả Đông và Tây Nam bộ, nhưng đường thủy ở TP.HCM gần như đang bị lãng quên.
Chi phí vận chuyển hàng hóa xuất, nhập khẩu bằng đường bộ từ khu vực TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai đi Cái Mép - Thị Vải (Bà Rịa-Vũng Tàu) cho 1 container 20 feet vào khoảng 150 USD, trong khi chi phí vận chuyển bằng tàu hoặc sà lan chỉ khoảng 30 - 40 USD. Do vậy, theo ông Lê Duy Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics VN, muốn giảm chi phí vận tải hàng hóa, phải phát huy vận tải đường thủy, nhất là vận tải container từ nơi tập kết hàng hóa tại các cảng trung chuyển ICD (còn gọi là cảng cạn) để đưa lên các tàu nhỏ, sà lan, sau đó vận chuyển đến các cảng biển để đưa lên tàu lớn.
Nghiên cứu viên cao cấp - TS Trương Đình Hiển cho rằng chính quyền TP.HCM phải khẩn trương xúc tiến quy hoạch khai thác, sử dụng hệ thống giao thông đường thủy trên địa bàn. Bởi với tiềm năng hiện có, TP.HCM ít ra đã có hệ thống thuyền nhỏ giống như taxi đường sông, và thuyền lớn như xe buýt và các loại hình vận tải thủy hàng hóa khác phát triển không thua gì đường bộ. Ngoài trừ những tuyến kênh có tĩnh không cầu bị hạn chế như Nhiêu Lộc - Thị Nghè, những tuyến kênh rạch còn lại phải được sử dụng chức năng giao thông giống như đường bộ. Để thực hiện được như vậy, phải có sự kết nối giữa đường bộ với đường thủy.

Vận tải container đầy tiềm năng
Không chỉ vậy, phương thức vận chuyển container bằng đường thủy còn góp phần giảm tải cho giao thông trên địa bàn TP.HCM và các khu vực lân cận như Bình Dương, Đồng Nai.
Ông Lê Duy Hiệp dẫn chứng, sản lượng hàng hóa thông qua các cảng khu vực TP.HCM năm 2015 là 5,6 triệu TEU (đơn vị tương đương 1 container loại 20 feet). Trong đó, cảng Cát Lái chiếm 80% thị phần khu vực TP.HCM... Sản lượng thông qua cụm cảng ICD khu vực Trường Thọ, Thủ Đức (gồm 5 cảng ICD: Cảng ICD Transimex, ICD Phước Long, ICD Sotrans, ICD Tanamexco, ICD Phúc Long) là 1,8 triệu TEU trong năm 2015. Sản lượng hàng hóa thông qua các cảng khu vực Cái Mép - Thị Vải trong năm 2015 là 1,4 triệu TEU. Chỉ tính 90% số container hàng hóa này được vận chuyển bằng đường thủy, có thể bớt được ít nhất cả triệu chuyến xe trên đường bộ.
Theo ông Phan Công Bằng - Trưởng phòng Quản lý giao thông đường thủy (Sở GTVT TP.HCM), sản lượng hàng hóa lưu thông qua hệ thống đường thủy nội địa TP.HCM trong năm 2015 khoảng 20 triệu tấn. Chuyên gia giao thông Phạm Sanh cho rằng với thế mạnh đường thủy lớn như vậy mà năm 2015, TP chỉ khai thác vận tải được 20 triệu tấn là chưa xứng với tiềm năng. Theo ông Sanh, TP.HCM cần phải xác định cụ thể đường thủy là một yếu tố không thể bỏ quên, trong đó phải chú trọng vận tải hàng hóa.
Đi sau cả huế, nha trang
Một điểm yếu của giao thông đường thủy ở TP.HCM hiện nay, theo ông Phạm Sanh, đó là thiếu sự liên kết, nhất là với các tỉnh lân cận trong việc tổ chức phát triển. Theo ông, việc đi lại bằng đường thủy giữa TP.HCM với các tỉnh lân cận, như Bình Dương lại đang thiếu sự kết hợp với du lịch, sinh thái, văn hóa.
Dọc hai bên các tuyến sông như Sài Gòn, Đồng Nai, Vàm Cỏ..., hệ thống đường bộ đã ổn định do nhiều đường được xây dựng, nên muốn phát triển vận tải đường thủy buộc phải kết hợp với du lịch, sinh thái và đòi hỏi có thời gian dài để tạo thói quen. Tại TP.HCM, để phát triển đường thủy, ông Sanh cho rằng UBND TP cần xem xét lại và điều chỉnh quy hoạch tĩnh không thông thuyền của cầu. Mặt khác, cần nối kết và mở thêm nhiều điểm dừng chân dọc hai bên bờ để mở các dịch vụ ăn uống, hàng lưu niệm, du lịch. Chứ chỉ có vận tải đường thủy không sẽ rất khó thành công, khách đi một lần rồi chán không muốn đi lần 2.
Ông Sanh nói: “Tôi đã đi một số tuyến đường thủy tại châu Âu thì thấy họ kết hợp rất nhiều thứ, nhất là kết hợp du lịch, văn hóa, chụp ảnh. TP.HCM cần phải xác định phát triển đường thủy theo hướng chính là du lịch, thu hút du khách chứ đừng bao giờ kỳ vọng đường thủy để giải quyết kẹt xe”.
Dù có kỳ vọng hay không thì ý tưởng xây dựng các tuyến vận tải hành khách công cộng đường sông (buýt đường sông) ở TP.HCM cũng đã có từ năm 2001. Cuối năm 2010, Công ty TNHH Thường Nhật đề xuất thí điểm mở 2 tuyến ca nô buýt, mỗi tuyến dài 11 km, thời gian di chuyển 30 phút. UBND TP đã chấp thuận chủ trương và giao các đơn vị liên quan khảo sát, lập dự án, chậm nhất cuối tháng 12.2011 phải hoàn thành. UBND TP cũng yêu cầu Tổng công ty cơ khí GTVT Sài Gòn (Samco) phối hợp cùng Công ty Thường Nhật nghiên cứu, thực hiện dự án. Đến tháng 7.2015, UBND TP.HCM đã phê duyệt dự án đầu tư 2 tuyến vận tải hành khách công cộng bằng đường thủy trên địa bàn, theo hình thức đối tác công tư (hợp đồng BOO, tức xây dựng - sở hữu - kinh doanh), tổng số vốn đầu tư khoảng 128 tỉ đồng. Tuyến Bạch Đằng - Linh Đông dài gần 11 km có 7 bến dừng đi qua quận 1, 2, Bình Thạnh và Thủ Đức, bắt đầu từ bến Bạch Đằng đi theo sông Sài Gòn qua kênh Thanh Đa sau đó kết thúc tại bến khách trên địa bàn Q.Thủ Đức (ngang với Bình Quới) và ngược lại. Tuyến Bạch Đằng - Lò Gốm dài hơn 10 km có 7 bến dừng đi qua quận 1, 4, 5, 6, 8, bắt đầu từ bến Bạch Đằng đi theo sông Sài Gòn qua rạch Bến Nghé, kênh Tàu Hủ và kết thúc ở bến Lò Gốm (Q.6) và ngược lại.
Du lịch đường thủy trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè - Ảnh: Diệp Đức Minh
Du lịch đường thủy trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè - Ảnh: Diệp Đức Minh
Tuy nhiên, đến nay các tuyến buýt đường sông vẫn chưa hoạt động. Lý do dự án buýt đường sông quá chậm chạp là vì cơ sở hạ tầng, phương tiện, bến bãi... chưa phù hợp. Một nhà đầu tư hơn 5 năm trước đã từng trình TP đề án mở tuyến buýt trên sông Sài Gòn nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện được, kể khổ: “Khó khăn nhất là chọn được các vị trí đất dọc hai bên kênh để làm điểm đón, trả khách kết hợp bán hàng lưu niệm phục vụ khách. Bởi các điểm này hầu hết đất đã có chủ, đàm phán để mua lại là việc cực kỳ khó”.
Ông Sanh cho rằng các doanh nghiệp khi mở các tuyến buýt trên sông, cũng giống như mở tuyến du lịch đường thủy, cần phải kết hợp với các nhà dân, chủ đất hai bên sông, kênh, rạch để mở những điểm lên xuống, dịch vụ ăn uống đặc sản địa phương, bán hàng lưu niệm..., có như vậy mới thu hút được khách. Vì TP.HCM, nói về phát triển du lịch sông nước là đi sau cả Huế, Nha Trang... nên các doanh nghiệp cần phải mạnh dạn học hỏi những nơi này trước khi triển khai để hạn chế thất bại. Nhà nước cũng chỉ hỗ trợ một phần chứ không làm thay cho doanh nghiệp.
Cần nghiên cứu phục vụ chữa cháy và cấp cứu
Theo KTS Ngô Viết Nam Sơn, TP.HCM với hệ thống sông, kênh, rạch dày đặc, việc tận dụng lợi thế giao thông đường thủy để phục vụ hoạt động cấp cứu, cứu hộ trên địa bàn TP.HCM cũng là một khả năng cần tính đến, nhất là trong điều kiện đường bộ đang kẹt xe ngày càng nghiêm trọng như hiện nay. Tuy nhiên, vấn đề là phải có kế hoạch trước để hoạt động cấp cứu không bị động, như bố trí các điểm lên xuống ven sông rạch. Những nơi này phải đảm bảo kết nối thông suốt với đường bộ để xe cấp cứu đi lại thuận lợi.
Đối với hoạt động cứu hỏa, theo KTS Nam Sơn, nên chú ý những khu vực dân cư mà đường bộ bị chia cắt, hoặc hẻm nhỏ chật hẹp xe cứu hỏa không vào được. Những nơi này nên được bố trí các họng cứu hỏa, khi có sự cố cháy xảy ra thì lực lượng PCCC có thể dễ dàng kết nối ống hút nước từ sông phục vụ chữa cháy.

Đình Mười

Bạn đọc phản hồi (5 nhận xét)

Hai Hai

Cầu Thị Nghè ở Thành Phố Hồ Chí Minh cần phải được xây mới với độ tĩnh không cao hơn để vừa cho phép thông đường Trường Sa và Hoàng Sa phía dưới để giảm bớt ùn tắc giao thông đồng thời cho phép các tàu du lịch và chở hàng hóa lưu thông dễ dàng, phát triển vận tải thủy.

hyu

Đi sau cả huế, nha trang

Mỹ

Nếu thành phố đầu tư phát triển đường thủy thì không cần phải tốn tiền lo chống ngập ún tới gần 500.000 tỉ nữa. Lấy số tiền đó phát triển đường thủy, bảo đảm thành phố vừa đẹp, vừa mát mẻ, vừa không bị ngập ún, vừa có đặc thù riêng thu hút khách du lịch luôn.

saigon

Mở tuyến Saigon Chợ Lớn dọc theo đường Võ Văn Kiệt thì thuận tiện quá

NVH

Buýt đường sông tại Sài gòn đã có từ năm 1995 tuyến Bến Bạch đằng - Thanh Đa và bến xe miền Đông (rạch Lăng)nhưng sau 1 năm thì dẹp vì không có khách. Tuyến du lịch trên sông cầu Thị nghè - cầu Lê văn Sĩ vừa khai trương cũng đang hoạt động chập chờn. Tuyến du lịch đường sông bến Bạch đằng - cầu Lò gốm(dọc đường Võ văn Kiệt) chỉ hoạt động lấy có khi nước lớn và kênh bớt hôi. Ngay cả tàu nhà hàng du lịch bến Bạch đằng chạy 1 chuyến từ 20g - 21g mỗi ngày có khi không đủ khách để rời bến. Thực tế cho thấy phần lớn dân Sài gòn không thích du lịch đường thủy. Nếu không do công tác hay qua sông thì phải lụy đò thì có mấy ai chọn đường thủy để đi lại khi các điểm kết nối phương tiện giao thông thủy bộ chưa có và các điểm vui chơi du lịch dọc tuyến du lịch đường thủy chỉ le que nếu muốn nói là trắng. Du lịch đường thủy tại Sài gòn sẽ còn phải chờ lâu lắm mới có thể hình thành khi nhận thức của người dân thay đổi còn không thì......

Bình luận