Sốt xuất huyết tăng mạnh và lan rộng, các bệnh gây biến chứng nguy hiểm như tay chân miệng, cúm gia cầm cũng đang được cơ quan y tế cảnh báo về nguy cơ lây lan.
Đáng lo ngại, hiện nay một số bệnh liên quan trực tiếp đến thói quen ăn uống, sinh hoạt như: liên cầu lợn, lỵ đã ghi nhận nhiều ca mắc.
Để giúp cộng đồng có thêm kiến chức phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe để tránh lây nhiễm, giảm nguy cơ biến chứng khi mắc, Báo Thanh Niên phối hợp cùng với Bộ Y tế tổ chức chương trình giao lưu trực tuyến với chủ đề “Phòng sốt xuất huyết và các bệnh gây dịch” vào lúc 9 giờ - 11 giờ, thứ năm ngày 14.9. Khách mời tham gia chương trình có: Thạc sĩ Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế; Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur TP.HCM.
Mời bạn đọc quan tâm tới chương trình vui lòng gửi câu hỏi tại box bên cạnh.

Thanh Niên Online

Giao Lưu Trực Tuyến

Vì sao tại Hà Nội tỷ lệ mắc SXH lại tăng cao trong nhóm người là học sinh, sinh viên từ tỉnh ngoài đến nhập học?

Thu Trang, Nam Định
Tỷ lệ mắc sốt xuất huyết ở các lứa tuổi không có sự khác biệt lớn. Mọi lứa tuổi, nghề nghiệp đều có thể nhiễm bệnh khi bị muỗi nhiễm vi rút đốt truyền bệnh.  Đối với nhóm người là học sinh, sinh viên từ tỉnh ngoài đến Hà Nội nhập học có tỷ lệ mắc cao, có thể là do miễn dịch quần thể thấp ở nhóm đối tượng này, đồng thời họ do tiếp xúc nhiều hơn với môi trường và cộng đồng có quần thể muỗi nhiễm vi rút lưu hành. 
 
 
Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Tôi thấy nhiều tranh cãi về phun hóa chất diệt muỗi SXH, Bộ Y tế cho biết, các nhân viên y tế phường cần phun hóa chất như thế nào là đúng và hiệu quả trong bao lâu?

Lê Huy, Thanh Hóa
Việc phun hóa chất diệt muỗi nhân viên y tế cần tuân thủ hướng dẫn của Bộ Y tế.
Để đảm bảo hiệu quả diệt muỗi phòng bệnh sốt xuất huyết cần phun tất cả các hộ gia đình, tại khu vực có chỉ định phun. Ở các hộ gia đình cần được phun hóa chất diệt muỗi hết các tầng, các buồng, phòng.
Cần loại bỏ tất cả các ổ loăng quăng, bọ gậy trước khi phun hóa chất diệt muỗi. Việc phun hóa chất chỉ có tác dụng diệt đàn muỗi trưởng thành đang hoạt động tại khu vực đó. 
Sau khi phun nếu không thường xuyên loại trừ các ổ đọng nước tự nhiên, các vật dụng phế thải có thể gây đọng nước, thì vẫn có thể xuất hiện trở lại muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết do trứng muỗi tiếp tục phát triển thành muỗi, ngay tại các ổ đọng nước trong hộ gia đình đó.
Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Các chuyên gia có thể khuyến cáo về dịch bệnh có nguy cơ tăng trong các tháng cuối năm tại phía Bắc. Khi có dự báo, chúng ta có thể chủ động ngăn chặn và giảm tử vong do bệnh dịch không?

Minh Ngọc, Hải Dương
Trong các tháng cuối năm, đối với khu vực miền Bắc, nhiệt độ xuống thấp, một số tác nhân gây bệnh truyền nhiễm tồn tại lâu hơn và tăng nguy cơ gây bệnh cho người (bao gồm cả các bệnh lây truyền từ động vật sang người) đặc biệt là các bệnh lây truyền qua đường hô hấp như: cúm mùa, cúm gia cầm lây sang người, viêm màng não cầu khuẩn, sởi.
Hàng năm trước nguy cơ gia tăng dịch bệnh theo mùa, Bộ Y tế thường có các khuyến cáo về vệ sinh phòng bệnh cho cá nhân, gia đình và cộng đồng; phối hợp với các cơ quan báo đài cung cấp thông tin kiến thức phòng bệnh, vận động các cá nhân, tổ chức hưởng ứng.
Việc chủ động triển khai các biện pháp phòng bệnh của ngành y tế, sử dụng vắc xin, khuyến cáo phòng bệnh trước mùa dịch và việc hưởng ứng thực hiện của người dân và cộng đồng tác động rất lớn đến việc giảm mắc, tử vong do các dịch bệnh truyền nhiễm xảy ra theo mùa nói chung. 
Đại diện báo Thanh Niên (trái) tặng hoa cho thạc sĩ Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế Ảnh: Ngọc Thắng

Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Khi dịch bệnh xảy ra, việc công bố dịch và không công bố dịch có ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân không? Vì sao dịch tại TP.HCM cũng rất cao nhưng không bố dịch?

Hoài Anh, TP.Hồ Chí Minh
Khi xảy ra dịch bệnh, các nước trên thế giới có thể có tên gọi khác nhau về thông báo dịch, hay công bố dịch, thường gồm 5 nội dung: Tên bệnh dịch; Thời gian, địa điểm và quy mô xảy ra dịch; Nguyên nhân, đường lây truyền, tính chất, mức độ nguy hiểm của dịch; Các biện pháp phòng, chống dịch; Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thực hiện việc tiếp nhận, điều trị người mắc bệnh truyền nhiễm. Các nội dung này phải được thông báo kịp thời cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan để triển khai các biện pháp chống dịch. Khi đó, sẽ có chỉ đạo và phối hợp đồng bộ của chính quyền các sở/ban/ngành chặt chẽ và thông tin rộng rãi, thống nhất tới cộng đồng và phối hợp chống dịch dưới các hình thức khác nhau.
Đại diện báo Thanh Niên (phải) tặng hoa cho Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Thời gian qua, các phương tiện truyền thông đại chúng đã có nhiều nỗ lực đưa tin khách quan và kịp thời tình hình dịch bệnh và đáp ứng của ngành Y tế cho cộng đồng, từ đó giúp nâng cảnh giác của người dân trước tình hình dịch bệnh SXH nói riêng và bệnh truyền nhiễm nói chung. Đó là sự minh bạch và công khai thông tin dịch bệnh của ngành Y tế cho người dân và xã hội.
Tại TP.HCM, ngoài các kênh truyền thông, ngành y tế còn treo băng rôn thông báo điểm dịch SXH ngay tại nơi có trường hợp SXH. Hình thức thông báo dịch tại chỗ như vậy vừa có tác dụng truyền thông, cảnh báo đến người dân tại khu dân cư; vừa như một chỉ định cho chính quyền địa phương thực hiện rốt ráo các biện pháp kiểm soát lăng quăng và muỗi để khống chế dịch bệnh, sớm gỡ bỏ thông báo dịch trên địa bàn.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Tôi thấy báo đưa TP.Hồ Chí Minh là một trong địa phương đứng đầu về số người mắc sốt xuất huyết, nhưng không thấy có các đội xung kích diệt lăng quăng? Vì sao bệnh đã nhiều năm nay mà chúng ta chưa thể giảm được số ca mắc?

Nguyễn Hà, TP.Hồ Chí Minh
Khu vực phía Nam hiện vẫn là nơi lưu hành cao của bệnh sốt xuất huyết bởi hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi cho phát triển dịch bệnh như: môi trường, khí hậu, tập quán trữ nước mưa trong dân, mật độ dân số đông, tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh…Vì vậy, ngành y tế miền Nam nói chung và TP.HCM nói riêng luôn chủ động nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp phòng chống bệnh sốt xuất huyết hiệu quả vào trên thực địa như: mô hình cộng tác viên vãng gia phòng bệnh sốt xuất huyết; mô hình xử lý điểm nguy cơ/vùng nguy cơ sốt xuất huyết; mô hình phòng chống sốt xuất huyết trong trường học… Dù hình thức tổ chức khác nhau, các mô hình này đều dựa vào một lực lượng của cộng đồng đến từng hộ dân, từng điểm công cộng để truy tìm và diệt lăng quăng thường xuyên suốt năm.
Sốt xuất huyết được Tổ chức Y tế Thế giới đánh giá là bệnh truyền nhiễm khó kiểm soát nhất. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, số mắc SXH trong 50 năm qua đã gia tăng gấp 30 lần và lan rộng ở 128 quốc gia trên thế giới với 3,9 tỉ người (hơn 40% dân số toàn cầu) có nguy cơ mắc bệnh. Do vậy, sự gia tăng sốt xuất huyết ở nước ta đang nằm trong xu hướng chung của thế giới. Tuy nhiên, nếu không có những nỗ lực kiểm soát véc tơ thời gian qua, số mắc sốt xuất huyết ở khu vực phía Nam có thể còn cao hơn nhiều so với hiện tại.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur trả lời bạn đọc tại đầu cầu TP.HCM Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Liên cầu lợn chỉ dễ mắc khi ăn tiết canh lợn, vậy với tiết canh dê thì có an toàn không? Tôi không thấy có ca bệnh nào do loại ăn tiết canh này?

Đức Hải, Ninh Bình
Đúng là dễ mắc liên cầu lợn khi ăn tiết canh lợn, ăn tiết canh dê có thể không lây nhiễm liên cầu lợn, nhưng vẫn có thể nhiễm các tác nhân vi sinh vật gây bệnh truyền nhiễm khác. Do đó, để an toàn, các bạn không nên ăn tiết canh và các đồ tái, sống có nguồn gốc từ động vật để phòng tránh các bệnh lây truyền từ động vật sang người.
Cảm ơn bạn đã quan tâm.
Thạc sĩ Phạm Hùng, Trưởng phòng kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế, trả lời bạn đọc tại đầu cầu Hà Nội Ảnh: Ngọc Thắng

Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Chào chuyên gia, cho tôi hỏi, làm sao nhận biết trẻ bị mắc sốt xuất huyết? Trẻ có triệu chứng như thế nào thì cần đưa trẻ đến cơ sở y tế?

Bích Hạnh, Đồng Nai
Bệnh nhân sốt xuất huyết thường khởi bệnh với triệu chứng sốt cao đột ngột, không giảm khi uống thuốc hạ sốt, có thể kèm theo nhức đầu, đau mỏi cơ khớp, đau sau hốc mắt. Một số trường hợp có biểu hiện nặng hơn như xuất huyết, vật vã li bì, sốc và có thể tử vong. Diễn biến bệnh sốt xuất huyết rất phức tạp, khó tiên liệu nếu không theo dõi chăm sóc cẩn thận.
Do lúc khởi bệnh, triệu chứng thường nhẹ và rất giống các các bệnh gây sốt khác, nên khi bị sốt cao đột ngột, bệnh nhân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được khám, xét nghiệm và chẩn đoán bệnh. Tại đây, bác sĩ sẽ tiếp tục tư vấn cách chăm sóc, theo dõi và cách phát hiện dấu hiệu trở nặng tại nhà.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Xin cho biết vắc xin phòng sốt xuất huyết có hiệu quả như thế nào? khi nào vắc xin này có tại VN?

Thùy Trang, Đồng Tháp
Thế giới đã có vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết đầu tiên. Các nghiên cứu này đã chứng minh vắc xin an toàn và có hiệu quả ngừa bệnh sốt xuất huyết cho người từ 9 tuổi trở lên, đặc biệt là ngừa được các trường hợp sốt xuất huyết nặng và nhập viện. Hiện đã có 17 quốc gia cấp phép lưu hành vắc xin ngừa bệnh sốt xuất huyết với 11 quốc gia ở châu Mỹ và 6 quốc gia ở khu vực Đông Nam Á. Đã có hai quốc gia gồm Brazil và Philippines đưa vắc xin ngừa sốt xuất huyết vào tiêm đại trà.
Với kết quả nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam, đánh giá nhu cầu sử dụng, chỉ định dịch tễ, nhà sản xuất tiến hành nộp hồ sơ đăng ký lưu hành tại Việt Nam.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Tôi đã từng mắc sốt xuất huyết từ 20 năm trước, tới đây sẽ vào TP.HCM sinh sống, như vậy tôi có thể được miễn dịch với bệnh này không? Nếu có mắc thì bệnh có nặng không? Xin cảm ơn.

Minh Hoàng
Bệnh sốt xuất huyết Dengue do 4 chủng vi rút Dengue gây ra, cũng có thể xem như vi rút này có 4 anh em và đặt tên lần lượt là DENV-1, 2, 3, 4. Khi nhiễm bất kỳ chủng vi rút Dengue nào, con người sẽ có miễn dịch suốt đời với duy nhất chủng Dengue đó, nhưng không bảo vệ cơ thể chống lại 3 chủng vi rút Dengue còn lại. Vì thế, một người trong suốt cuộc đời mình có thể bị nhiễm bệnh sốt xuất huyết tối đa là 4 lần trong đời.
Nếu bị mắc bệnh từ lần thứ hai trở đi với chủng vi rút Dengue khác, bệnh nhân có thể sẽ bị bệnh nặng hơn và dễ xảy ra tình trạng sốc sốt xuất huyết gây nguy hiểm tính mạng.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Gia đình tôi có người mắc sốt xuất huyết, được ra viện về nhà, như vậy còn có thể lây cho người khác trong gia đình không?, nếu có làm thế nào để phòng lây bệnh?

Ngọc Ánh (Hà Nội)
Bệnh nhân sốt xuất huyết khi hồi phục đã không còn nguy cơ lây bệnh cho người khác. Tuy nhiên, bệnh nhân phát bệnh, là lúc muỗi vằn ở nhà bạn và khu vực bạn đang ở đang nhiễm vi rút dengue, sẵn sàng truyền bệnh cho người khác trước cả khi người nhà bạn xuất viện.
Khi phát hiện bệnh nhân sốt xuất huyết, cán bộ y tế dự phòng phun hóa chất diệt muỗi ngay nhằm diệt sạch muỗi không chỉ ở nhà bệnh nhân, mà còn ở khu vực xung quanh với diện tích đủ rộng, dự phòng muỗi nhiễm vi rút đã bay ra khỏi nhà bệnh nhân. Tuy nhiên, công việc này chỉ diệt được muỗi khi đang phun, không diệt được muỗi mới nở ra sau đó. Những con muỗi mới này sẽ chích bệnh nhân có sẵn trong khu vực và trở thành muỗi nhiễm vi rút để tiếp tục truyền bệnh.
Lúc này, để phòng bệnh lâu dài, mỗi người dân cần diệt sạch lăng quăng trong và ngoài nhà mình và duy trì hoạt động này hằng tuần sau đó. Khi đó, khu vực bạn đang sống sẽ không có lăng quăng và không có muỗi mới.
Công việc này phải đồng lòng, tất cả mọi nhà trong khu vực đều phải thực hiện. Có vậy, bạn sẽ hết lo lắng cho gia đình mình và trẻ con.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Vì sao người lớn không mắc tay chân miệng nhưng lại phải phòng lây nhiễm bệnh từ người lớn lây cho trẻ nhỏ?

Minh Hải, Bình Dương
Tất cả mọi người ở mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh nếu người đó không có kháng thể đối với bệnh tay chân miệng. Phần lớn người lớn nhiễm vi rút tay chân miệng không có biểu hiện bệnh, nhưng vẫn có nguy cơ lây bệnh cho người khác, nhất là trẻ em.
Cũng có trường hợp, người lớn không nhiễm bệnh, nhưng lại nhiễm bẩn trên quần áo, bàn tay do đi đến khu vực có nhiễm vi rút gây bệnh tay chân miệng hoặc tiếp xúc với vật dụng nhiễm vi rút tay chân miệng như đồ ăn, thức uống, sàn nhà, đồ chơi, vật dụng sinh hoạt hằng ngày. Họ vô tình lây bệnh cho trẻ khi ôm hôn, hoặc cho trẻ ăn uống.
Do vậy, người lớn cần phải giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, đặc biệt là bàn tay trước khi chăm sóc, ôm hôn, cho trẻ ăn uống. Hãy trao yêu thương cho trẻ, thay vì mầm bệnh.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Vì sao bệnh tay chân miệng chỉ gặp ở trẻ nhỏ? Có phải vi rút này đã ít gây bệnh nặng cho trẻ nhỏ?

Hoài Hương
Bệnh tay chân miệng gây ra do các vi rút thuộc nhóm vi rút đường ruột, trong đó hay gặp là vi rút đường ruột týp 71 (EV71) và Coxsackie A16, A6. Bệnh tay chân miệng do vi rút EV71 có thể tiến triển đến các biến chứng nghiêm trọng, trong khi các vi rút đường ruột khác thường có bệnh cảnh nhẹ. Một khi mắc bệnh tay chân miệng, đều có nguy cơ trở nặng, vì bệnh nhân không thể biết trước mình bị nhiễm loại vi rút đường ruột nào nếu không có xét nghiệm. Do đó, khi trẻ mắc bệnh, phụ huynh không được chủ quan, mà phải đưa trẻ đến cơ sở y tế để khám và theo dõi sát tại nhà để phát hiện sớm những dấu hiệu trở nặng.
Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi. Cơ thể trẻ khác với người lớn là chưa có kháng thể vì chưa có những lần nhiễm vi rút hoặc mắc bệnh trước đây.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Nhiều tháng qua không ghi nhận ca bệnh cúm gia cầm, có phải đã hết dịch bệnh này không?

Hải Hà, Hà Nam
Đúng như bạn đề câp, tuy 2 năm qua Việt Nam không ghi nhận trường hợp nhiễm cúm gia cầm ở người, nhưng liên tục xảy ra các ổ dịch cúm trên gia cầm, do vậy nguy cơ lây nhiễm vi rút cúm gia cầm sang người luôn tiềm ẩn và có thể lây nhiễm bất cứ thời điểm nào. Việc phòng bệnh và kiểm soát tốt dịch bệnh trên gia cầm cùng với việc tuân thủ an toàn vệ sinh thực phẩm của người dân và cộng đồng là yếu tố quyết định ngăn chặn dịch bệnh lây nhiễm từ gia cầm sang người.
Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Vì sao dịch sốt xuất huyết chỉ tập trung ở Hà Nội trong khi các địa phương lân cận cũng có thời tiết tương tự nhưng số mắc rất thấp?

Vũ Hà, Thái Bình
Một trong những yếu tố nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết là mật độ dân số và mật độ muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết cao. Dịch bệnh này vẫn lưu hành hàng năm ở Hà Nội và các tỉnh lân cận. Hà Nội cũng như các thành phố có mật độ dân cư cao như: TP.HCM, Đà Nẵng..., khi có bệnh bệnh sốt xuất huyết thì nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng cao hơn nhiều so với các địa phương khác có mật độ dân cư thấp.
Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Xin cho biết, trong gia đình nên sử dụng bình xịt hóa chất diệt muỗi không? nếu dùng nên vào thời điểm nào để hiệu quả?

Hoàng Long, Hà Nam
Như tôi đã trao đổi với bạn đọc, chỉ sử dụng bình xịt muỗi đã được cấp phép lưu hành trên thị trường để phun diệt muỗi tại buồng, phòng và phạm vi hẹp. Nên phun diệt muỗi vào lúc sáng sớm hoặc chiều tà để tăng hiệu quả diệt muỗi vì thời gian này muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết hoạt động mạnh. 
Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Căn cứ vào yếu tố nào để có thể nói về chu kỳ dịch sốt xuất huyết? Biết được chu kỳ dịch thì có thể kiểm soát được dịch bùng phát không?

Quỳnh Anh, Bình Dương
Sốt xuất huyết là do tương tác giữa tác nhân gây bệnh (vi rút dengue), véc tơ truyền bệnh (muỗi vằn), khối cảm thụ (con người) và các biện pháp phòng chống. Khi có sự thay đổi 1 trong 4 yếu tố trên theo hướng bất lợi, đều có thể dẫn đến sự gia tăng sốt xuất huyết.
Sự thay đổi có thể là: (1) Sự xuất hiện hoặc gia tăng chủng huyết thanh mới của tác nhân gây bệnh ở địa phương; (2) Gia tăng nhiệt độ và điều kiện thích hợp cho quá trình phát triển từ trứng thành lăng quăng, muỗi nhanh hơn và tuổi thọ muỗi tăng hơn; (3) Số lượng lớn người ở vùng ít lưu hành sốt xuất huyết, chưa từng mắc sốt xuất huyết di chuyển đến nơi lưu hành sốt xuất huyết khiến cho địa bàn gia tăng đột ngột lượng người chưa miễn nhiễm với sốt xuất huyết, gia tăng nguy cơ mắc bệnh; hoặc (4) Đầu tư chưa thích đáng cho việc phòng chống.
Nếu phát hiện sớm sự thay đổi này, sẽ giúp dự báo dịch kịp thời. Dữa trên dự báo này, ta có thể triển khai kiểm soát lăng quăng và muỗi sớm và hiệu quả, góp phần kiểm soát được dịch và có thể ngăn ngừa được dịch bùng phát.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Tôi thấy các chuyên gia khuyên không tự ý phun hóa chất khiến muỗi kháng hóa chất, nhưng thực tế chất diệt muỗi vẫn được bán (là các bình xịt nhỏ) trong các siêu thị và nhiều gia đình vẫn dùng. Vậy khuyến cáo này có gì mâu thuẫn với thực tế không?

Đức Hải, Hà Nội
Đối với các hộ gia đình có thể sử dụng các bình xịt đã được cấp phép lưu hành trên thị trường để diệt muỗi tại buồng, phòng, phạm vi hẹp. Khi được cấp phép lưu hành các bình xịt diệt muỗi này đã được đánh giá hiệu lực diệt muỗi và an toàn cho người và vật nuôi. Khi sử dụng cần tuân thủ hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.
Người dân không nên tự mua hóa chất, pha chế để phun diệt muỗi vì khó đảm bảo an toàn cho người và vật nuôi, cũng như hiệu quả diệt muỗi. Việc lạm dụng hóa chất, sử dụng không đúng chỉ định cũng sẽ làm giảm hiệu lực kiểm soát quần thể muỗi trong cộng đồng dân cư. 
Cảm ơn bạn đã quan tâm.
 
Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Xin cho biết, những trường hợp nào dễ mắc liên cầu lợn? Ăn và chế biết thịt lợn sạch (nuôi kiểu truyền thống, do gia đình trực tiếp chăn nuôi) có phải là thực phẩn an toàn, không gây bệnh liên cầu lợn?

Hoàng Sơn, Hà Nội
Những trường hợp dễ mắc liên cầu lợn nói riêng và các bệnh truyền nhiễm lây truyền qua đường tiêu hóa nói chung là những người thường có thói quen ăn tiết canh, ăn tái, ăn gỏi thit lợn. 
Liên cầu khuẩn lợn thường gây bệnh ở lợn và có khả năng lây lan sang người, kể cả những lợn không biểu hiện bệnh vẫn có thể mang liên cầu. Do vậy ngay cả khi sử dụng thịt lợn sạch, vẫn cần phải tuân thủ vệ sinh an toàn thực phẩm ăn chín, đặc biệt không ăn tiết canh lợn.
 
Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Xin chào chuyên gia, xin cho biết đã có nghiên cứu nào vế sản xuất vắc xin phòng bệnh tay chân miệng chưa? Vn có quan tâm đến vấn đề này không?

Minh Hùng, Hà Nội
Hiện nay các nghiên cứu về vắc xin phòng ngừa bệnh tay chân miệng đang được tiến hành tại nhiều nước. Trung Quốc cũng đã sản xuất vắc xin phong bệnh tay chân miệng do nhiễm  vi rút EV71 ( là tuýp vi rút thường gây bệnh nặng).
Tại Việt Nam vắc xin phòng bệnh tay chân miệng do vi rút EV71 hiện đang được công ty vắc xin và sinh phẩm số 1 (Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư) nghiên cứu và sản xuất, đang trong quá trình hoàn thiện các thử nghiệm trên động vật và trên người.  
Hy vọng trong thời gian tới, chúng ta sẽ có vắc xin phòng tay chân miệng do vi rút EV71 do Việt Nam sản xuất.
Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Xin cho biết, tại sao dịch bệnh tay chân miệng, sốt xuất huyết lại ít xảy ra tại khu vực miền núi và không lây lan nhanh?

Tấn Thái
Đối với bệnh truyền nhiễm nói chung và bệnh tay chân miệng, tại khu vực đông dân cư dễ bị lây nhiễm và bùng phát dịch bệnh nếu xuất hiện và lưu hành tác nhân gây bệnh. Khu vực miền núi thường có mật độ dân số thấp, các cụm dân cư tương đối biệt lập, do vậy khi có bệnh dịch xảy ra thường khu trú tại cụm dân cư đó, khả năng lây lan sang cộng đồng dân cư khác thấp hơn so với khu vực thành phố và đồng bằng. 
Riêng sốt xuất huyết, muỗi truyền bệnh thường hoạt động trong phạm vi 200m, nên nếu có dịch bệnh này xảy ra, việc lây truyền sốt xuất huyết ở khu vực miền núi là rất thấp. 
Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Làm sao để biết bé bị mắc tay chân miệng? Biểu hiện sớm của bệnh như thế nào? Khi nào thì có nguy cơ mắc bệnh nặng?

Bảo Anh, Lâm Đồng
Bệnh tay chân miệng là một bệnh nhiễm vi rút cấp tính, lây truyền theo đường tiêu hóa, thường gặp ở trẻ nhỏ. Triệu chứng đặc trưng của bệnh là sốt cao, có các vết loét trong khoang miệng, nổi ban có phỏng nước ở lòng bàn tay, chân và mông. Ngoài ra trẻ có thể có các biểu hiện nôn ói, giật mình, chới với, hốt hoảng…
Nếu trẻ có một trong những dấu hiệu như sốt cao kéo dài (từ 38,5 độ trở lên), nôn nhiều, giật mình, chới với, hốt hoảng, run chi, yếu liệt tay hoặc chân, cần đưa trẻ đến bác sĩ để được khám và điều trị.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

người lớn có thể mắc bệnh tay chân miệng không? lâu nay tôi chỉ thấy thông tin đưa các trường hợp mắc tay chân miệng là các trẻ nhỏ.

Ngọc An, Vũng Tàu
Mọi người đều có thể cảm nhiễm với vi rút gây bệnh nhưng không phải tất cả những người nhiễm vi rút đều có biểu hiện bệnh. Người lớn khi nhiễm vi rút có thể không có biểu hiện của bệnh vì vậy những người này không biết là họ đang nhiễm vi rút gây bệnh tay chân miệng. Ngoài ra, người lớn ít nguy cơ mắc bệnh hơn cũng có thể do đã có kháng thể từ những lần bị nhiễm hoặc mắc bệnh trước đây.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Năm nay tôi thấy nói nhiều về dịch sốt xuất huyết bùng phát tại Hà Nội, số người mắc bệnh cao nhất trong 10 năm qua. Vậy, dịch SXH tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam có gì khác so với mọi năm?

Huỳnh Nguyên, Long An
Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, sốt xuất huyết cứ năm sau lại cao hơn năm trước. Trong 50 năm qua, số mắc sốt xuất huyết đã gia tăng gấp 30 lần và lan rộng ở 128 quốc gia trên thế giới với 3,9 tỉ người (hơn 40% dân số toàn cầu) có nguy cơ mắc bệnh. Hằng năm, có 390 triệu người nhiễm bệnh, 96 triệu trường hợp có triệu chứng. Bệnh sốt xuất huyết tập trung tại các nước thuộc khu vực Đông Nam Á, Tây Thái Bình Dương và châu Mỹ. Các tỉnh miền Nam nằm trong khu vực này là khu vực lưu hành cao bệnh sốt xuất huyết nên tình hình bệnh sốt xuất huyết ở đây không là ngoại lệ, không khác biệt so với thế giới và mọi năm.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Chuyên gia cho biết, có phải bệnh tay chân miệng hiện nay đã ít gây tai biến hơn so với vụ dịch những năm trước không. Nếu một trẻ đã mắc tay chân miệng thì cháu có nguy cơ bị lại không?

Quỳnh Nhi, TP.Hồ Chí Minh
Bệnh tay chân miệng gây ra do các vi rút thuộc nhóm vi rút đường ruột, trong đó hay gặp là vi rút đường ruột tuýp 71 (EV71) và Coxsackie A16, A6. Bệnh tay chân miệng do vi rút EV71 có thể tiến triển đến viêm não, màng não, biến chứng nghiêm trọng về tim mạch, hô hấp và có nguy cơ dẫn đến tử vong. Các vi rút đường ruột khác thường có bệnh cảnh nhẹ. Một khi mắc bệnh tay chân miệng đều có nguy cơ trở nặng, vì bệnh nhân không thể biết trước mình bị nhiễm loại vi rút đường ruột nào nếu không có xét nghiệm.
Mỗi lần mắc bệnh, cơ thể chỉ tạo ra kháng thể với một loại vi rút đó, bạn vẫn có thể mắc bệnh trở lại nếu bị nhiễm vi rút khác thuộc nhóm vi rút đường ruột.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Xin chào bác sĩ. Tôi là cô giáo mầm non, mong muốn được bác sĩ hướng dẫn cách nhận biết sớm biểu hiện trẻ mắc bệnh tay chân miệng? Trẻ cần được nghỉ học bao lâu để tránh lây cho các bạn?

Thu Thủy, Hải Dương
Tay chân miệng là bệnh lây qua đường tiêu hóa: thức ăn, nước uống, bàn tay của trẻ hoặc của người chăm sóc trẻ, đồ dùng đồi chơi, vật dụng sinh hoạt hàng ngày như: chén, bát,cốc, thìa... bị nhiễm vi rút từ phân hoặc dịch nốt phỏng của người bệnh.
Mọi người đều có thể nhiễm bệnh, nhưng thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt ở nhóm trẻ dưới 3 tuổi. Người lớn ít bị mắc bệnh có thể do đã có kháng thể từ những lần bị nhiễm hoặc mắc bệnh trước đây.
Trẻ mắc bệnh có biểu hiện,sốt, phát ban chủ yếu dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông, miệng.
Trẻ mắc bệnh không nên đến lớp ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi bệnh và sau khi đã hết các ban phỏng nước hoặc loét miệng (nếu có).
Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Xin cho biết cách phân biệt ban sốt xuất huyết và ban do liên cầu lợn bởi vì tôi đọc thông tin thấy bệnh nhân đều sốt cao và có ban tím trên da?

Phạm Hải, Hòa Bình
Vâng, đây là câu hỏi thú vị. Về việc phân biệt, có thể nhận biết bằng những đặc điểm như sau:
Với sốt xuất huyết, ban xuất huyết dưới da bao gồm: nốt xuất huyết rải rác hoặc chấm xuất huyết thường ở mặt trước hai cẳng chân và mặt trong hai cánh tay, bụng, đùi, mạng sườn hoặc mảng bầm tím (ban phẳng), thường tự mất sau 2 - 3 ngày.
Với bệnh liên cầu lợn: ban hoại tử trên da (xuất huyết to, màu xám đen, bong tróc hay lốm đốm).
 
Ths Phạm Hùng - Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm - Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế

Chúng tôi thường ở trọ, lâu lâu lại thay đổi nơi ở. Gần nơi tôi vừa chuyển đến có 2 bệnh nhân mắc sốt xuất huyết. Những người mắc đã ra viện và họ cũng đã về quê. Trước khi tôi đến ở trọ cần làm gì để tránh nguy cơ nhiễm bệnh này?

Huy Anh, Nam Định
Tôi rất cảm thông với lo lắng của bạn vì lo ngại đó rất chính đáng và có cơ sở. Khi có bệnh nhân, nghĩa là muỗi vằn ở khu vực đó đang nhiễm vi rút dengue, sẵn sàng truyền bệnh cho người khác. Những bệnh nhân mà bạn kể đã xuất viện và đã về quê, đồng nghĩa việc này xảy ra trước đó một thời gian. Trong thời gian này, chắc chắn cán bộ y tế dự phòng đã phun hóa chất diệt muỗi ngay nhằm diệt sạch muỗi không chỉ ở nhà bệnh nhân, mà còn ở khu vực xung quanh với diện tích đủ rộng, dự phòng muỗi nhiễm vi rút đã bay ra khỏi nhà bệnh nhân. Tuy nhiên, công việc này chỉ diệt được muỗi khi đang phun, không diệt được muỗi mới nở ra sau đó. Những con muỗi mới này sẽ chích bệnh nhân có sẵn trong khu vực và trở thành muỗi nhiễm vi rút để tiếp tục truyền bệnh.
Do vậy, điều quan trọng là mỗi người dân cần chung tay với y tế bằng cách diệt sạch lăng quăng trong và ngoài nhà mình trước khi phun hóa chất diệt muỗi, và duy trì hoạt động này hằng tuần sau đó. Khi đó, khu vực bạn đang sống sẽ không có lăng quăng, không có muỗi nhiễm vi rút và không có muỗi mới. Như vậy chúng tôi gọi là diệt tận gốc và triệt để giúp gia tăng và kéo dài hiệu quả của phun hóa chất.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Con tôi mới hơn hai tuổi phải nằm viện điều trị do viêm phổi vi rút, nhưng có thể mắc thêm những bệnh khác không? vì trong bệnh viện có trẻ mắc các bệnh dễ lây khác, trong đó có bé mắc tay chân miệng.

Minh Thủy, Đồng Nai
Vi rút gây bệnh tay chân miệng được nhân lên và sinh sôi ở vùng hầu họng thanh quản và lây nhiễm từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với dịch mũi, họng, nước bọt, chất dịch từ phỏng nước trên da, hoặc phân của người bị nhiễm bệnh. Vi rút có thể tồn tại trong môi trường như thức ăn, thức uống, sàn nhà, đồ chơi, vật dụng sinh hoạt hằng ngày hay trên bàn tay của người chăm sóc trẻ. Do đó với môi trường bệnh viện nơi tập trung nhiều bệnh nhân, thêm nữa người đang bệnh sức đề kháng giảm, nếu không tuân thủ các biện pháp phòng bệnh cách ly nghiêm ngặt thì việc lây nhiễm giữa các bệnh nhân khác là rất có thể. Điều này luôn được các bệnh viện quan tâm kiểm soát chặt chẽ.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Chào bác sĩ, con gái tôi năm nay vào lớp 1, học bán trú tại trường. Việc phòng dịch bệnh trong nhà trường do ai chịu trách nhiệm? Một trẻ mắc tay chân miệng cần nghỉ học bao lâu để không lây cho các bạn?

Mi An, TP.Hồ Chí Minh
Trường học, nơi tập trung nhiều trẻ em, là nơi có nguy cơ cao bùng phát các dịch bệnh truyền nhiễm, do vậy trường học là nơi được ngành y tế quan tâm tập trung phòng ngừa chủ động dịch bệnh. Theo đó, nhà trường sẽ áp dụng các biện pháp phòng dịch theo khuyến cáo y tế địa phương theo từng thời điểm đặc thù cho từng loại dịch bệnh. Đồng thời, nhà trường còn phải theo dõi sức khỏe của học sinh hằng ngày. Khi phát hiện trẻ bệnh, trẻ sẽ được cách ly tại phòng y tế và báo cho phụ huynh biết và tạm nghỉ học cho đến khi hoàn toàn hết bệnh.
Bên cạnh đó, phụ huynh học sinh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng bệnh trong trường học. Phụ huynh cần báo cho nhà trường khi trẻ mắc bệnh, cho trẻ bệnh nghỉ học theo khuyến cáo của bác sĩ hoặc của nhà trường nhằm đảm bảo sức khỏe cho bản thân trẻ và tránh lây lan cho các trẻ khác trong lớp, trường.
Trẻ mắc bệnh tay chân miệng không nên đến lớp ít nhất là 10 ngày kể từ khi khởi bệnh và chỉ đến lớp khi hết vết loét trong miệng và các phỏng nước trên da đã lành.
Ths. BS Lương Chấn Quang - Phó Trưởng khoa kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh - Viện Pasteur

Bình luận