Đi để vui chơi, để mở mang tầm mắt, học hỏi cách làm ăn, lối cư xử ở xứ người. Và điều này là thực: rất nhiều du khách sau chuyến tìm tòi quan sát trên đất bạn đã mang về lời phàn nàn, nhưng không phải khó chịu về bạn mà vận vào ngay chính xứ mình, dân mình. Một người bạn tôi năm nào cũng qua Thái Lan, Campuchia bảo rằng đừng nói những chuyện chi xa xôi, chỉ cần thấy người ta ứng xử nơi công cộng mà thèm. Sao mình không làm được như vậy? Bạn tôi hỏi thế.

Câu hỏi đơn giản mà khó khăn ấy tôi chưa kịp giả nhời nhưng với những gì cọ xát hằng ngày quả thấy có những chuyện tưởng chừng nho nhỏ mà rất khó chịu, bực bội, làm tổn hại hình ảnh một đất nước và người dân vốn được coi là thân thiện, dễ mến.

Những hình ảnh phản văn hóa ta dễ thấy nhất trên các tuyến đường đô thị. Không ít lần tôi đã phải nén sự bực mình, thậm chí ghê tởm (đúng nghĩa) khi người chạy xe máy trước mình trên đường bất ngờ quay ngang và nhổ phì nước miếng, bắn cả vào mặt mũi, quần áo xe cộ người phía sau. Hoặc trong dòng người chậm chạp nhích từng tí lúc mưa lụt, triều cường, đôi khi vài chiếc taxi, xe máy xé nước băng băng lao tới trước bất kể tạt nước bẩn vào đám đông đang sững sờ không hiểu họ là loại người gì mà có hành vi như thế. Dễ bắt gặp hình ảnh đổ nước bẩn ra đường; vừa đi vừa ăn trái cây mặc sức xả rác; chạy xe máy nhưng vẫn nghe điện thoại có thể bất cẩn gây nguy hiểm cho người khác; dừng chốn giao lộ khi đèn đỏ nhưng vẫn phải cố nhích lên vượt qua vạch cấm hoặc leo lên lề; bóp còi inh ỏi, nói cười hô hố ngoài đường như chốn không người; chạy xe nhưng phì phèo hút thuốc; đeo bám du khách nước ngoài; tiêu tiểu bậy ngay cả chốn trang nghiêm… Nếu chỉ xét dựa vào những hiện tượng phản văn hóa đó, quả thực cuộc sống chả khác chi “bức tranh vân cẩu, con người tang thương”, thật đáng buồn, đáng sợ.

Tại sao người Thái dẹp được sự bôi bẩn cộng đồng mà chúng ta thì không? Thực ra không phải ta không làm được. Dư luận từng khen ngợi nếp sống đô thị đã tiệm cận văn hóa văn minh đang ngày càng phổ biến ở Đà Nẵng. Chính quyền TP.HCM nhiều năm qua cũng chỉ đạo cụ thể, quyết liệt việc xây dựng nếp sống văn hóa nơi công cộng, quan tâm đến việc nhặt từng cọng rác trên đường, giữ sạch bức tường trong hẻm. Ngay cả động thái mới nhất vừa đây chính quyền T.Ư ra nghị định cấm và phạt những trường hợp nuôi chó thả rông ở đô thị… Tất cả đều nhằm mục đích từng bước xây dựng cho được, cho bền vững nền nếp văn hóa văn minh xã hội cộng đồng.

Vấn đề mấu chốt, quan trọng nhất ở con người, mỗi con người. Xã hội là tổng thể do con người hợp thành. Sự hay dở, tốt xấu của xã hội phụ thuộc vào từng cá nhân. Một khi mỗi người tự ý thức được thái độ, trách nhiệm của mình phải thế nào cho phù hợp với sự phát triển chung thì có lẽ không cần lắm đến những quy định bắt buộc, biện pháp hành chính. Tham gia vào việc xây dựng nền nếp văn hóa thì chính mình sẽ được hưởng thành quả văn hóa đó. Hãy tẩy chay, “nói không” từ những việc nhỏ, những hành vi phản văn hóa kể trên. Không giải quyết xong việc nhỏ thì đừng mơ đến những gì lớn lao hơn.

Nguyễn Thông

Bạn đọc phản hồi (12 nhận xét)

Nguyễn Gianh

Khi đi trên một TP sạch đẹp, muốn xả rác, nhổ bậy... người ta sẽ ái ngại, kiêng dè ... nhưng người ta sẽ mạnh dạn làm điều ấy nếu trên đường phố đầy rác... và không ai "tuýt còi"... Ở giáo dục mầm non, chúng ta giáo dục các cháu rất tốt nhưng càng lên cấp trên bị buông lỏng nên sân trường đầy rác... đến nếp sống của SV ở các khu nội trú lại càng có nhiều điều phải nói... và cách ăn, cách sống của "một số sếp" thì cũng còn khá cẩu thả nơi công cộng.

Nguyễn Minh

Có người khi còn ở VN có nếp sống, nếp sinh hoạt "chẳng ra sao" nhưng đi định cư nước ngoài chừng 5-10 năm khi về có nếp sống văn minh hơn... VN cần tổ chức nhiều TP đẹp như ĐN và khi ai sống ở các TP này đều phải tuân thủ nếp sinh hoạt văn minh của dân TP.

BHHa

Mấy bữa nay đi từ phía trường đua PT về đến đoạn ngã tư Bình Thới + Lãnh Binh Thăng, đường đông không kẹt nhưng thấy vài anh TTĐT cố leo lề vượt mặt quẹo phải, ngay ngã tư có 3 anh CSGT túc trực nhưng trông thấy lại bỏ qua?! Bà con nhìn mà ngỡ ngàng. Xin hỏi công chức không làm gương còn cố tình vi phạm thì chữ TRẬT TỰ ĐÔ THỊ có giá trị gì? Vậy có phải là PHẢN VĂN HOÁ không???

V.Tính

Những căn bệnh thói quen có thể tự chữa như: Bệnh thích "tiểu đường" - La hét "zô!zô!" khi tiệc tùng - Khạc nhổ , ho không bụm miệng lúc ăn quán - Bệnh hay sửng cồ nhưng ít nói của công chức + CA bàn giấy - Bệnh "leo cột điện" hút hầm cầu - Bệnh thích vượt đèn đỏ ... Thì cần bài thuốc: Tự nhận thức và tôn trọng mọi người chung quanh... thì may ra hết bệnh!

HẢI HÀ

Thật ra, không có gì là không thể làm được. Vấn đề là không ai làm. Cụ Hồ nói: học đi đôi với hành, nhưng chúng ta dạy nói thậm chí là dạy nói "trạng" chứ không dạy làm nên mới ra cơ sự này. Phải thay đổi cách nghĩ và làm mới có thể có được điều cần có. Nếu không cả xã hội sẽ nói trạng, khen nhau cho hay, tìm mọi cách để kiếm chác chứ sẽ không ai thưc làm việc cả. Nhìn kỹ lại thì điều này đã được chứng minh rất sinh động, rất tàn nhẫn và cũng rất thực thế. Xin báo TN hãy đi đầu.

NGUYỄN VĂN TRỰC

Chỉ cần tất cả mọi người Việt Nam ta ứng xử văn hóa khi tham gia giao thông đẹp và có tình người là tất cả các vấn đề về văn hóa khác như khu phố văn hóa, gia đình văn hóa, cổng trường em sạch đẹp... sẽ kéo theo, không cần mở những cuộc vận động chi cả.

Bình luận