Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy  /// Ảnh: Trung Hiếu
Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy Ảnh: Trung Hiếu
Được coi như “tư lệnh” của chiến trường Vị Xuyên - Hà Giang (1984 -1989), thiếu tướng Nguyễn Đức Huy (nguyên quyền Tư lệnh Quân khu 2, hiện là Trưởng ban liên lạc cựu chiến binh toàn quốc mặt trận Vị Xuyên) vẫn đau đáu về việc quy tập mộ, hài cốt của hàng ngàn đồng đội hy sinh ở chiến trường khốc liệt này.
* Ông làm “tư lệnh” của mặt trận Vị Xuyên trong hoàn cảnh nào?
- Trước đó tôi không phải là người của Quân khu 2. Năm 1967, tôi là cán bộ của Sư đoàn 304 nổi tiếng với trận đánh Khe Sanh (Quảng Trị). Đến năm 1972, tôi tham gia trực tiếp giải phóng Quảng Trị và được chỉ định làm Chủ tịch Ủy ban quân quản thị xã Quảng Trị. Sau đó tôi được điều qua Sư đoàn 325 tham gia giải phóng Huế, Đà Nẵng, Phan Rang, Phan Thiết…, cuối cùng là giải phóng Sài Gòn. Sau năm 1975, tôi làm Sư trưởng Sư đoàn 325 đóng ở Cam Lộ (Quảng Trị), rồi tham gia chiến trường Campuchia. Tháng 2.1979, xảy ra chiến tranh biên giới, tôi được lệnh ra Cao Bằng chiến đấu.
Năm 1981, tôi đi học và được điều về làm Sư trưởng Sư đoàn 354 thuộc Quân khu Thủ đô; năm 1983 được bổ nhiệm làm Phó tham mưu trưởng Quân khu Thủ đô.
Năm 1984, Trung Quốc đưa quân đánh mạnh ở Vị Xuyên (Hà Giang). Lúc bấy giờ, tình hình hết sức khó khăn nên Bộ Quốc phòng huy động tất cả đơn vị, cán bộ có kinh nghiệm chiến đấu tham gia mặt trận Vị Xuyên. Bấy giờ tướng Nguyễn Hữu An, một người từng làm làm Tư lệnh Quân đoàn 2, từng là thủ trưởng của tôi trước đó lên làm Phó tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu 2. Thủ trưởng An bảo tại sao đang chiến tranh mà để Huy ở Quân khu Thủ đô. Sau đó tôi được điều lên làm Tham mưu trưởng mặt trận Vị Xuyên - Hà Giang chỉ huy từ đầu đến cuối cho đến khi kết thúc chiến tranh.
* Cuộc chiến Vị Xuyên được coi là cuộc chiến khốc liệt nhất. Ông có thể nói rõ hơn về sự khốc liệt này?
- Đây là cuộc chiến có quy mô lớn nhất, chỉ sau chiến tranh giải phóng miền Nam. Trung Quốc huy động 8/10 đại quân khu với hơn 50 vạn quân; phía Việt Nam huy động 9 sư đoàn với số lượng quân có lúc lên tới 15 vạn quân. Đây là cuộc chiến ác liệt nhất khi Trung Quốc cày nát Vị Xuyên, có ngày bắn tới 3 vạn quả đạn pháo, tấn công vào tất cả các điểm cao của ta. Tổn thất của địch trong trận chiến này rất lớn nhưng có những trận trong một ngày quân ta hy sinh khoảng 1.000 chiến sĩ…
* Là Tham mưu trưởng, được coi như “tư lệnh” của mặt trận, đã khi nào ông gặp hiểm nguy, đứng giữa lằn ranh sự sống và cái chết trong cuộc chiến này chưa?
- Tôi tham gia kháng chiến từ năm 1948 và từng kinh qua các chiến trường ác liệt nhất. Chiến đấu ở Vị Xuyên, không bao giờ tôi thấy sợ. Lúc đó chỉ nghĩ làm thế nào giành được thắng lợi mà tổn thất ít nhất cho lính của mình. Có những trận mà địch và ta chỉ cách nhau chừng 20 - 30 m, giành giật nhau từng tấc đất, điểm đóng quân trong suốt nhiều ngày liền. Thắng lợi mà đồng đội hy sinh, tổn thất nhiều thì thắng lợi đó không trọn vẹn.
Nhiều hài cốt đồng đội đang nằm lại ở khe núi, hốc đá 2
Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy (thứ hai từ trái sang) gặp lại những cán bộ, chiến sĩ từng tham gia mặt trận Vị Xuyên tại TP.HCM Ảnh: Trung Hiếu
Hàng ngàn hài cốt đồng đội đang chờ tìm kiếm
* Như ông nói, "cuộc chiến tranh Vị Xuyên khốc liệt, kéo dài" nhưng trong một thời gian dài ít người biết tới. Là người trực tiếp tham gia chiến đấu, ông và đồng đội có thấy buồn?
- Năm 2016 chúng tôi mới thành lập được Ban liên lạc toàn quốc mặt trận Vị Xuyên. Trước đây sử sách các sư đoàn, đơn vị chiến đấu không viết về chiến tranh với Trung Quốc... Với những người đã trực tiếp tham gia chiến đấu ở cuộc chiến này thấy rất chạnh lòng. Chỉ đến khi xảy ra sự kiện giàn khoan HD 981 của Trung Quốc vào biển Việt Nam (năm 2014) thì cuộc chiến Vị Xuyên mới được nhắc đến nhiều. Cần phải nói về cuộc chiến cho con cháu biết. Những đơn vị trực tiếp tham gia chiến đấu cần được ghi chép vào sử sách. Tại sao chúng ta không ghi, trong khi năm nào Trung Quốc cũng kỷ niệm cuộc chiến tranh này... Chúng ta không kích động chiến tranh nhưng cần phải nói rõ để giáo dục con em về lòng yêu nước.
Nhiều hài cốt đồng đội đang nằm lại ở khe núi, hốc đá 3
Nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên-Hà Giang Ảnh: Hữu Nghị
* Ngoài việc đề nghị phải nói lên sự thật về cuộc chiến Vị Xuyên, ông có điều gì trăn trở về đồng đội dù cuộc chiến đã lùi xa?
- Cuộc chiến tranh Vị Xuyên đã khiến hơn 5.000 chiến sĩ của ta hy sinh, đến nay hơn 3.000 người chưa tìm thấy hài cốt; trong nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên có hơn 1.700 mộ liệt sĩ nhưng tới 700 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được tên tuổi. Tôi kiến nghị phải tổ chức đội rà phá bom mìn, quy tập mộ và hài cốt liệt sĩ trong cuộc chiến Vị Xuyên để đưa về nghĩa trang...
Mồ hôi và máu các anh thấm đẫm đất rừng Vị Xuyên. Thân thể các anh đã hòa trộn vào đất mẹ. Các anh đã vì Tổ quốc, vì nhân dân hy sinh tuổi trẻ của mình, để lại mẹ già và con thơ dại, để lại người vợ thương yêu thành góa phụ. Thế mà còn biết bao nhiêu hài cốt của đồng đội đã hy sinh đang phải nằm lại trong những hốc đá, khe núi ở Vị Xuyên. Chúng ta cần phải tìm kiếm để cho đồng đội, người thân của họ an lòng.
Hiện Vị Xuyên có Nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên nhưng tôi nghĩ quy mô của nghĩa trang chưa xứng với sự hy sinh của biết bao chiến sĩ. Tôi được biết đã có chủ trương mở rộng, nâng cấp nghĩa trang nhưng đến nay mọi việc chưa thấy triển khai.
- Cảm ơn ông!

Trung Hiếu
(thực hiện)

Bạn đọc phản hồi (13 nhận xét)

Phạm Thiết Hùng

Thưa Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy! Tôi cũng là sĩ quan tham gia phục vụ chiến đấu ở chiến trường Lạng Sơn. Tôi biết, không chỉ ở Vị Xuyên, Thanh Thủy, Hà GIang mà cả ở 6 tỉnh biên giới phía Bắc, rải rác nhiều đồng đội chúng ta đã nằm lại nơi thung sâu, núi cao chưa " về" được. Lý do thì có nhiều. Bây giờ là lúc phải tìm để đưa anh em về. Không thì chậm trễ quá, gần 40 năm sau cuộc chiến tranh này rồi. Tôi xin được ghi ra đây mấy câu thơ của Đại tá Nguyễn Quang Ngọc, Phó chủ tịch Hội cựu chiến binh huyện Duy Xuyên viết khi đi tìm và di dời hài cốt đồng đội về nghĩa trang. " Con không về, không về nữa mẹ ơi/ Đồng đội con còn mải mê đâu đó. Chiến tranh đã hết mà răng/ Bảy mươi tám đứa nỏ về đứa mô / Mẹ ơi vì nước vì non/ Mất con nhưng Tổ Quốc còn hôm nay ! Nhưng, thưa Thiếu tướng! Chúng ta không thể để: " Mẹ ngồi trăm năm, như thân tượng buồn" để vời vợi chờ mong con về.

Nguyễn Thế Anh

Cháu đã khóc không thể dừng được khi đọc những câu thơ này. Con không về, không về nữa mẹ ơi. Mẹ ơi vì nước vì non/ Mất con nhưng Tổ Quốc còn hôm nay !

Liêmvespa

Cháu cũng đã phải kiềm nen lại những cảm xúc,những giọt nước mắt khi đọc những dòng chữ và đặc biệt là bài thơ.Cháu luôn cảm ơn những sự thiệt thòi của các chú,các bác và đặc biệt là gia đình của các liệt sĩ đã hy sinh anh dũng trong cuộc chiến tranh với bọn Trung Quốc.Kính mong Đảng và Nhà nước hãy luôn tri ân những chiến sĩ,liệt sĩ trong cuộc chiến tranh gian khổ này!

Phạm Thiết Hùng

Thanh Niên.vn thân mến ! Nến, hương đã thắp, hoa đã dâng, lời ca ngợi, tiếng hát đã vang để ngợi ca sự hy sinh của các Anh hùng Liệt sĩ. Ngày mai cuộc sống sẽ trở lại với nhịp điệu hàng ngày. Và công việc bộn bề của cuộc chiến vẫn còn, để không có gì bị lãng quên. Thanh Niên.vn hãy phát động một cuộc viết về những tháng năm bi tráng của cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc. Thanh Niên.vn thẩm định, lưu lại và sử dụng khi cần thiết. Thanh Niên.vn hãy nghiên cứu và phát động cuộc kiếm tìm hài cốt đồng đội ở biên giới phía Bắc với các tướng lĩnh, sĩ quan, chiến sĩ đã từng tham gia cuộc chiến đó, với quy mô lớn, khoa học. Mọi chi phí, hậu cần, di chuyển chúng tôi tự lo. Sẽ biên chế như quân đội, sẽ rà soát từng m2 trận địa cũ. Không nhận tài trợ của bất cứ cá nhân tổ chức nào. Không nhận chi phí từ nhà nước. Không thể để chậm trễ thêm nữa Thanh Niên.vn ơi ! Chúng tôi sẽ hiến kế cách làm. Thanh Niên.vn tổ chức. Đường lên biên giới đẹp mùa Tam giác mạch/ Thung sâu núi cao lạnh lẽo bạn vẫn chờ... Cuối cùng xin gửi lời cảm ơn tới các Pá, các Mế, các Noọng... (Bố, Mẹ và các Em...)) đã cưu mang, che chở, động viên chúng tôi những năm tháng chiến đấu gian khổ nơi biên ải. Đồng bào các dân tộc chính là ĐIỂM TỰA là CHỐT cho chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ.

hien

từng là người lính chiến đấu tôi trăn trở sao bao năm nay mà các đơn vị không tổ chức tình kiếm để đưa đồng đội mình về nơi an táng đàng hoàng tại nghĩa trang.

hoàng phương

Vị Xuyên Hà Tuyên MB84,685,772,233,Cóc Nghè Làng Pinh, Nậm Ngặt ,1030.... Không thể quên

Trần Sỹ Oanh

Kính chào thủ trưởng Huy! Qua bài báo em mới biết thủ trưởng. Em là người lính cũng như bao người lính khác ở mặt trận Vị Xuyên, Hà Tuyên năm nào... cuộc chiến đấu vô cùng ác liệt. May mắn em còn sống sót tới bây giờ. Nếu thủ trưởng cho phép có thể liên lạc với em qua địa chỉ E-Mail: ctythuytuan@gmail.com. Hy vọng được gặp thủ trưởng!!!

Nguyen Nam Thai

Chào chú Oanh. Chú có thể liên lạc với bác Huy qua số điện thoại 0987521622. Trân trọng!

Trinh Cuong

Kính thưa thiếu tướng Nguyễn Đức Huy đúng như vậy ạ.." Chúng ta không kích động chiến tranh nhưng cần phải nói rõ để giáo dục con em về lòng yêu nước..." không những thế hệ hôm nay mà còn mãi mãi về sau...lịch sử gần "1000 năm".....đã luôn "thầm nhắc" chúng ta như vậy.....ngày mai đúng 70 năm kỷ niệm ngày TBLS xin cho tôi bày tỏ lòng thành kính tri ân.... và kinh chúc Thiếu tướng cùng "đồng đội" và gia đình TBLS luôn được manh khỏe, may mắn, thành công mọi việc...thiết nghĩ các anh các chú rồi sẽ về, không nằm "lại trong những hốc đá, khe núi ở Vị Xuyên" cho dù thời gian dần trôi....

Trịnh Ngọc Thủy

Thiếu tướng nói đúng quá, tại sao ta lại cứ cố tình lãng quên cuộc chiến này. Lãng quên một cuộc chiến khốc liệt này là có tội với lịch sử. Ta ko kích động chiến tranh, hằn thù dân tộc nhưng sư thật phải đc tôn trong có như vậy sự hy sinh của bao liệt sĩ mới đc tron vẹn và thế hệ mai sau mới hiểu đc bản chất của kẻ thù truyền kiếp và cái giá của độc lập tức do

Bình luận