Ban nhạc The Black Caps. Từ trái sang: Minh Phúc, Ngọc Tùng, Billy Hùng, Quốc Huy
 /// Ảnh: Tư liệu
Ban nhạc The Black Caps. Từ trái sang: Minh Phúc, Ngọc Tùng, Billy Hùng, Quốc Huy Ảnh: Tư liệu
Vào thập niên 60 - 70 của thế kỷ trước, cùng sống chung ở Sài Gòn với cổ nhạc và tân nhạc trữ tình là... kích động nhạc. Nói đến các ban kích động nhạc là nói đến “tập hợp” những chàng trai, cô gái yêu thích nhạc nước ngoài, có giai điệu mạnh, giậm giựt, kích động của nhạc rock & roll.
Đây là một ban nhạc trẻ tiêu biểu thời ấy: 4 người, tóc dài, ăn mặc theo trào lưu hippie, chơi trống, organ và đàn. Họ vừa đàn, vừa hát những bản nhạc nước ngoài thịnh hành. Hình ảnh những chàng trai cầm ghi ta điện “te” - hai chân quỳ trên sàn sân khấu, người ngả ra phía sau - thường thấy trên các sân khấu với những điệu twist, bebop, mashed… là hình ảnh có tính biểu tượng cho các ban kích động nhạc.
Thời đó, khi nói đến kích động nhạc là người ta nghĩ ngay đến hình ảnh những chàng trai, cô gái ăn mặc “không giống con giáp nào”. Quần áo đủ màu sắc, có tua, có ren cộng với những chiếc bông tai biểu tượng của dân hippie, những mái tóc dài như của phụ nữ trên những gương mặt đàn ông đầy râu và đầy mụn. Ngứa mắt với mái tóc dài của hippie không chỉ có các bậc cha mẹ. Tháng 5.1972, Đô trưởng Sài Gòn ra lệnh nam thanh niên không được để tóc dài. Tất nhiên là thành viên trong các ban nhạc trẻ - trừ nữ - đều phải xuống tóc, vì nếu không tự xuống thì sẽ có cảnh sát đứng ở các đầu đường hớt miễn phí (và dĩ nhiên là vô cùng quái đản với hai nhát tông đơ từ trước ra sau và từ trái sang phải thành một hình chữ thập). Thế là từ nay họ phải từ giã mái tóc dài thân yêu, những mái tóc đã góp phần làm họ trở thành ca sĩ, nhạc công kích động nhạc. Các ban nhạc trẻ cũng làm đơn kiến nghị búa xua nhưng lệnh quan trên đã ban thì nhạc trẻ, nhạc già gì cũng rứa!
Trào lưu đợt sóng mới
Trong khoảng những năm cuối 1950 - 1960, nhạc nước ngoài, đặc biệt là giọng ca Elvis Presley qua những nhạc phẩm rock & roll, twist giậm giật được tiếng đàn ghi ta điện réo rắt của ban The Jordanaires, Bill Haley và ban nhạc The Blue Comets phụ họa đã ảnh hưởng nhiều đến phong trào yêu nhạc của lớp trẻ.
Từ Mỹ, năm 1953, bản Rock Around the Clock được Elvis Presley và Gene Vincent thể hiện bành trướng khắp thế giới. Tại Sài Gòn, nhạc rock và twist - một biến thể của rock, cũng ảnh hưởng đến giới trẻ con nhà khá giả. Ở nước ngoài, điện ảnh và âm nhạc có trào lưu “đợt sóng mới” (new wave) để chỉ những khuynh hướng cách tân trong phim ảnh và âm nhạc. Rock & roll được dân mê nhạc đợt sóng mới biết đến từ Bill Haley, Chubby Checker và Elvis. Trào lưu này vào Sài Gòn qua học sinh trường Pháp - những người sớm có điều kiện tiếp cận. Do vậy, không lấy làm ngạc nhiên khi những ca sĩ nhạc công từ năm 1960 trở đi phần đông đều xuất thân từ các trường Pháp như J.J Rousseau, Taberd, Marie Curie, chẳng hạn hai ban Rockin’ Stars (với Elvis Phương), The Black Caps (Công Thành, Thanh Lan, Helena, Bích Trâm…). Lý do dễ hiểu là thành phần học sinh này có tiền để mua dàn máy, đĩa hát, nhạc cụ, các tạp chí sách báo nước ngoài viết về kích động nhạc để tìm hiểu thêm các thần tượng của mình.
Rồi những phim ca nhạc như Rock Around the Clock, Nuits d’Euro với hình ảnh của những Buddy Holly, Eddie Cochran, The Platters, Gene Vincent biểu diễn quằn quại trên sân khấu, trong tiếng đàn tiếng trống được chiếu tại các rạp đã làm sục sôi giới mê nhạc trẻ. Bên cạnh đó, hằng ngày trên đài phát thanh có những chương trình nhạc nước ngoài với những ca sĩ Mỹ như Ricky Nelson, Pat Boone, Frankie Avalon… do Hải Nam thực hiện, cùng với lời bài hát thường được in trong các báo Màn ảnh, Kịch ảnh cũng góp phần không nhỏ trong việc thúc đẩy phong trào nhạc trẻ thời kỳ phôi thai.
Chính sự phát triển mạnh mẽ của phong trào nghe và chơi nhạc nước ngoài này đã thúc đẩy giới trẻ - không còn gói gọn trong giới học sinh trường Tây nữa - tụ họp nhau mua những cây đàn ghi ta điện, ampli và trống để kết hợp thành những ban nhạc theo mô hình những ban kích động nhạc nước ngoài. Thời gian đó, một số học sinh các trường như Petrus, Chu Văn An, Gia Long, Trưng Vương… đều mê kích động nhạc. Các bạn trẻ ngoài giờ học tụ tập nhau lại cùng đàn, cùng trống và cùng hát. Có những lớp thành lập nguyên một ban kích động nhạc hay một trường tuyển chọn những “cao cầm” để lập một ban nhạc như Petrus với ban Bách Việt, Trưng Vương có Phoenixs…
Rồi dần dần ban nhạc học sinh các trường trung học Sài Gòn cũng có mặt các nhạc công, ca sĩ như Kim Ngân học ở Lê Văn Duyệt, Đức Huy (học sinh Nguyễn Trãi sau chuyển qua Chu Văn An), Cathy Kim Dung (Gia Long)... Một hình ảnh mà chúng tôi nhớ nhất là những dịp liên hoan tất niên cuối năm mỗi lớp đều có một ban kích động nhạc, trống đàn hòa điệu. Hay dở chưa biết nhưng rất là oách xà lách. Lớp nào không có thì coi như là quê một cục với mấy em gái Gia Long, Trưng Vương được mời làm khách vinh dự.
Cũng có những gia đình tự thành lập một ban kích động nhạc mà thành viên là những người trong gia đình, cùng đàn tưng tưng, đánh trống xèng xèng hát hò ỏm tỏi như CBC hay Peanuts. Những ban nhạc trường lớp và gia đình này thường biểu diễn trong những đám cưới, những “boum” - dạ vũ gia đình… Sau này khi kích động nhạc phát triển, các ban cùng tham gia thi tài trong các đại hội nhạc trẻ hay đi biểu diễn ở các club Mỹ để kiếm sống.

Lê Văn Nghĩa

Bạn đọc phản hồi (12 nhận xét)

TRẦN QUANG DINH

* Ví dụ chút xíu . Ca khúc - liên khúc Tôi muốn & Yêu người yêu đời ( cố NS Lê Hựu Hà ) trước & sau 75 - cả nay dường như đã " đóng đinh " với nam danh ca Elvis Phương. Không hẳn vậy. Bài hát này nếu như khán giả lớn tuổi đều biết tiếng hát truyền cảm - khi sôi động cần thiết - còn thể hiện của Nữ danh ca Thanh Lan. Tư liệu đã ghi rõ lại và riêng tôi đã được nghe từ thuở đó. Ý chung : ca khúc có chất lượng , ăn khách , model ngày trước cũng chưa hẳn chỉ có 1 ca sĩ hát. Nhiều khi một bài hát hay mà có nhiều người hát thành công, nhớ mãi. Sự lớn mạnh không ngừng của Nhạc trẻ Sài Gòn trong những thời điểm ấy là chứng minh hùng hồn Sài Gòn có nhiều ban nhạc tầm cỡ, nhiều giọng ca đẳng cấp không dùng bất cứ chiêu trò để tạo tên tuổi. Chỉ có TÀI NĂNG sẽ ĐƯỢC KHÁN THÍNH GIẢ CÔNG NHẬN ! Cho nên tận đến hôm nay , dẫu ra sao - những kỷ niệm đẹp ấy không bao giờ nhạt nhòa !

TRẦN QUANG HỮU VINH

Nhạc trẻ học đường ngày nay chỉ là mang tính thời vụ. Các cuộc thi thố mới tụ họp, tập luyện ( Hát với chú ve con , Tiếng ca học đường ,..) . Do HS lo học thì nhiều thôi ! Mà các cuộc thi ca hát hiện nay đa phần chỉ chú trọng đơn ca. Ban nhạc ít lắm.

TRẦN QUANG DINH

* Nhạc trẻ cách mạng thập niên 80 cũng ghi dấu ấn đậm nét. Khá nhiều ban nhạc : Đại dương, 30/ 4, Rạng Đông, Bông Sen 1, Bông Sen 2 , Ca nhạc nhẹ Bông Sen , Ban nhạc Đài Truyền hình TP HCM Ca nhạc nhẹ Tháng Tám, Công ty du lịch Sài Gòn , Sinco, Hương Miền Nam , Hải Đăng , Tụ điểm Q.10, 126, ..... Nghệ sĩ : Thanh Lan , Anh Khoa , Sỹ Thanh, Ngọc Bích, Bảo Yến, Nhã Phương , Cẩm Vân , Nguyễn Lệ Thu, Hoàng Cúc, Đức Vượng , Quang Bình, Mỹ Huyền, Vy Vân , Tuyết Loan , Nguyễn Quốc ,...Khi đó , Hà Nội nói riêng chưa phát triển thịnh hành nhạc nhẹ như trong Sài Gòn ! Mến.

Thủy

Ban Đại Dương có Mạnh Tuấn chơi trống là thần tượng của mình. Ban ca nhạc nhẹ tháng 8 có Thanh Long chơi bass, Khắc Triệu chơi trống, Cẩm Vân, Ngọc Anh, Quốc Bảo... Hương miền nam có Mỹ Lan, Nguyễn Hưng... Bông sen có Ngọc Bích, Sỹ Thanh, vợ chồng Đình Huấn chuyên chơi bài Gimme gimme của Abba ở sân tinh vỏ quận 5, còn một thần tượng không thể không nhắc đến nữa là Lý Được, tay này mỗi lần coi ảnh chơi là tôi rần rần à. ôi..... nhạc trẻ một thời sài gòn của tôi giờ còn đâu...

TRẦN VÕ PHƯỚC TƯỜNG

Thanh Lan, Elvis Phương , Minh Xuân - Minh Phúc , Duy Quang , Thanh Mai , Bích Trâm ( bà xã Nguyễn Chánh Tín ) , Cathy Huệ, Julie Quang , Đức Huy , Thái Hiền , ...là các ca sĩ thường hát nhạc trẻ ăn khách thời đó.

Cao Gia Trang - MYTHO

Một thời để nhớ để mộng mơ.

Vương Quốc Vượng -Long Xuyên

Ngày nay , nhạc trẻ cũng phát triển rầm rộ .Nhưng ấn tượng sâu , lâu thì chưa thấy....

SV Y KHOA SAIGON

Nhạc trẻ học sinh giờ đâu thấy ? Mà có thì chất cũng đâu riêng, hay !

Bình luận