Nhà sử học Tạ Chí Đại Trường qua đời tại Sài Gòn

1 Thanh Niên Online
Nhà sử học gốc Việt Tạ Chí Đại Trường - tác giả nhiều công trình nghiên cứu lịch sử có giá trị to lớn, đã qua đời ngày 24.3 tại nhà riêng ở TP.HCM sau một thời gian lâm trọng bệnh, thọ 78 tuổi.
Nhà sử học Tạ Chí Đại Trường - Ảnh: Tư liệu Nhà sử học Tạ Chí Đại Trường - Ảnh: Tư liệu
Nhà sử học Tạ Chí Đại Trường - Ảnh: Tư liệu
Tin buồn trên đã được người nhà ông xác nhận và cho biết, việc ông trở lại Việt Nam từ tháng 10.2015 sau khi lâm trọng bệnh là đã xác định muốn ở lại quê hương lúc cuối đời.
Tạ Chí Đại Trường quê gốc Bình Định, sinh ngày 21.6.1938 tại Nha Trang trong một gia đình trí thức (cha là cử nhân Hán học), tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử Đại học Văn khoa Sài Gòn (1964), định cư tại Mỹ từ 1994.
Ông bắt đầu nghiên cứu lịch sử Việt Nam từ trước 1975 với nhiều công trình được giới sử học trong và ngoài nước đánh giá cao bởi những kiến giải quan trọng và mới mẻ, khoa học và khách quan về lịch sử Việt Nam.
Một số bìa sách đã xuất bản tại Việt Nam của nhà sử học Tạ Chí Đại Trường - Ảnh: Tư liệuMột bìa sách đã xuất bản tại Việt Nam của nhà sử học Tạ Chí Đại Trường - Ảnh: Tư liệu
Ông từng được nhận giải thưởng Văn chương toàn quốc, bộ môn Sử (1970); Giải thưởng văn hóa Phan Châu Trinh lần thứ 7 (2014) ở hạng mục Nghiên cứu vì những đóng góp độc đáo và mới mẻ của ông trong nghiên cứu sử học. Một số tác phẩm sử học của ông đã được Công ty văn hóa và truyền thông Nhã Nam xuất bản trong nước như: Những bài dã sử Việt (2009), Người lính thuộc địa Nam Kỳ 1861 - 1945 (2011), Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802 (2012), Thần, người và Đất Việt (2014)…
Ngoài nghiên cứu về sử học, Tạ Chí Đại Trường còn là một người sưu tầm, nghiên cứu tiền cổ và là một nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam đáng vị nể.
Lễ viếng nhà sử học Tạ Chí Đại Trường bắt đầu từ ngày 24.3 tại nhà riêng (402/27 An Dương Vương, phường 4, quận 5, TP.HCM). Lễ động quan vào lúc 8 giờ ngày 27.3, dự kiến hỏa táng tại nghĩa trang Đa Phước, huyện Bình Chánh, TP.HCM.

Bình luận

User
Gửi bình luận
Le The Dan

Le The Dan

Điếu Văn - Chú Tạ Chí Đại Trường (TCĐT)

Thân gởi chị Giang:
Em cảm ơn chị đã gọi cho em biết chú Tạ Chí Đại Trường(TCĐT) mới mất ở VN sáng 23/3/2016. Em đã chuẩn bị tinh thần cho sự ra đi của chú cả gần một năm nhưng có lẽ cũng như chị Giang, gia đình, bạn bè, độc giả đều không khỏi đau buồn với sự mất mát của một người quá đáng kính, một học giả hiếm hoi trong nghành Sử học Việt Nam. Nếu “chết là hết” thi cái chết của chú là một điều quá bất hạnh cho nghành Sử. Em cầu mong “chết vẫn không thể hết” đối với chú vì những tác phẩm, sách vở nghiên cứu của chú vẫn còn hiện hữu trên cõi đời để những người yêu mến Sử học vẫn còn được học hỏi chú qua những trang sách chú đã viết, những trang sách chú vẫn thường gọi đó là "chò chơi kiến thức."

Chú luôn khiêm nhường một cách tự nhiên, coi những công trình nghiên cứu của mình là những “chò chơi”. Nhưng em đã được thấy cách thức làm việc, được đọc và hiểu những tác phẩm của chú thì phải gọi đó là những công trình vĩ đại cho nghành Sử học VN. Quốc gia nào cũng có nhân tài. VN mình cũng có nhưng lại quá hiếm hoi nhất là trong nghành Sử. Đọc và hiểu những tác phẩm của chú thì không thể nào không gọi chú là nhân tài trong nghành Sử. Cuốn sách cuối cùng "Bài Sử Khác Cho Việt Nam" của chú đã tổng hợp Sử Kí Việt Nam qua một cách phân tích duy nhất xưa nầy chưa từng có.
Đó là một món quà to lớn chú đã để lại cho đời. Những món quà khác, những món chơi khác của chú: "Lich sự nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802", "Thần, người và đất Việt", "Một khoảnh Việt Nam Cộng Hòa nối dài", "Việt Nam nhìn từ bên trong", "Những bài dã sử Việt", "Những bài văn sử", "Lịch sử Việt Nằm trong tầm mắt người Việt", "Sử Việt đọc vài quyển", "Người lính thuộc địa Nam Kì (1861-1945)", là những công hiến tinh thần lớn lão cho nghành Sử học VN - nếu được ghi nhận, chấp nhận một cách công bằng.

Sinh hoạt đời sống của chú thật là bình thường. Những phân tích, lí luận khoa học của chú trong nghành Sử - nếu hiểu được - cũng rất lại bình thường - vì nếu không bình thường thì đó là một vấn để lớn! Thế nhưng tổng hợp những bình thường của chú lại thì chính sự bình thường đó trở nên vĩ đại. Thật là một mất mát lớn cho nghành Sử học VN khi không chấp nhận những lí luận khoa học một cách bình thường của chú. Chú có lời dặn giò trong diễn từ nhận giải nghiên cứu nhân dịp nhận giải thưởng Phan Châu Trinh năm 2014: " Những người làm lịch sử hiện tại như thế đã tạo được, không biết kéo dài trong bao lâu, mối tin tưởng vế một lịch sử thần thuyết của dân tộc để trang bị cho một chủ nghĩa huyết thống tập thể cần thiết cho sự cai trị dân nước dưới tay. Lí thuyết đó có quyền lực chính trị bên trên, có sự ủng hộ của quần chúng bên dưới vẫn mang tâm hồn nhiều thế kỉ truớc, không cần và cũng không màng đến một sự biện biệt nghiêm túc. Tất nhiên chính quyền cũng thấy cần có những lí thuyết gia để, trước hết là phải đánh bạt các quan điểm cũ, mới nâng cấp được hệ thống thần thuyết của mình. Nhưng bởi tính chất của một đất nước đắm chìm lâu dài vào một nền văn chương rổn rảng, mớ triết lí thu thập ở mức trung bình, với những người chưa từng nghe đến tinh thần thực nghiệm, vẫn hiểu sử như lúc đang bàn sử, nên các trí thức này, hoặc thốt ra những lời bài bác thô lỗ cục cằn, hoặc ba hoa những lí thuyết lạc đề sử sự. Nghe họ nói, viết thấy cứ như người lên đồng trên giảng đường, trước đám quần chúng vô danh trong những cuộc mit tinh chính trị, hay ở tập họp quần chúng vô hình thời đại internet. Không hề gì, họ vẫn hiện diện, đầy uy thế.
Lấy ra ví dụ cụ thể về một vấn đề sử học, vấn đề nguồn gốc dân tộc như thế, với tình trạng những người không chuyên môn đòi dạy dỗ chuyên viên khi họ xúm lại mắng mỏ Trần Trọng Dương, hay cao ngạo lấn lướt các sử gia im tiếng khác qua khúc đoạn Kinh Dương Vương của nhà Hán Nôm, mới thấy được áp lực trùng trùng của những kim cô quyền lực trong quá khứ đối với sử gia đã không nhẹ bớt đi mà còn gần như bít hẳn con đường phát triển của một nền sử học khoa học hằng mong ước.
Có bi quan hay không thì đó cũng là hiện trạng không thể che giấu trên đất nước này, trong thời đại bây giờ.”

Em mừng chú đã về được VN mấy tháng sống với gia đình và không bị đau khổ nhiều trước khi mất. Chị Giang cho em gởi lời thăm gia đình và gởi lời chia buồn với một nỗi đau lớn lao. Em cầu mong sẽ được gặp lại chú khi em qua đời để ít nhất có thể nói được một câu cảm-ơn-chú-đã-giảng-dạy-Sử-kí-VN cho em - một câu cảm ơn em không thoải mái nói đến chú vì khi sống chú sẽ không cho phép em khách sáo cảm ơn chú!

Em,
Lê Thế Đàn

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm