Tổng khởi nghĩa tháng tám ở Sài Gòn - Nhớ Thanh niên Tiền phong

0
Vào những ngày tiền khởi nghĩa ở Nam Bộ, lực lượng so sánh, xét về mặt tổ chức nòng cốt là Đảng Cộng sản và các đoàn thể cứu quốc sau tổn thất trong khởi nghĩa Nam kỳ, tuy đang trên đà hồi phục nhưng chưa đủ sức cho một trận quyết chiến chiến lược với kẻ thù.

Thực lực của Đảng bộ Nam Bộ còn thiếu và yếu, phải có cách gì để trong thời gian ngắn tập hợp đông đảo quần chúng dưới ngọn cờ cách mạng, nếu chậm trễ thì sẽ bỏ lỡ thời cơ. Bài toán hóc hiểm thật, song truyền thống của dân tộc ta nói chung, của nhân dân Nam Bộ nói riêng đã cho phép Đảng bộ Nam Bộ có một bước đi sáng tạo. Tức, dựa vào lực lượng nòng cốt, nhất là đường lối cách mạng dân tộc, hình thành một mặt trận liên kết mọi tầng lớp nhân dân, trước hết ở thành phố đầu não Sài Gòn và các tỉnh lỵ. Tổ chức Thanh niên Tiền phong (TNTP) ra đời theo yêu cầu ấy và trong bối cảnh ấy. Nó là vỏ bọc thật dày của lực lượng cách mạng trung kiên và là một trung tâm tiến công địch, các lực lượng chống cách mạng.

Cần nói rõ một điều: tuy tên là TNTP nhưng tham gia vào tổ chức không chỉ có thanh niên. Thực sự, đó là một Mặt trận đoàn kết rộng rãi những người yêu nước, gồm đủ lứa tuổi, đủ giới, không phân biệt vị trí xã hội hay tín ngưỡng. TNTP đã làm được một việc hết sức quan trọng là đoàn ngũ hóa nhân dân, tập luyện cho mọi người ý thức tập thể và thống nhất hành động. Ở Sài Gòn và nhiều địa phương, đặc trưng của thời kỳ này là TNTP mặc đồng phục, vác tầm vông, hàng ngũ chỉnh tề, bước rập ràng theo tiếng đếm một, hai và theo tiếng còi của chỉ huy. Ngày, đêm, các vùng đều sống với không khí như vậy. Đường phố lúc nào cũng nhộn nhịp bước chân của TNTP trong hai bài hát rất phổ biến là Lên đàng và Tiếng gọi thanh niên. Có những đêm diễn kịch quy mô lớn ở nhà hát, hoặc các cuộc cắm trại ở ngoại thành, có những cuộc hội thảo quần chúng tại các trường, các trụ sở nghiệp đoàn, các công sở.

Khi Hà Nội tổng khởi nghĩa thành công, tiếp đến Huế thì đương nhiên Sài Gòn phải tổng khởi nghĩa. Có một sự trì hoãn ngắn, nhưng không quyết định, bởi cuối cùng rồi, chính xu thế cách mạng cả nước thúc đẩy Nam Bộ hành động. Vả lại, trong cuộc tranh chấp giữa lực lượng quần chúng cách mạng do Đảng lãnh đạo và các lực lượng khác do Nhật, Pháp yểm trợ - các lực lượng này đều sẵn sàng và cũng chờ "ngọn gió đông", với họ, hoặc Cường Để về nước, hoặc đồng minh sớm đổ bộ - thì ai nhanh tay hơn, ai mạnh hơn, sẽ là người chiến thắng. Cuộc chạy đua nước rút diễn ra trong vài tháng, bắt đầu từ sau ngày Nhật đảo chính Pháp 9.3 và sắc lại, trong những ngày tháng tám 1945. Các diễn tiến đã được biên niên sử ghi rõ: Cuộc Tổng khởi nghĩa đêm 24.8.1945 đã thành công ở Sài Gòn, nơi tiêu biểu cho Nam Bộ, và thậm chí có nơi thực hiện cuộc tổng khởi nghĩa thành công trước cả Sài Gòn, trên phạm vi toàn Nam Bộ.

Điều đáng ghi nhận ở đây là nghệ thuật lãnh đạo, công lao của các đồng chí sáng tạo ra hình thức tập hợp quần chúng cực kỳ mạnh mẽ ấy.

Tất nhiên, khi cuộc Tổng khởi nghĩa chuyển sang Nam Bộ kháng chiến, TNTP không thể đóng vai trò chủ lực trước một tranh chấp mới trên chiến trường mà yếu tố quyết định là lực lượng có tổ chức, có kỹ năng chiến đấu vũ trang, tuân theo một sự chỉ huy thống nhất, chặt chẽ, kỷ luật. Và, TNTP trong bối cảnh mới tất yếu có sự phân hóa. Tuy nhiên, những con người trung kiên đứng dưới cờ TNTP vào thời tổng khởi nghĩa vẫn tiếp tục đoạn đường đã chọn và trong số họ, không ít những nhân vật đã thành danh. Trung ương và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đánh giá TNTP đúng thực chất. Khi chính quyền lâm thời đầu tiên của nước Việt Nam thành lập ngày 23.8.1945 - tức, cuộc Tổng khởi nghĩa ở Sài Gòn chưa diễn ra - thủ lĩnh TNTP Phạm Ngọc Thạch được giao trách nhiệm là thành viên của Chính phủ, Bộ trưởng Y tế.

60 năm trước, Sài Gòn, vào đêm 24, đã vùng lên giành chính quyền qua cuộc tổng khởi nghĩa. Ghi nhớ ngày trọng đại ấy không thể không tôn vinh TNTP, đồng nghĩa với tôn vinh sự năng động, sáng tạo của người Sài Gòn và Nam Bộ...

8.2005

Trần Bạch Đằng

Bình luận

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Bị dao đâm thủng tim trong lúc gọt xoài>

Bị dao đâm thủng tim trong lúc gọt xoài

(TNO) Theo lời người nhà anh Dương (Bến Tre), lúc 18 giờ ngày 11.5, trong lúc cầm dao gọt xoài ăn, anh vô tình vấp té và bị mũi dao đâm vào ngực trái thủng tim.

Chúng ta đang tiến để đuổi kịp thời gian bị mất>

Chúng ta đang tiến để đuổi kịp thời gian bị mất

Khi viết bài báo cuối năm, tôi bắt đầu bằng chuyến thăm của ông Lý Quang Diệu, Bộ trưởng cố vấn cao cấp của Chính phủ Singapore. Ông Lý Quang Diệu đã gặp hầu hết các vị lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước ta và thăm nhiều địa phương. Có một phát biểu của ông làm chúng ta phấn khích: "Việt Nam đang đuổi nhanh để bù lại thời gian đã mất". Ông cũng đã đánh giá cao bộ máy lãnh đạo mới của Việt Nam và cho rằng: "Việt Nam đang tiến với tốc độ tốt và đang đuổi kịp thời gian đã mất".
Dù chỉ để rút kinh nghiệm>

Dù chỉ để rút kinh nghiệm

Xây dựng cơ sở hạ tầng ở TP.HCM ngày càng lộ rõ những bất cập. Nhiều cuộc tranh luận, cả tranh luận nghị trường, vẫn chưa đạt sự thống nhất cao trong dư luận xã hội, trên báo chí. Quy hoạch một số khu vực đã trở thành điểm nóng, xét về giá trị sử dụng. Không ít trường hợp, quy hoạch trên giấy không đi vào thực địa nổi.
Vài ghi nhớ về “Đề cương đường lối cách mạng miền Nam”>

Vài ghi nhớ về “Đề cương đường lối cách mạng miền Nam”

Mấy ngày gần đây, nhân kỷ niệm 50 năm ngày xuất hiện “Đề cương đường lối cách mạng miền Nam” đã có vài tranh luận công bố trên báo. Tôi xin đóng khung vài ghi nhớ đối với bản đề cương rất nổi tiếng này. Sẽ không có gì cường điệu khi chúng ta nói rằng Đề cương đường lối cách mạng miền Nam do đồng chí Lê Duẩn, Bí thư Xứ ủy viết - là cha đẻ - trực tiếp gợi mở Nghị quyết T.Ư lần thứ 15.