Phát huy năng lực tự học

5
Tự học là một năng lực vô cùng quan trọng của mỗi người. Theo khảo sát của Báo Thanh Niên thì năng lực này khó hình thành ở các lớp học thêm. Vậy, tại sao phải tự học và làm thế nào để hình thành và rèn luyện năng lực tự học cho học sinh phổ thông?

Tự học là một năng lực vô cùng quan trọng của mỗi người. Theo khảo sát của Báo Thanh Niên thì năng lực này khó hình thành ở các lớp học thêm. Vậy, tại sao phải tự học và làm thế nào để hình thành và rèn luyện năng lực tự học cho học sinh phổ thông?

Sáng tạo là một vấn đề quan trọng của đổi mới phương pháp giảng dạy và giáo dục. Từ đó, người ta đặt ra vấn đề giải phóng tiềm năng sáng tạo cho mỗi người ở bất kỳ xã hội nào, thế hệ nào. Đây là một tư tưởng đầy nhân văn và dân chủ. Với tư tưởng này, lối giáo dục mang tính giáo điều, nhồi nhét, áp đặt sẽ không giữ vị trí độc quyền vì nó không đáp ứng được yêu cầu của thời đại. Trong mối tương quan như vậy, đổi mới phương pháp giáo dục nói chung và đổi mới phương pháp dạy học nói riêng thực sự có một ý nghĩa vô cùng to lớn. Dạy học không chỉ đơn thuần là thông báo kiến thức đến học sinh mà cái quan trọng nhất là dạy cách tự học để học sinh không chỉ học tốt  mà còn chuẩn bị một tâm thế để "học suốt đời" sau này.

Xuất phát từ tư tưởng trên, trong nhiều thập niên gần đây, ở các nước tiên tiến như Anh, Pháp, Mỹ, Nhật, Đức... đã có những cuộc lên án về lối dạy học giáo điều, nhồi nhét và đề xuất một lý thuyết tiên phong trong giáo dục, đó là lý thuyết "Hướng vào học sinh". Triết lý cơ bản của lý thuyết này là lấy người học và quá trình học tập là trung tâm của mọi hoạt động giáo dục.

Ở VN, quan điểm dạy học lấy học sinh làm trung tâm cũng được đề cập hàng chục năm nay và đã có những tiến bộ, song vẫn chưa thực sự trở thành tư tưởng dạy học của mỗi giáo viên. Trong xã hội, quá khứ cũng như hiện tại có nhiều tấm gương tự học để thành tài. Ở các nước, các nhà khoa học, các nhà văn, nhà thơ, chính trị, kỹ thuật... nổi tiếng đã để lại cho nhân loại kho tàng tri thức vô giá, có được thành quả như vậy chính là nhờ vào tự học.

Như kết quả khảo sát của Báo Thanh Niên về dạy thêm và học thêm đối với học sinh tiểu học thì những năng lực như tự học, sáng tạo, đặt và giải quyết vấn đề không được phát triển từ các lớp học thêm, vì các lớp học thêm chỉ tập trung chủ yếu vào năng lực giải bài tập, năng lực làm bài thi.

Để hình thành năng lực tự học cho học sinh, cần có một số giải pháp sau: Đổi mới phương pháp giảng dạy, không chỉ dạy kiến thức mà tập trung dạy cách học, phương pháp học tập, phương pháp tự học. Học sinh phải được học thông qua hoạt động, vui chơi và tăng cường học từ thực tế, từ thực tiễn, tập làm các nhà khoa học nhỏ... Khuyến khích và khơi gợi học sinh tự tìm hiểu, tự khám phá kiến thức thông qua các phương pháp dạy học tích cực như học theo dự án, nêu vấn đề, theo tình huống... Ngoài ra, việc học thêm của học sinh là một nhu cầu thực sự của phụ huynh, do đó khó có thể cấm được. Vì vậy, thầy cô có dạy thêm cũng không quá chú trọng vào cung cấp kiến thức, mà phải chú ý phát triển năng lực cho các em, trong đó có năng lực tự học, hướng dẫn học sinh tự học. Đặc biệt là phụ huynh, cần thay đổi quan điểm là hình thành năng lực cho con em mình quan trọng hơn là "nạp" vào đầu con trẻ càng nhiều kiến thức càng tốt.

Th.S Hồ Sỹ Anh
Viện Nghiên cứu giáo dục - Trường ĐH Sư phạm TP.HCM

Bình luận

User
Gửi bình luận
Lê Văn Nhung

Lê Văn Nhung

Có thay đổi rồi chứ. Trước đây "đọc" chép, bị cấm. Bây giờ "chiếu" lên rồi chép, như vậy là đỡ mất công đọc.
trần hùng

trần hùng

xã hội bây giờ mọi khái niệm về nhân phẩm, đạo đức dường như bị đảo lộn, con người hư hỏng và có tư tưởng khác truyền thống đạo đức cũng là lẽ thường tình. VD một anh cán bộ nhà nước liêm khiết, với mức lương thấp thì không thể giàu có. Lúc đó người ta cho anh là kém năng lực, thậm chí là dốt. có ai nói xin việc vào nhà nước mà không mất tiền đút lót thì là nói xạo. Vậy thì một cô giáo, hay thay giáo với mức lương thấp làm sao liêm khiết, có tâm với học trò được. Nếu có thì có khi bị cho là dở hoặc dốt.\r<br>Tất cả không phải vì bản năng của con người nhưng nó được tạo thành từ môi trường sống trong xã hội, mà môi trường sống trong xã hội lại do những người quản lý xã hội tạo ra, đẻ ra, chúng ta chê bai giáo dục nhưng có ai chê bai cái định hướng hoặc đạo đức của người quản lý giáo dục không.\r<br>Thời buổi này tự học, tự nghiên cứu chỉ có con nhà nghèo không có tiền học thêm mới làm được. Vì lúc đó thầy cô buộc chấp nhận học sinh nghèo này không thể có tiền.
trương thị cúc

trương thị cúc

thực trạng dạy học hiện nay nhất là ở bậc tiểu học giáo viên chưa biết dạy cho học sinh khả năng tư duy suy luận vì vậy khi lên học ở bậc THCS học sinh rất ngỡ ngàng và lúc đó giáo viên mới bắt đầu dạy cho học sinh cách tư duy suy luận 1 vấn đề
đình tuấn

đình tuấn

Tự học thì tốt rồi, nhưng giáo viên đang cần tiền nên ép học sinh đi học thì ai xử chuyện này. Tuổi học trò thấy điểm thấp hoặc làm bài tốt nhưng điểm không vừa lòng thì muốn học để được lòng thầy cô và kiếm điểm. Xã hội này bao giờ công minh, có đạo đức như ý muốn
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Về quê trong thùng xe lạnh

Về quê trong thùng xe lạnh

Nỗi ám ảnh của thảm kịch nơi trời Âu cuối năm 2019 như trở về trong vụ cảnh sát giao thông Bình Thuận phát hiện xe đông lạnh “thông chốt” chở 15 người từ TP.HCM tìm cách về quê miền Trung.