Nhưng với chị, mở rộng không chỉ là thêm những khu công nghiệp mới mà là cách một doanh nghiệp Việt khẳng định năng lực và bản lĩnh để "chung mâm" với ông chủ các tập đoàn lớn trên thế giới. Quan trọng hơn, chị muốn thế hệ kế thừa - thế hệ con em của người lao động trong công ty có không gian để tiếp tục phát triển…

Khi chúng tôi khép lại buổi trò chuyện vào một sáng cuối tháng 9 mưa gió, tôi đã thầm nghĩ, đất nước cần biết bao những doanh nhân như chị - Chủ tịch kiêm CEO Công ty Thanh Bình Phú Mỹ Nguyễn Thị Thảo Nhi, một doanh nhân rất ngại nói về mình, không đao to búa lớn nhưng mỗi việc chị làm đều xuất phát từ câu hỏi: Việc đó ra giá trị gì cho những nơi mình đặt chân đến, cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Sau hơn một thập kỷ ghi dấu ấn với khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3, Thanh Bình Phú Mỹ đã bắt đầu mở rộng qua Cần Thơ và Đà Nẵng. Động lực nào thúc đẩy chị bước ra khỏi "vùng an toàn" để chinh phục những thị trường mới?

Thực ra, gọi là "vùng đất mới" nhưng cũng nằm trong nước mình thôi, so với nhiều doanh nghiệp đã vươn ra toàn cầu thì chúng tôi chưa là gì cả. Nhưng tôi cũng tự hào vì đã nhân rộng mô hình khu công nghiệp xanh, sinh thái và bền vững mà Thanh Bình Phú Mỹ đã kiên trì xây dựng suốt 15 năm qua. Tới giờ, mô hình này đã chứng minh được tính hiệu quả và phù hợp với xu hướng tất yếu của thời đại. Khi nền móng đủ vững và nhiều địa phương cũng chủ động đề xuất hợp tác thì mình phải mở rộng để góp phần phát triển kinh tế đất nước.

Việc mở rộng quy mô cũng là cách chúng tôi tạo dựng niềm tự hào cho đội ngũ của mình. Thấy công ty ngày càng lớn mạnh và vươn xa, người lao động sẽ có thêm niềm tin, động lực gắn bó, cống hiến và cùng nhau phát triển. Đủ sức, đủ nền tảng thì mình tiến lên thôi.

ẢNH: P.M

Phú Mỹ 3 là khu công nghiệp chuyên sâu đầu tiên của Việt Nam cho thấy tầm nhìn đi trước đón đầu của chị về mô hình khu công nghiệp sinh thái. Khi tiếp tục mở rộng sang Cần Thơ và Đà Nẵng, phải chăng chị cũng đã nhìn thấy những tiềm năng mà thị trường chưa nhận ra?

Thực ra 17 năm trước khu vực chúng tôi đầu tư Khu công nghiệp Phú Mỹ 3 (Bà Rịa-Vũng Tàu) chỉ là vùng sình lầy, ngập tràn sú vẹt. Giai đoạn đó khủng hoảng kinh tế đã lan rộng ra toàn cầu, trong nước thị trường bất động sản đóng băng, lãi vay lên tới hơn 20%. Vì thế, nhiều người không hiểu sao tôi lại mạo hiểm đổ tiền xuống vùng đất mênh mông sông nước ấy.

Nhưng em nhìn ra thế giới mà xem, những tập đoàn hàng trăm năm tuổi của Nhật Bản, Singapore cũng vươn lên từ những vùng đất lấn biển cằn cỗi, nghèo tài nguyên. Nên tôi cho rằng, ở đâu cũng cần có trí tuệ, sự kiên trì và hoài bão của các nhà phát triển để biến những vùng đất hoang sơ thành các vùng kinh tế sầm uất.

Với Cần Thơ hay Đà Nẵng cũng tương tự, mỗi địa phương đều có những lợi thế cạnh tranh cũng như thách thức riêng. Nhiệm vụ của nhà phát triển là nhìn ra được tiềm năng đó, khắc phục những khó khăn và tạo dựng một bức tranh hạ tầng hấp dẫn, phù hợp với nhu cầu của các nhà đầu tư quốc tế thì cơ hội thành công chắc chắn sẽ đến.

Lợi thế của Đà Nẵng thì đã rõ ràng, nhưng với Cần Thơ - thủ phủ của vựa nông sản ĐBSCL, chị nhìn thấy tiềm năng gì để quyết định phát triển khu công nghiệp tại đây?

Hơn 2 thập kỷ trước, Bình Dương hay Đồng Nai cũng khởi đầu từ con số 0 trước khi trở thành các thủ phủ công nghiệp như hiện tại. Cũng gần 2 thập kỷ trước, khi chưa có cao tốc, từ TP.HCM xuống Khu công nghiệp Phú Mỹ 3 (Bà Rịa-Vũng Tàu) mất khoảng hơn 2 tiếng đồng hồ. Ở thời điểm hiện tại, với mạng lưới cao tốc, cầu, cảng đang bứt phá rất nhanh, thời gian di chuyển từ TP.HCM xuống Cần Thơ cũng chỉ khoảng 2,5 tiếng. Vì thế tôi tin rằng việc chuẩn bị quỹ đất ngay từ bây giờ là vô cùng cấp thiết, để 2 - 3 năm tới khi hạ tầng đồng bộ, chúng ta đã sẵn sàng đón dòng vốn đầu tư lớn đổ về vựa nông sản miền Tây.

Nhưng "chuẩn bị quỹ đất từ bây giờ" chị có sợ bị cho là "xí đất" chờ thời, đã từng xảy ra khá nhiều trước đây?

Bản chất của bất động sản công nghiệp hoàn toàn khác với bất động sản nhà ở. Nếu ở mảng bất động sản dân dụng, doanh nghiệp có thể quy hoạch đẹp rồi chờ giá nhà tăng để bán thì với bất động sản công nghiệp, "xí đất" chờ thời, thời đâu chưa thấy nhưng mình có khi "chết" trước. Bởi để có quỹ đất sạch, doanh nghiệp phải chi ra một khoản tiền lớn đền bù giải phóng mặt bằng. Nếu kéo dài thời gian mà không triển khai được, chi phí tài chính và lãi vay ngân hàng, hiện trên 12% sẽ là gánh nặng khủng khiếp. Ngoài ra, phát triển khu công nghiệp ở vùng ĐBSCL đòi hỏi phải giải bài toán kỹ thuật phức tạp như cao độ nền, chống ngập, thoát nước..., nó khiến cho chi phí đầu tư hạ tầng tăng đáng kể. Chi phí cao thì giá cho thuê đất công nghiệp bị đẩy lên, nhà sản xuất không gánh nổi… Vậy mình cho ai thuê?

Thế nên tôi có thể khẳng định, những doanh nghiệp đầu tư hạ tầng lúc này là đang chung tay cùng chính quyền tạo dựng hệ sinh thái để thu hút vốn đầu tư, phát triển kinh tế đất nước. Tôi tin chính quyền địa phương cũng nhìn thấy điều đó nên họ luôn đồng hành cùng chúng tôi tháo gỡ khó khăn và đẩy nhanh tiến độ kết nối hạ tầng.

Đầu tư khu công nghiệp chỉ cần cho thuê đất và hạ tầng cơ bản là đã có thể thu lợi nhuận, nhưng Thanh Bình Phú Mỹ của chị thì làm kho, làm cảng, lo điện, lo nước, thậm chí lo cả đối tác cộng sinh với nhau… Tại sao chị phải làm nhiều quá vậy?

Các tập đoàn đa quốc gia khi quyết định mở nhà máy ở đâu đều nghiên cứu rất kỹ thị trường cũng như so sánh lợi thế giữa Việt Nam và các quốc gia trong khu vực. Vấn đề họ quan tâm nhất là tối ưu hóa chi phí sản xuất. Vì với quy mô lớn, chỉ cần tiết kiệm được 1 đồng giá thành, cũng mang lại lợi thế cạnh tranh không nhỏ cho họ.

Nếu chúng tôi chỉ cho thuê đất rồi để nhà đầu tư tự xoay xở logistics, kho bãi, vận chuyển, năng lượng... thì chi phí của họ sẽ rất cao. Muốn khu công nghiệp của mình đủ sức cạnh tranh quốc tế, chúng tôi phải chủ động cung cấp trọn gói các dịch vụ phụ trợ. Nhà đầu tư chỉ việc tập trung vào sản xuất, còn tất cả hạ tầng logistics, kho bãi, nguồn khí, năng lượng... đã có chúng tôi chuẩn bị sẵn.

Tất nhiên, một doanh nghiệp hạ tầng không thể tự mình làm hết tất cả. Triết lý của chúng tôi là xây dựng hệ sinh thái cộng sinh: Doanh nghiệp đứng ra quy hoạch, kết nối và mời gọi các tập đoàn hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng, khí, kho cảng... cùng tham gia. Khi mỗi mắt xích mạnh nhất cùng hội tụ trong khu công nghiệp, nhà đầu tư sản xuất tự khắc sẽ tìm đến.

Ngoài hạ tầng đồng bộ, để thu hút nhà đầu tư thế hệ mới trong các ngành công nghệ cao, bán dẫn hay sản xuất xanh, một khu công nghiệp hiện đại phải chuẩn bị những gì so với thời điểm 10 năm trước?

Tôi nghĩ sự khác biệt lớn nhất nằm ở tư duy phát triển: Hạ tầng khu công nghiệp hiện nay không chỉ là đường sá, điện nước, mà còn cần phải tương thích với hệ sinh thái kinh tế của địa phương mà mình đầu tư. Như tôi đã nói, mỗi nơi có một lợi thế, thế mạnh riêng nên muốn phát triển lâu dài, em phải đồng hành để gia tăng lợi thế của địa phương đó lên chứ tuyệt đối không được làm ảnh hưởng đến nền tảng mà họ đã dày công xây dựng.

Tôi ví dụ Bà Rịa-Vũng Tàu có lợi thế về cảng nước sâu và nguồn khí thiên nhiên nên khi xây dựng Khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3, chúng tôi tập trung thu hút các ngành công nghiệp thượng nguồn, hóa chất, nguyên vật liệu cơ bản. Vì vị trí hạ nguồn sẽ giúp việc xử lý nước thải an toàn tuyệt đối. Những ngành công nghiệp hóa chất của Nhật Bản cũng đều lấn biển để bảo đảm vấn đề môi trường.

Ngược lại, Đà Nẵng là thương hiệu đô thị du lịch, là thành phố đáng sống đã và đang phát triển mạnh về dịch vụ. Đà Nẵng cũng nằm ở thượng nguồn nên các ngành công nghiệp phát triển ở đây phải là công nghệ cao, dữ liệu, robot, tự động hóa… những ngành tạo ra giá trị gia tăng lớn mà không xung đột với du lịch hay chất lượng sống của người dân. Vì thế, chúng tôi áp dụng tiêu chí chọn lọc nhà đầu tư nghiêm ngặt ngay từ khâu tiếp cận. Những dự án không phù hợp với tiêu chí này, chúng tôi sẵn sàng từ chối hoặc tư vấn nhà đầu tư chuyển sang địa bàn khác.

Thực ra các tập đoàn lớn trên thế giới cũng rất có trách nhiệm, họ không muốn 10 - 20 năm sau có thể xảy ra rủi ro về môi trường. Vì vậy, sự chuẩn bị lớn nhất của khu công nghiệp thế hệ mới chính là năng lực xây dựng hạ tầng xanh chuẩn mực và bản lĩnh chọn lọc dự án vì sự bền vững dài hạn.

Tôi tưởng với chủ khu công nghiệp thì nhiệm vụ quan trọng nhất là lấp đầy đất trống thôi chứ "lọc" dự án làm gì?

Đúng là làm chủ khu công nghiệp ai cũng mong muốn thu hút được nhà đầu tư, nhưng muốn phát triển bền vững thì thu hút phải có chọn lọc.

Hiện đang có làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu (Data Center) ở Việt Nam. Đà Nẵng rất có lợi thế để xây dựng trung tâm dữ liệu vì là điểm cập bờ của nhiều tuyến cáp quang biển. Thế nên nhiều tập đoàn nước ngoài đã đặt vấn đề đầu tư dự án trung tâm dữ liệu lớn với tôi. Là chủ khu công nghiệp, nghe thế quá hấp dẫn đúng không? Nhưng câu hỏi đặt ra là, dự án có mang lại giá trị gia tăng tương xứng cho nền kinh tế không trong khi chiếm diện tích đất lớn, tiêu thụ lượng điện khổng lồ trong khi tạo ra rất ít việc làm trực tiếp? Chưa kể nếu chúng ta cho họ sử dụng hạ tầng lưới điện của mình, bán điện cho họ với giá điện vẫn đang được Nhà nước điều tiết thì có phải họ nghiễm nhiên được hưởng lợi trên tài nguyên của chúng ta? Vì vậy, quan điểm của tôi rất rõ ràng. Chúng tôi không từ chối, nhưng chỉ thu hút khi nhà đầu tư chấp nhận cơ chế giá điện thỏa thuận với đơn vị sản xuất và chi trả chi phí hạ tầng lưới điện. Mình ủng hộ phát triển, nhưng không đánh đổi tài nguyên quốc gia lấy tăng trưởng bề nổi. Suy cho cùng, làm khu công nghiệp ở đâu cũng phải hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp, địa phương và đất nước.

Kỷ nguyên mới mang lại cơ hội lớn nhưng cũng đặt ra bài toán cạnh tranh khốc liệt. Theo chị, đâu là yếu tố cốt lõi giúp doanh nhân Việt vươn tầm quốc tế và thu hút các tập đoàn toàn cầu?

Cơ chế, chính sách vĩ mô hiện nay đã mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp Việt tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế. Nhưng để bước lên nấc thang mới, có 3 yếu tố doanh nhân bắt buộc phải có: sự minh bạch, lòng tin và năng lực thực chất.

Đơn cử trong bối cảnh vốn trong nước đắt đỏ, một "sơ yếu lý lịch" minh bạch và uy tín có thể giúp doanh nghiệp huy động nguồn lực thông qua các trung tâm tài chính quốc tế. Hay muốn bắt tay với ông chủ các tập đoàn toàn cầu thì doanh nhân Việt cũng phải "nói một hiểu mười", đi một bước tính trước ba bước. Nếu không đạt trình độ đó thì đừng mơ ngồi chung mâm với họ.

Tôi cho rằng các tập đoàn quốc tế khi vào Việt Nam nếu gặp được những doanh nghiệp bản địa hội tụ đủ chữ tín, tầm nhìn, trí tuệ và sự kiên trì thì họ muốn hợp tác quá đi chứ. Nên khi mình xây dựng nền tảng vững chắc, chính các tập đoàn lớn sẽ tự tìm đến, và lúc đó mình hoàn toàn có quyền lựa chọn đối tác phù hợp nhất.

Xin hỏi chị một câu ngoài lề, vừa rồi nhiều người bất ngờ khi thấy một doanh nhân bận rộn như chị lại xuất hiện tại triển lãm tranh của nhà thiết kế Đỗ Mạnh Cường… Chị yêu tranh?

Tôi nghĩ tranh, âm nhạc hay thời trang là nhịp cầu kết nối con người với con người. Cuộc sống nếu thiếu nghệ thuật sẽ rất dễ mất cân bằng. Ngược lại, khi biết tái tạo năng lượng từ những điều đẹp đẽ, mình sẽ có thêm cảm hứng để làm tốt nhiều việc khác.

Tôi quen Cường đã hơn 20 năm, từ ngày bạn ấy mới ở nước ngoài về. Tôi thấy ở bạn ấy một tài năng trẻ chăm chỉ và nghiêm túc với nghề. Nhưng điều khiến tôi trân trọng nhất ở Cường là tấm lòng. Việc một người đàn ông quyết định nhận nuôi và chăm sóc 10 đứa trẻ mồ côi từ khi chúng còn đỏ hỏn, dạy dỗ các con lớn khôn với tôi là cực kỳ phi thường.

Tôi có thể có tiền, nhưng chắc gì đã làm được như bạn ấy? Những gì mình không làm được thì phải trân trọng người làm được. Tôi mua tranh không chỉ để thưởng thức nghệ thuật, mà còn để động viên cho một ông bố vừa miệt mài lao động sáng tạo, vừa gánh vác trách nhiệm lớn lao với các con. Cuộc đời có những điều tử tế và đẹp đẽ như thế, sao mình lại không ủng hộ?