Những ngày cuối tuần hay dịp lễ, Tết, dòng xe từ TP.HCM về miền Tây thường ken đặc trên các tuyến đường huyết mạch. Có thời điểm, xe cộ chỉ nhích từng mét trên cao tốc TP.HCM - Mỹ Thuận và quốc lộ 1 (QL1). Hành trình về miền Tây vì thế không chỉ dài thêm bởi khoảng cách, mà còn bởi áp lực giao thông ngày càng lớn.

Với vị trí cửa ngõ của ĐBSCL, Đồng Tháp chịu sức ép không nhỏ từ nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa. Trong khi đó, đây là địa phương có thế mạnh về lúa gạo, thủy sản, trái cây và nhiều mặt hàng nông nghiệp cần được đưa nhanh đến các trung tâm tiêu thụ, chế biến và xuất khẩu.

Một chuyến hàng chậm trễ, một lần trung chuyển tốn kém hay quãng đường vận tải kéo dài đều có thể làm tăng chi phí sản xuất, giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Bởi vậy, phát triển giao thông không đơn thuần là mở thêm đường, mà còn là tháo gỡ một trong những điểm nghẽn đối với tăng trưởng kinh tế.

Đồng Tháp xác định phát triển hạ tầng giao thông là một trong những khâu đột phá chiến lược giai đoạn 2025 - 2030. Tháng 7.2026, Tỉnh ủy thông qua nghị quyết về phát triển hạ tầng giao thông giai đoạn 2026 - 2030, hướng đến mục tiêu đưa tỉnh trở thành trung tâm trung chuyển của tiểu vùng sông Mê Kông.

Theo định hướng, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu đầu tư xây dựng thêm 124 km đường cao tốc, 30 km quốc lộ, 200 km đường tỉnh và nâng cấp khoảng 20,8 km đường thủy nội địa quốc gia. Đáng chú ý, Đồng Tháp ưu tiên hình thành hai tuyến giao thông Đông - Tây, kết nối khu vực biển Gò Công với cửa khẩu Dinh Bà và từ biển Tân Thành đến cửa khẩu quốc tế Thường Phước.

Đây là định hướng mở rộng không gian phát triển từ vùng ven biển phía Đông đến khu vực biên giới phía Tây. Khi các tuyến giao thông được kết nối đồng bộ, hàng hóa có thêm lựa chọn vận chuyển, các vùng sản xuất thuận lợi hơn trong tiếp cận thị trường, còn những khu vực có tiềm năng công nghiệp và dịch vụ có thêm điều kiện thu hút đầu tư.

Trọng tâm trước mắt là đẩy nhanh tiến độ các tuyến cao tốc Cao Lãnh - An Hữu, Mỹ An - Cao Lãnh; phối hợp mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận, đồng thời chuẩn bị các tuyến mới như Hồng Ngự - Trà Vinh, Đức Hòa - Mỹ An theo định hướng phát triển mạng lưới cao tốc liên hoàn.

Cùng với đó, tỉnh dự kiến nâng cấp các tuyến quốc lộ quan trọng như QL1, QL30, QL50, QL60, N1, N2; đầu tư đường bộ ven biển và các trục kết nối liên vùng. Đầu tháng 8.2026, UBND tỉnh chấp thuận chủ trương lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án kết nối liên vùng, gồm 7 dự án thành phần.

Những công trình này được kỳ vọng từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông, tăng khả năng kết nối Đồng Tháp với TP.HCM, các tỉnh ĐBSCL và những tuyến vận tải quan trọng. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất không nằm ở số km đường được xây dựng, mà ở khả năng giúp dòng người, dòng hàng hóa lưu chuyển thuận lợi hơn.

Với đặc thù sông nước, Đồng Tháp có điều kiện phát triển mạng lưới giao thông không chỉ dựa vào đường bộ. Trong chiến lược dài hạn, tỉnh định hướng kết nối các tuyến cao tốc, quốc lộ với hệ thống cảng thủy nội địa, cảng biển và những đầu mối logistics, hình thành mạng lưới vận tải đa phương thức.

Tỉnh sẽ phối hợp kêu gọi đầu tư hệ thống cảng hàng hóa, hành khách trên sông Tiền, sông Hậu; đồng thời nghiên cứu, xúc tiến xây dựng cảng biển tổng hợp trên sông Soài Rạp, tạo thêm cửa ngõ vận chuyển hàng hóa ra biển.

Đối với địa phương có thế mạnh nông nghiệp, hướng đi này mang ý nghĩa quan trọng. Khi đường bộ và đường thủy được kết nối hiệu quả, hàng hóa có thể được tổ chức vận chuyển linh hoạt hơn, góp phần giảm áp lực lên các tuyến đường, tiết kiệm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đồng Tháp cũng sẵn sàng phối hợp với các bộ, ngành Trung ương và TP.HCM đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao TP.HCM - Cần Thơ. Tuyến đường sắt được kỳ vọng góp phần phát triển đô thị, giảm chi phí logistics, thu hút đầu tư và tạo động lực mới cho công nghiệp, dịch vụ toàn vùng.

Song song với hạ tầng giao thông, tỉnh đặt mục tiêu phát triển thêm 18 khu công nghiệp đến năm 2030, với tổng diện tích khoảng 4.912 ha. Trong đó, 4 khu đang được đầu tư xây dựng, còn 14 khu với diện tích khoảng 3.799 ha đang được kêu gọi đầu tư.

Quy mô phát triển công nghiệp đặt ra yêu cầu tương ứng về giao thông và logistics. Các khu công nghiệp cần được kết nối thuận lợi với vùng nguyên liệu, thị trường tiêu thụ, nguồn lao động và các tuyến vận tải chính. Nếu những mắt xích này được hình thành đồng bộ, Đồng Tháp sẽ có thêm điều kiện thu hút doanh nghiệp, mở rộng sản xuất và tạo việc làm.

Đồng Tháp còn đặt mục tiêu phát triển hạ tầng theo hướng hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu, từng bước chuyển đổi phương tiện vận tải sang sử dụng năng lượng thân thiện với môi trường. Cùng với việc chuẩn bị các dự án quy mô lớn, tỉnh cần tiếp tục hoàn thiện giao thông nông thôn, đường liên xã, phường, bảo đảm khả năng kết nối từ khu vực sản xuất đến các trục giao thông chính.

Tại hội nghị tổng kết hợp tác phát triển kinh tế - xã hội giữa TP.HCM với các tỉnh, thành vùng Đông Nam bộ và ĐBSCL giai đoạn 2023 - 2025, diễn ra ngày 18.9, ông Nguyễn Thanh Nhàn, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết thực chất, khai thác hiệu quả lợi thế từng địa phương và cùng tạo ra không gian phát triển mới.

Theo ông Nguyễn Thanh Nhàn, vấn đề không còn là có liên kết hay không, mà là liên kết như thế nào để tạo ra kết quả cụ thể. Những điểm nghẽn về hạ tầng, chi phí logistics, sự thiếu gắn kết giữa sản xuất - chế biến - tiêu thụ và tình trạng nguồn lực phân tán vẫn là những vấn đề cần giải quyết.

Đồng Tháp đề xuất chuyển mạnh từ "hợp tác" sang "cùng làm", từ liên kết hành chính sang liên kết kinh tế; lấy kết quả cuối cùng đối với doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế vùng làm thước đo.

Trong cấu trúc liên kết ấy, TP.HCM có lợi thế về thị trường, tài chính, khoa học - công nghệ, dịch vụ và hệ thống doanh nghiệp. ĐBSCL sở hữu thế mạnh về nông nghiệp, thủy sản, nguyên liệu và không gian sản xuất, trong khi Đông Nam bộ có nền tảng công nghiệp, cảng biển và chuỗi cung ứng quốc tế.

Nếu kết nối hiệu quả, các địa phương có thể hình thành chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu, chế biến sâu đến logistics, phân phối và xuất khẩu. Khi đó, nông sản không chỉ được đưa đến thị trường nhanh hơn mà còn có cơ hội gia tăng giá trị thông qua chế biến, xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng.

Đối với các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, thủy sản, trái cây và thực phẩm chế biến, Đồng Tháp đặt vấn đề liên kết toàn bộ chuỗi, từ nghiên cứu giống, tổ chức sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc đến chế biến, phân phối và xuất khẩu.

Tỉnh cũng đề xuất hình thành mạng lưới logistics dùng chung của vùng, gắn với vùng nguyên liệu, khu công nghiệp, đô thị, cửa khẩu và khu vực ven biển. Thay vì mỗi địa phương phát triển những trung tâm riêng lẻ, cần xác định rõ vai trò của từng đầu mối trong chuỗi vận chuyển, từ nơi sản xuất, sơ chế, tập kết đến cảng biển, cửa khẩu và thị trường tiêu thụ.

Bên cạnh đó, hợp tác về khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực cần trở thành một phần quan trọng của liên kết vùng. Đồng Tháp mong muốn doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các trung tâm đổi mới sáng tạo của TP.HCM tham gia giải quyết những bài toán thực tế như công nghệ chế biến nông sản, thương mại số, logistics thông minh và truy xuất nguồn gốc.

Những định hướng này được đặt ra trong bối cảnh kinh tế địa phương ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Đồng Tháp đạt hơn 7,58 tỉ USD, tăng 8,36% so với cùng kỳ; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 15%. Tỉnh thu hút 17 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký 8.689 tỉ đồng, đồng thời có 2.433 doanh nghiệp thành lập mới.

Với Đồng Tháp, mở đường là bước khởi đầu. Đích đến là hình thành một không gian kinh tế liên kết, nơi hạ tầng giao thông trở thành động lực giảm chi phí, thu hút đầu tư và tạo thêm giá trị cho người dân, doanh nghiệp. Khi những tuyến đường được nối liền bằng các chuỗi kinh tế thực chất, cửa ngõ miền Tây mới có thể mở rộng cánh cửa phát triển ra thị trường lớn hơn.