Giáo dục đang khủng hoảng?

17 Thanh Niên
Đây là câu hỏi các đại biểu tham gia hội thảo quốc tế 'Giáo dục giá trị trong nhà trường' liên tục đặt ra với nhiều trăn trở.
Đại biểu phát biểu tại hội thảo /// Đ.N Đại biểu phát biểu tại hội thảo - Đ.N
Đại biểu phát biểu tại hội thảo
Đ.N
Hội thảo do Viện Nghiên cứu giáo dục và giao lưu quốc tế (ĐH Huế) phối hợp với Trường Cán bộ quản lý giáo dục TP.HCM tổ chức ngày 11.1.

Lệch lạc về mục đích học tập

PGS-TS Nguyễn Thị Kim Ngân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu giáo dục và giao lưu quốc tế (ĐH Huế) và PGS-TS Hà Thanh Việt cho rằng nhiều hiện tượng đau lòng liên quan đến trẻ vị thành niên, đến nhà trường, học sinh diễn ra hằng ngày, mức độ mỗi ngày càng nghiêm trọng, nhiều khi không thể hình dung được. Giáo dục không thể xem như vô can mà phải chịu trách nhiệm lớn.
Còn PGS-TS Trần Thị An, ĐH Quốc gia Hà Nội, nhìn nhận hiện nay có một số bất cập trong giáo dục giá trị ở cấp học phổ thông. Đầu tiên là khẩu hiệu “Tiên học lễ - hậu học văn” đã lạc hậu. Tốt hơn cả là tìm ra các khẩu hiệu mang tính triết lý của từng trường để vừa thể hiện bản sắc của từng ngôi trường vừa gần gũi trong chuẩn mực văn hóa truyền thống VN mà giáo dục VN đang hướng tới. Thứ hai là bệnh hình thức về điểm số, phong trào, tính “diễn”. Thứ ba là sự lệch lạc về mục đích học, như tính thực dụng trong học tập.
“Trong khoảng 40 năm qua, đã có sự thay đổi chóng mặt về mục đích học trong nhận thức của phụ huynh và học sinh. “Học để làm gì” là một câu hỏi có tương đối chung một đáp án: Học vì điểm số, để có hồ sơ đẹp nhằm đạt tới mục đích cụ thể (vào được trường tốt ở bậc học trên, ra trường dễ xin việc…). Mục đích này như một người bẻ ghi, hướng tất cả đoàn tàu học đường đi đến các ga định sẵn, chung cho tất cả. Đây là mấu chốt cho tình trạng thực dụng trong dạy và học, thiếu trung thực trong thi cử”, bà An nhận định.
Đồng ý với đa số các nhận định này nhưng tiến sĩ Đinh Trí Dũng, Giám đốc NXB Trường ĐH Vinh, đặt câu hỏi: “Sau hàng loạt vụ việc trong giáo dục, đặc biệt là các vụ việc nổi cộm, người ta đang đặt vấn đề phải chăng giáo dục đang khủng hoảng?”.

Khái niệm “con ngoan trò giỏi” không còn phù hợp

Giáo dục đang khủng hoảng? - ảnh 2

Sau hàng loạt vụ việc trong giáo dục, đặc biệt là các vụ việc nổi cộm, người ta đang đặt vấn đề phải chăng giáo dục đang khủng hoảng?

Giáo dục đang khủng hoảng? - ảnh 3

Tiến sĩ Đinh Trí Dũng, Giám đốc NXB Trường ĐH Vinh

PGS-TS Biện Minh Điền, bộ môn ngữ văn, Trường ĐH Vinh, cũng cho rằng không chỉ khủng hoảng, chúng ta đang đứng trước sự bế tắc, đang tìm lối đi, giải quyết mâu thuẫn giữa giá trị truyền thống và giá trị hiện đại. “Một thời chúng ta đề cao vai trò người thầy trong nhà trường - “không thầy đố mày làm nên”, nhưng hiện nay lại giống như “không mày đố thầy làm nên”. Các trường đang ve vãn học trò để có người đào tạo”, ông Điền thẳng thắn.
PGS-TS An cho rằng xã hội đã thay đổi. Việc tương tác giữa thầy và trò hiện nay cần công bằng, khách quan, tôn trọng lẫn nhau. “Khái niệm “con ngoan - trò giỏi” như lâu nay đã lỗi thời, hoàn toàn không còn phù hợp trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Cái “ngoan chuẩn mực” khiến học sinh học thuộc, học vẹt, tuân theo khuôn mẫu và không phản biện. “Trò giỏi” là điểm cao. Điểm số đương nhiên cũng là một cách đánh giá nhưng bằng mọi cách để học sinh đạt điểm cao bằng văn mẫu, quay cóp và mọi thứ thì cũng cần phải xem lại”, bà An phân tích.

“Lệch chuẩn” về giá trị ?

Trong bài viết gửi đến hội thảo, PGS-TS Huỳnh Văn Sơn, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, đưa ra một khảo sát về việc lựa chọn các giá trị của thanh niên hiện nay. Có tất cả 32 giá trị được đưa ra khảo sát như hiếu thảo, tự tin, trung thực, tự trọng… Trong đó, giá trị “khiêm tốn” xếp gần cuối nhóm, “tự tin” được xếp ở bậc cao nhất. Một điểm lưu ý là “vì lợi ích cộng đồng” và “hy sinh vì người khác” xếp cuối trong nhóm giá trị. Điều đó cũng cho thấy cái tôi của người trẻ vẫn còn rất lớn, lợi ích cá nhân có thể được đặt lên trên cả lợi ích chung.
Ông Sơn nhận xét: “Trong việc lựa chọn những giá trị sống, nếu thiếu định hướng thì đa số thanh niên đều thích một cuộc sống giàu sang nhanh chóng, được bảo bọc mà không phải lo nghĩ. Từ đây, không ít bạn trẻ tìm chút danh tiếng để có thể khai thác các giá trị kinh tế, một bộ phận giới trẻ hiện nay thiếu định hướng sống. Từ đó, việc họ bị ảnh hưởng từ những phát ngôn của “sao” là dễ hiểu”.
Ông Sơn cho rằng cần quan tâm định hướng giá trị trong việc lựa chọn hành động cho thanh niên. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng, truyền thống, nhất là giá trị nhân văn, đạo đức truyền thống, để các giá trị này tiếp tục khẳng định là nhân tố tích cực thúc đẩy sự phát triển của đất nước…
Theo PGS-TS Nguyễn Thị Kim Ngân, giáo dục giá trị là một trong những trách nhiệm lớn của nhà trường, thậm chí là “mục tiêu phát triển nhân cách người học của hệ thống giáo dục”. Nhưng giáo dục giá trị không phải chỉ là bổn phận của nhà trường mà còn là nghĩa vụ của gia đình và xã hội.

Bình luận 17

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
ha

ha

Xin GS Trần Thị An cho biết "Bản sắc từng trường là gì xin cụ thể ra đây? Ngày xưa chúng tôi có 2 câu nói luôn nêu cao ở trường học là:
1/ Tiên học lễ (nghĩa) Hậu học văn
2/ Ngày nay học tập, Ngày mai giúp đời.
Thế hệ chúng tôi rất nhiều người thành đạt trong mọi lĩnh vực và cuộc sống.
Vậy sao không phát huy mà lại thay đổi những gì tốt đẹp?
Xin cảm ơn bà
-
Phù Sơ

Phù Sơ

Theo ý của các đại biểu là không nên áp đặt những đạo lý sáo rỗng, không thực tế và mang tính áp đặt nữa mà nên chú trọng giáo dục khai phóng, để mỗi người khẳng định bản thân nhiều hơn. Còn việc tại sao nên dùng khẩu hiệu cho mỗi trường là vì "tiên học lễ hậu học văn" tùy đúng nhưng vẫn còn quá chừng chung, chưa cụ thể, gần gũi nên ai cũng thuộc mà ít ai phấn đấu hết mình vì nó. Thế hệ trước đã thành công thì thế hệ sau phải thành công hơn nữa mới đúng chứ
Dụng Phùng

Dụng Phùng

Cho tôi hỏi ông, ngày xưa ông xài Facebook không? Đó có thể coi là sự khác biệt, tại sao ông cứ cho rằng những giá trị thời ông vẫn còn phù hợp nhỉ? Ai, việc gì, cái gì... cũng chỉ có giá trị từng giai đoạn lịch sử của nó, “lỗi thời” thì phải nhường chỗ cho những giá trị khác. Đừng có ấu trĩ mà hô “... muôn năm” mãi mãi
Ho Dat

Ho Dat

Bài viết chỉ đi theo nghĩa đen danh ngôn. Tiên học lễ hậu học văn mà lạc hậu? Muồn là người thì trước tiên phải có kỹ năng người thưa phó giáo sư, lễ là kỹ năng sống của xã hội loài người, văn là kỹ năng chuyên môn ko nhất thiết hiểu lễ là lễ văn là văn. "không thầy đố mầy làm nên". Thầy ở đây không nhất thiết là thầy ở trường mà là sách, internet, hay bất cứ người nào... nếu không có "thầy" thì học từ đâu thưa giáo sư?
Trần Văn Hà

Trần Văn Hà

Giáo dục các nước phát triển cũng thể hiện mục tiêu "tiên học lễ, hậu học văn" với những cách thức khác nhau.
Phù sơ

Phù sơ

Không phải lạc hậu mà là không cụ thể thiếu gần gũi. Bên cạnh châm ngôn chung cũng nên có câu gì đó làm bản sắc của từng trường, như vậy sẽ đa dạng và đặc sắc hơn.
Sam

Sam

Đến lúc buộc phải bộc lộ những khiếm khuyết của tư duy quản lý bao cấp thôi, không thể tránh khỏi. Người học, người dạy, người sử dụng lao động cấp tiến đều phải mày mò tự tìm lối đi mà vươn lên vì không dễ thành người, thành đạt bởi nền giáo dục chất lượng thấp được. Nếu con cái của chính các vị trong hội nghị dùng văn mẫu mà phát triển được tư duy, dùng học thuộc lòng mà bảo hiểu sâu, dùng bảng điểm du di mà bảo hiểu biết rộng thì xã hội tất sẽ thay đổi theo chiều hướng báo cáo láo cả thôi, bệnh tất yếu của quản lý cũ kỹ. Rất nhiều người bỏ núi tiền ra chỉ mong tiếp cận được các nền giáo dục tiên tiến, tư duy độc lập, tích luỹ kiến thức thực sự, chống ăn cắp trí tuệ đến cấp độ nhỏ nhất, coi trọng giá trị gia tăng của sản phẩm giáo dục, của người học, thích nghi , phù hợp và đồng bộ với quản lý nhân sự tại các nơi sử dụng lao động tiếp theo...Xoá bỏ bớt các trường, lớp kiểu Cao Đẳng SP tỉnh, chuyên tu, tại chức hợp thức hoá tiêu chuẩn, cắt giảm, xoá các phòng Giáo dục huyện đi, thanh lọc cán bộ nhân viên tại các ĐH công lập đi.. lấy tiền đó tăng lương, chế độ phụ cấp cho những người giỏi hơn, yêu nghề thực sự, chúng ta mới thay đổi được, chỉ 20% cán bộ giảng viên xứng đáng ở lại, số còn lại thực sự thiếu lòng yêu nghề và kỹ năng sư phạm để có mặt trong trường, tôi nghĩ vậy. Kết thúc các chương trình phổ cập thạc sỹ, cử nhân đi, vì quá lãng phí tiền của và ít giá trị, một công nhân lành nghề luôn có mức thu nhập gấp nhiều lần cử nhân dở ông dở thằng, mấy chục năm nay vẫn thế, ở Mỹ, Sing cũng thế không riêng gì chúng ta. Thay đổi nên đến từ cấp cao Trước.
Nguyễn Phước Thọ

Nguyễn Phước Thọ

Sự khủng hoảng trong giáo dục? nếu có thì mọi sự đều bắt nguồn từ căn bệnh thành tích. Ngành nào cũng có, lĩnh vực nào cũng có mà đặc biệt giáo dục càng nặng nề hơn.
Dương Quốc Dân

Dương Quốc Dân

Không thể nói tiêu chí Con ngoan trò giỏi là lạc hậu ... Bất cứ xã hộ nào cũng rất cần con ngoan trò giỏi ... Nhưng có thể cái ngoan cái giỏi của ngày hôm nay nó cần phải khác với cái ngoan cái giỏi của 50 năm trước ... Cần phải chỉnh sửa lại cho nó phù hợp với bước tiến của xã hội .....
anh

anh

Khi lực lượng sản xuất phát triển mà lực lượng quản lý lạc hậu thì ắt có vấn đề...
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm