Làm sao để nâng cao kỹ năng nghề Việt

1
Gần đây, nhiều diễn đàn, tổ chức quốc tế đã khuyến cáo Việt Nam cần tập trung vào phát triển kỹ năng, phát triển giáo dục kỹ thuật và đào tạo nghề để nâng cao năng suất lao động, tăng cường năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Vậy làm sao để nâng cao kỹ năng nghề Việt là chủ đề của buổi tọa đàm trực tuyến do Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, Bộ Lao động Thương binh xã hội cùng Báo Thanh Niên tổ chức. Chương trình sẽ thực hiện vào lúc 14 giờ 30 phút, thứ tư ngày 13.11.2019.
Trong chương trình này, đại diện cơ quan quản lý nhà nước, lãnh đạo cơ sở giáo dục nghề nghiệp và người lao động trẻ xuất sắc cùng chia sẻ về vấn đề làm thế nào nâng cao kỹ năng nghề cho giới trẻ Việt Nam, xem như đó là một mục tiêu trong quá trình thúc đẩy, nâng cao chất lượng đào tạo của hệ thống đào tạo nghề trên cả nước.
Khách mời tham dự chương trình: gồm TS Trương Anh Dũng, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp; TS Đồng Văn Ngọc, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội; em Nguyễn Văn Quân, sinh viên Trường CĐ Cơ điện Hà Nội, là thí sinh đạt chứng chỉ nghề xuất sắc trong kỳ thi Tay nghề thế giới ở Nga hồi tháng 8 vừa qua.
Mời bạn đọc quan tâm tới chương trình, vui lòng đặt câu hỏi tại box bên cạnh.

giao lưu trực tuyến

Phương Minh

Hà Giang
Em nghĩ đã đi thi thì hẳn là rất áp lực, mà anh lại còn đi thi thế giới, đua tài với các anh chị rất giỏi của các nước mà họ lại được học trong những trường rất tốt. Anh có thể kể về những áp lực mà anh hoặc các bạn anh đã trải qua khi đi thi không? Anh hoặc các bạn anh đã vượt qua những áp lực đó như thế nào?

Em Nguyễn Văn Quân

SV Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Áp lực lớn nhất mà anh và bạn anh gặp phải chính là vấn đề về tâm lý! Khi quá nhiều người tập trung vào mình và tiếng ồn ào xung quanh làm làm mình mất tập trung thì sẽ dễ khiến mình không hoàn thành được bài thi.
Để giúp bọn anh vượt qua áp lực đó, trong quá trình huấn luyện trước kỳ thi, bọn anh đã được tập luyện ở khu vực đông người qua lại. Điều này khiến bọn anh làm quen với việc làm việc trong môi trường ôn ào, giúp bọn anh có khả năng tập trung cao độ trong lúc làm bài, không bị xao nhãng bởi các tác động xung quanh. 
Có một chuyện vui vui mà nhân đây anh muốn chia sẻ. Có một lần, trong lúc anh đang luyện tập thì các lãnh đạo đến thăm. Anh hoàn toàn không hề biết gì, nên cũng không chào hỏi ai. Khi đoàn lãnh đạo đã về, thầy giáo trêu: may mà không chào, chứ nếu chào thì thế nào cũng bị phê bình là làm việc không tập trung. 

Quốc Tuấn

Người ta nói học giỏi chưa chắc đã làm giỏi. Anh là người đã có từng được tiếp xúc nhiều ở môi trường doanh nghiệp, anh có thấy điều này đúng không? Liệu học giỏi ở trường nghề có giúp cho ta sau này thành người lao động thành đạt?

Em Nguyễn Văn Quân

SV Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Nhận định học giỏi chưa chắc đã làm giỏi sẽ đúng khi mà chúng ta chỉ học lý thuyết và ít được thực hành trên máy thực tế.
Theo quan sát của anh thì chương trình đào tạo ở các trường nghề đã khắc phục được nhược điểm học chay nói trên. Ví dụ như đối chương trình học  ở trường mà anh đang theo học, có 30% là lý thuyết và 70% là thực hành. Với cơ cấu chương trình học đó, anh tự tin rằng khi anh và các bạn tốt nghiệp ra trường thì đều nắm vững kỹ năng nghề mà mình được dạy. Nhờ thế có thể làm tốt các công việc mà các doanh nghiệp yêu cầu.
Việc học giỏi ở trường nghề là một yếu tố cần để mình có thể trở thành một người đáp ứng được yêu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Nhưng có thành công hay không thì mình phải không ngừng trau dồi kỹ năng cũng như kiến thức, và đặc biệt là phải yêu nghề, có tâm huyết, có đạo đức người làm nghề.
Một điều quan trọng nữa là phải yêu thích nơi mà mình làm việc, có ước vọng gắn bó và cống hiến cho doanh nghiệp thì mình sẽ được ghi nhận và được điều kiện để phát triển.  

Xuân Long

Em cứ thấy nói là người mình kém, năng suất lao động thấp, nên được trả lương thấp hơn so với lao động các nước khác. Anh ra nước ngoài thì thấy thanh niên mình có kém các bạn thế giới lắm không?

Em Nguyễn Văn Quân

SV Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Người Việt mình ra nước ngoài thì không thua kém các bạn nước ngoài! Có thể thời gian đầu, chúng ta hơi kém hơn một chút so với họ vì môi trường làm việc thay đổi. Nhưng khi mình bắt nhịp được với nhịp độ công việc ở đó, thì tốc độ xử lý công việc và tư duy sáng tạo tương đương với các bạn bên nước ngoài.
Việc người Việt bị trả lương thấp so với lao động các nước khác thường chỉ là trong giai đoạn đầu, khi mà doanh nghiệp nước ngoài chưa nắm được năng lực cụ thể của các bạn. Nhưng sau một thời gian, khi các bạn bắt nhịp được thì họ sẽ ghi nhận đúng và trả lương theo thực lực. 

Nhưng nhận xét trên cũng không hoàn toàn sai. Đúng là năng suất lao động của người Việt thấp, nhưng đó là khi họ làm việc trong môi trường làm việc thiếu chuyên nghiệp, quản trị kém, không tận dụng và phát huy được khả năng của người lao động. 

Thanh Hiền

Theo anh thì SV học nghề của chúng ta yếu những kỹ năng nào? Làm sao để có thể tăng khả năng cạnh tranh (được trả lương cao) khi đi xin việc ở các doanh nghiệp mà họ tuyển dụng lao động từ nhiều nước?

Em Nguyễn Văn Quân

SV Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Anh nhận thấy, đối với các bạn đang theo học trường nghề hay bất kỳ một trường cao đẳng, đại học nào, thì điểm yếu lớn nhất của các bạn trẻ bây giờ là tinh thần ham học hỏi và sợ những cái mới.
Thế giới luôn phát triển từng ngày và không dừng lại. Chính vì vậy, chúng ta không nên nghĩ là tôi học thế này là đủ, bởi nghĩ như thế chỉ khiến chúng ta sẽ thụt lùi lại so với những người trẻ cùng trang lứa. Khi ta liên tục cập nhật những cái mới, hiểu và biết làm các công nghệ mới thì khi đi xin việc, các doanh nghiệp sẽ đánh giá rất cao năng lực và trình độ của chúng ta.
Một số yếu tố anh thấy quan trọng mà nhiều bạn trẻ không chú ý, đó là tác phong làm việc, văn hóa doanh nghiệp, kỹ năng mềm, đặc biệt là trình độ tin học, ngoại ngữ. 

Mỹ Duyên

Các bạn em ai cũng muốn học ĐH. Nhưng em thấy học ĐH cũng chưa hẳn đã có công việc làm tốt. Nhưng em sợ học CĐ thì sau này khi đi làm vị trí làm việc vẫn thua người có trình độ ĐH. Anh là người đi trước và đã gặt hái thành công, xin anh cho em lời khuyên?

Em Nguyễn Văn Quân

SV Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Theo quan sát của anh, anh nhận thấy các nhà tuyển dụng bây giờ (trừ cơ quan nhà nước) họ không còn quá coi trọng về vấn đề bằng cấp. Họ tuyển dụng trên thực lực của người lao động và trả lương theo vị trí và năng lực của người lao động. Mà vị trí việc làm ở doanh nghiệp thì không phụ thuộc vào bằng cấp mà phụ phụ thuộc vào năng lực cống hiến và hiệu quả công việc của từng cá nhân.
Nếu em có kỹ năng nghề cao (tay nghề vững và làm được việc) thì các trường nghề là nơi mà chúng ta có thể yên tâm theo học, miễn là em yêu thích, đam  mê với nghề, làm việc "có tâm", thì em sẽ thành công.

Thủy Phương

Anh có thể chia sẻ con đường nào dẫn anh tới kỳ thi tay nghề thế giới vừa qua?

Em Nguyễn Văn Quân

SV Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Năm 2016, khi đăng ký vào trường CĐ Cơ Điện Hà Nội,  mình có nghe giáo viên bộ môn giới thiệu về khoa Điện có 2 thí sinh được tham gia kỳ thi Tay nghề thế giới. Mình rất ngưỡng mộ 2 anh khóa trên và cũng muốn được thử sức ở sân chơi quốc tế.

Phó tổng thư ký tòa soạn báo Thanh Niên Nguyễn Thị Tuyết Nhung tặng hoa cho khách mời Nguyễn Văn Quân

Ảnh Ngọc Thắng

Từ đó, mình đã nỗ lực học tập để khẳng định mình, vượt qua các bạn học để được lựa chọn vào đội tuyển.

Bảo Khuyên

Thưa thầy, Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội là trường có học sinh tham gia các kỳ thi tay nghề khu vực và thế giới từ khá sớm. Vậy việc tham gia này có tốn kém không, có mang lại lợi ích gì cho trường và học sinh của trường không?

TS Đồng Văn Ngọc

Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Để đăng cai đào tạo, huấn luyện sinh viên giỏi đại diện đi thi cấp khu vực và quốc tế, khâu đầu tư thiết bị đào tạo là rất quan trọng. Không có thiết bị phù hợp và hiện đại như điều kiện tại kỳ thi, không có chuyên gia giỏi thì không thể đào tạo ra tuyển thủ được.
Để làm được việc này, chúng tôi rất may mắn là trường được Thủ tướng quyết định đầu tư trở thành trường chất lượng cao của Việt Nam. Chính vì vậy, chúng tôi đã thu hút được sự đầu tư của nhà nước và hỗ trợ của doanh nghiệp. Đó là nhờ chính sách của Đảng, nhà nước hỗ trợ các trường công lập để đào tạo nhân lực chất lượng cao cho đất nước.
Còn khoản học phí đóng góp của người học thực tế hiện tại là rất ít: năm 2019 chúng tôi thu học phí của sinh viên các ngành hệ cao đẳng là 840.000 đồng/tháng/em.

Quốc Thắng

Lào Cai
Anh cho em hỏi, làm sao để biết là mình sẽ phù hợp với nghề gì, và có thể học - làm giỏi nghề ấy?

Em Nguyễn Văn Quân

SV Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Mỗi người đêu có một sở thích riêng. Khi mình biết sở thích của mình thì sự lựa chọn nghề nghiệp sẽ dễ dàng hơn.  
Ngoài ra, học ngành nghề ưa thích, mình sẽ hứng thú với ngành nghề hơn, dành nhiều thời gian để học hỏi và tìm hiểu về ngành nghề đó. Từ đó mình sẽ kết quả tốt trong học tập.
Nếu bạn  đang học THPT mà không biết mình thích gì, thì bạn có thể trải nghiệm với những ngành nghề mình có thiện cảm, hoặc tham gia vào chương trình tư vấn tuyển sinh, các chuyên gia sẽ tư vấn giúp bạn. Sau đó, sẽ quyết định lựa chọn ngành nghề mình theo học.

Ngọc Hân

Tôi là một cán bộ quản lý cơ sở giáo dục nghề nghiệp, và tự thấy trường mình cũng có một số ngành khá mạnh (có thầy giỏi, được đầu tư máy móc tốt), nên cũng muốn thúc đẩy giáo dục mũi nhọn, làm hạt nhân nâng cao chất lượng. Vậy anh Ngọc có thể chia sẻ một vài kinh nghiệm để luyện thi tay nghề cho các em sinh viên, giúp các em có được những thành tích cao trong các cuộc thi tay nghề?

TS Đồng Văn Ngọc

Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Như quý vị đã thấy, phải có thầy giỏi mới có trò giỏi. Cũng phải khẳng định là sinh viên của nhà trường hàng năm đều đạt giải quốc gia và quốc tế, đó là đào tạo mũi nhọn, ở các nước phát triển cũng vậy.
Kinh nghiệm của chúng tôi để luyện thi và đặt mục tiêu cao tại các cuộc thi lớn thì bên cạnh các yếu tố thầy - trò - thiết bị - công nghệ, còn phải thường xuyên cập nhật tiêu chuẩn nghề nghiệp, tiêu chuẩn kỹ năng của thế giới.
Thế giới họ quan tâm đến tiêu chuẩn, làm gì cũng phải bám vào tiêu chuẩn. Tại kỳ thi kỹ năng nghề thế giới, tôi quan sát thấy nhiều tuyển thủ của các nước làm bài thi rất nhanh, nhưng do không tuân thủ tiêu chuẩn đã bị trừ rất nhiều điểm và không đạt giải. Chẳng hạn như để đánh giá kỹ năng giỏi thì phải bao gồm cả sự an toàn cho chính người lao động.
Đơn giản như thí sinh dự thi tay nghề trong quá trình thao tác kỹ năng nghề, do sơ suất mà bị đứt tay hay rách da, chỉ để chảy máu rất ít, nhưng nếu chuyên gia phát hiện được thì sẽ bị trừ rất nhiều điểm, và bài thi không có cơ hội đoạt giải. Hay làm bài thi mà để rơi dụng cụ, rơi 1 cái vít thôi, cũng bị trừ rất nhiều điểm...
Một nội dung nữa chính là chọn ứng viên thì phải chọn em có sức khỏe tinh thần và thể lực tốt, để có thể chịu được sức ép tâm lý làm bài thi trong 3 ngày liên tục. 

Trung Hậu

Thưa anh, ai là người giúp anh định hướng chọn nghề? Tại sao anh lại học cái nghề mà anh đang học?

Em Nguyễn Văn Quân

SV Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Như mình trả lời ở trên,  từ nhỏ sở thích của mình là các máy tự động nên khi còn học THPT, mình đã định hướng thi vào ngành học Cơ điện tử. Bố mẹ mình hoàn toàn ủng hộ với sự lựa chọn của mình, tạo cho mình sự tự tin hơn khi theo học ngành học này. 
Ngành Cơ điện tử là ngành tổng hợp của ngành kỹ thuật cơ khí, kỹ thuật điện tử và kỹ thuật máy tính. Theo học ngành này, mình được tìm hiểu và thực hành trên rất nhiều mảng khác nhau, thay vì học chuyên về một mảng nào. 

Thành Đạt

Việc chọn học sinh tham gia các cuộc thi tay nghề, rồi đầu tư công sức huấn luyện có mang lại lợi ích gì cho giáo dục kỹ năng diện đại trà của trường không, hay chỉ để lấy thành tích, thưa thầy Đồng Văn Ngọc?

TS Đồng Văn Ngọc

Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Như tôi đã trao đổi ở trên, tham gia các cuộc thi tay nghề là đào tạo mũi nhọn. Nhưng thông qua các cuộc thi này, nhà trường nghiên cứu các tiêu chuẩn, công nghệ để điều chỉnh chương trình đào tạo, mua sắm bổ sung trang thiết bị, biên soạn giáo trình để cập nhật cho các chương trình đào tạo kỹ năng đại trà trong trường.

Phó tổng thư ký tòa soạn báo Thanh Niên Nguyễn Thị Tuyết Nhung tặng hoa cho TS Đồng Văn Ngọc tại buổi giao lưu trực tuyến

Ảnh Ngọc Thắng

Cho nên nói rằng, trường chọn và huấn luyện sinh viên đi thi để lấy thành tích là một nhận xét không công bằng. Chính việc đào tạo, huấn luyện mũi  nhọn là một cách để nâng cao chất lượng đại trà, vì các em được chọn để huấn luyện, bồi dưỡng đi thi khi thành công sẽ trở thành hạt nhân truyền cảm hứng tới số đông sinh viên.  
Cảm ơn bạn Thành Đạt đã quan tâm đến giáo dục nghề nghiệp và trường chúng tôi.

Thành Long

Thưa TS Ngọc, để gây sự chú ý với doanh nghiệp, khiến họ bắt tay hỗ trợ mình trong việc nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng nghề cho SV có khó không? Mình phải mạnh đã rồi họ mới hợp tác với mình, hay nhờ có họ hỗ trợ mà mình mới mạnh lên?

TS Đồng Văn Ngọc

Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Đối với doanh nghiệp thì về cơ bản, triết lý hợp tác được là doanh nghiệp phải cần và doanh nghiệp được gì.
Để thu hút được doanh nghiệp quan tâm thì nhà trường phải chất lượng, tức là phải chất lượng ở tất cả các khâu, làm cho họ hài lòng.
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, lúc đầu chưa có thương hiệu thì rất khó. Muốn có thương hiệu thì phải đầu tư làm sao cho nhà trường phải tốt và từng bước xây dựng thương hiệu, để doanh nghiệp và nhà trường đều có lợi.

Phi Hùng

Hà Nội
Tôi đọc báo thấy nhiều trường, trong đó có trường thầy Đồng Văn Ngọc, chọn sinh viên từ năm thứ nhất để huấn luyện các em dự thi tay nghề. Vì thời gian nhập học quá ít, nên các em cũng chưa bộc lộ được tố chất. Vậy theo thầy làm thế nào để chọn được em xuất sắc nhất?

TS Đồng Văn Ngọc

Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Chọn sinh viên để đào tạo trở thành tuyển thủ là yếu tố quan trọng, quyết định rất lớn đến mục tiêu. Chúng tôi thường đào tạo kế cận, sinh viên năm đầu tuyển chọn theo những tiêu chí riêng, vì thời điểm này sinh viên chưa có năng lực chuyên môn, nhưng sẽ tuyển được sinh viên có sức khỏe, đam mê, khả năng tiếng Anh, tin học, khả năng phát triển thông qua việc vừa đào tạo vừa đánh giá và lựa chọn;
Có những sinh viên từng đạt giải huy chương vàng quốc gia nhưng chúng tôi không tiếp tục đào tạo để đi thi thế giới, vì thông qua kỳ thi đó đã đánh giá được năng lực phát triển thành tích cao hơn không khả thi (tức là may mắn và đã tới hạn), để từ đó, chọn sinh viên có nhiều năng lượng và ý trí vươn lên, bản lĩnh thi đấu tốt, luôn hướng đến mục tiêu.

Thanh Tuyền

Vĩnh Phúc
Trường Cao đẳng cơ điện Hà Nội là một trong số ít các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đăng cai huấn luyện thí sinh thi tay nghề giỏi. Để làm được điều này, trường có phải đầu tư tốn kém không? Nếu có, khoản đầu tư đó có lấy từ học phí của người học không?

TS Đồng Văn Ngọc

Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Cảm ơn bạn đã có sự quân tâm sâu sắc tới trường tôi!
Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội từ năm 2001 đến nay thường xuyên có sinh viên tham dự các kỳ thi khu vực Asean và thế giới. Tại kỳ thi kỹ năng nghề thế giới 2019 tổ chức tại Kazan Liên Bang Nga, trường chúng tôi có 3 sinh viên tham gia và 2 em đã đạt chứng chỉ kỹ năng nghề xuất sắc thế giới.
Để đào tạo được những sinh viên trở thành tuyển thủ quốc gia thì các em đã trải qua nhiều kỳ thi trong nước. Trong quá trình đào tạo thì rất tốn kém, những nghề kỹ thuật và công nghệ cao thiết bị để đào tạo rất đắt, chi phí trong đào tạo cũng phải tiêu tốn rất nhiều vật tư, nguyên nhiên vật liệu tiêu hao. Chúng tôi thống kê con số gần chính xác tuyệt đối để đào tạo được sinh viên đủ trình độ thi tại kỹ thi thế giới thì tối thiểu phải chi phí từ 5 tỉ đồng một em trở lên.
Giải quyết vấn đề này thì Trường cao đẳng Cơ điện đã thu hút được doanh nghiệp quan tâm đến đào tạo nhân lực chất lượng cao. Tất cả các chi phí vật tư tiêu hao và chi phí đào tạo cùng chuyên gia quốc tế doanh nghiệp tài trợ 100%. Nhà trường có sẵn trang thiết bị hiện đại kết hợp để đào tạo.
Lợi ích của trường khi có sinh viên đạt trình độ và đạt giải cao tại kỳ thi kỹ năng nghề thế giới là rất lớn và ý nghĩa. Trước tiên là khẳng định được năng lực đào tạo của một nhà trường, từ đó có thương hiệu được các doanh nghiệp lớn quan tâm hợp tác.

TS Đồng Văn Ngọc trả lời bạn đọc báo Thanh Niên

Ảnh Ngọc Thắng

Thứ hai là tại kỳ thi đó, nhà trường cập nhật được các tiêu chuẩn nghề nghiệp của quốc tế, cập nhật công nghệ mới của thế giới. Từ đó, nghiên cứu áp dụng đào tạo trong trường.
Sinh viên thì nhiều lợi ích, tất cả sinh viên được doanh nghiệp tài trợ chi phí học tập và được hỗ trợ phụ cấp toàn khóa học, được doanh nghiệp tuyển chọn ngay khi còn đang học tại trường và được doanh nghiệp bố trí vào vị trí việc làm có thu nhập cao, nhiều cơ hội phát triển.

Minh Thư

TP, Hồ Chí Minh
Sắp tới, chúng ta tổ chức diễn đàn Để nâng cao kỹ năng Việt. Ông có kỳ vọng nhiều vào hiệu quả mà diễn đàn mang lại, hay đơn giản đó chỉ là một động thái có tính khởi động cho một sự bắt đầu?

TS Trương Anh Dũng

Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp

Đây là lần đầu tiên có một diễn đàn quốc gia về nâng tầm kỹ năng lao động Việt Nam, do 4 cơ quan đồng phối hợp (Bộ LĐTBXH, Bộ KHĐT, Bộ Công thương, VCCI) và Thủ tướng chủ trì. Diễn đàn có một loạt các sự kiện, thu hút sự quan tâm, tham dự của 1.500 đại biểu cho thấy, quy mô rất lớn, tính chất rất quan trọng.

Đây không phải là khởi động cho một sự bắt đầu, bởi phát triển nguồn nhân lực nói chung, phát triển lao động có kỹ năng nghề nói riêng luôn nhận được sự quan tâm rất lớn của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng nhằm nhiều mục tiêu, như khẳng định tầm nhìn và khát vọng trong chuẩn bị nguồn nhân lực có kiến thức, kỹ năng góp phần nâng cao năng suất lao động, nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu của cách mạng công nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế, góp phần xây dựng quốc gia khởi nghiệp, đưa Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, trở thành nước phát triển vào năm 2045.

Đưa ra thông điệp về vai trò, trách nhiệm của doanh nghiệp trong hoạt động giáo dục nghề nghiệp; chuyển mạnh theo hướng đào tạo nghề nghiệp gắn với doanh nghiệp, theo địa chỉ đặt hàng và thị trường lao động.

Đây cũng là một dịp để đánh giá kết quả việc thực hiện luật Giáo dục nghề nghiệp sau 3 năm triển khai; đẩy mạnh truyền thông, quảng bá về vị trí, vai trò của giáo dục nghề nghiệp đối với xã hội, cộng đồng doanh nghiệp nhằm tiếp tục tăng quy mô và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp.

Chúng tôi kỳ vọng, trong diễn đàn sẽ có nhiều ý kiến phát biểu có giá trị, đóng góp cho phát triển kỹ năng lao động, phát triển GDNN của Việt Nam thời gian tới.

Hy vọng với các giải pháp quyết liệt và hiệu quả sau Diễn đàn, các bộ, ngành, địa phương, các hiệp hội nghề nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp vào cuộc mạnh mẽ, hiệu quả hơn nữa trong việc phát triển kỹ năng, đổi mới, tăng quy mô và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu nâng cao năng suất lao động và tăng năng lực cạnh tranh quốc gia trong tình hình mới.

Hoàng Nhân

giáo viên ở Vũng Tàu
Gần đây chúng ta hay than phiền về sự tham gia chưa đúng mức của doanh nghiệp đối với giáo dục nghề nghiệp, nhưng thực tế thì trong các kỳ thi tay nghề họ tham gia tích cực đấy chứ? Phải chăng họ chỉ đầu tư vào bề nổi, vào thành tích dễ thấy?

TS Trương Anh Dũng

Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp

Kinh nghiệm nhiều quốc gia cho thấy sự đồng hành giữa nhà nước -nhà trường và doanh nghiệp sẽ đem lại thành công trong phát triển giáo dục nghề nghiệp. Nhờ đó, hiệu quả đầu tư của nhà nước được nâng lên, chất lượng đào tạo của nhà trường tốt hơn, doanh nghiệp sẽ có được nguồn nhân lực có chất lượng cao hơn.

Thực tế thì nhiều doanh nghiệp kêu thiếu lao động có kỹ năng, phàn nàn về chất lượng lao động qua đào tạo nhưng lại chưa tham gia vào quá trình liên kết đào tạo nhân lực, chưa quan tâm cùng nhà nước, nhà trường đầu tư cho việc phát triển kỹ năng, phát triển giáo dục nghề nghiệp.

Gần đây, với nhiều giải pháp đồng bộ, rất mừng là ngày càng có nhiều doanh nghiệp đã tham gia đồng hành cùng giáo dục nghề nghiệp. Trong thi tay nghề là một ví dụ, một số doanh nghiệp đã tham gia rất hiệu quả và thiết thực (từ việc tài trợ trang phục, dinh dưỡng cho chuyên gia và thí sinh, đến việc tài trợ huấn luyện và đưa đi thi đấu…), không phải vì bề nổi, thành tích mà trước hết là có tinh thần trách nhiệm chung, sau đó chính là có lực lượng lao động lành nghề cho doanh nghiệp.

TS Trương Anh Dũng: "Có nhiều doanh nghiệp đã tham gia đồng hành cùng giáo dục nghề nghiệp"

Ngọc Thắng

Vương Thanh Nguyệt

Có lần, trong một diễn đàn, ông nói rằng phải làm sao để qua quá trình huấn luyện cho các thí sinh đi thi tay nghề giỏi thì các cơ sở giao dục nghề nghiệp rút ra được điều gì đó, để cho việc giáo dục nghề chất lượng hơn! Đòi hỏi này liệu có xa vời với thực tiễn không, khi mà đầu vào của GD nghề nghiệp và điều kiện đảm bảo chất lượng của các cơ sở GD nghề nghiệp ở ta đều thấp?

TS Trương Anh Dũng

Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp

Thế giới đưa ra 3 bước: nghiên cứu phát triển kỹ năng, nhất là những kỹ năng mới, kỹ năng tương lai; đem ra thử nghiệm, chẳng hạn qua các cuộc thi; chuyển tải vào hệ thống đào tạo.

Ở nhiều nước, việc lựa chọn học nghề là bình thường so với bậc học đại học; thành công không phải là do chọn con đường phát triển kỹ năng nghề hay đại học, chính vì vậy đầu vào không quá chênh lệch. Tuy nhiên, ở Việt Nam chúng ta thì vẫn còn đó tâm lý chuộng bằng cấp đại học, trong khi lại đang rất thiếu lao động có kỹ năng nghề cho phát triển kinh tế.

Bên cạnh một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp có điều kiện đảm bảo chất lượng tốt, thì còn nhiều cơ sở rất khó khăn, đặc biệt là đội ngũ, thiết bị và các điều kiện đảm bảo chất lượng khác…. Do vậy, cũng cần có giải pháp đồng bộ và lộ trình để nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp tiếp cận với các nước tiên tiến.

Nguyễn Thanh Minh

Đồng Nai
Theo ông, hành lang pháp lý hiện nay của chúng ta, cụ thể là luật Giáo dục nghề nghiệp, đã có sự chú ý đúng mức đối với việc phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng nghề cao?

TS Trương Anh Dũng

Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp

Có chứ, chẳng hạn như điều 6 của luật Về chính sách của Nhà nước về phát triển giáo dục nghề nghiệp đã nêu:

- Phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp mở, linh hoạt, đa dạng theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế

- Đầu tư nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo quy hoạch; tập trung đầu tư hình thành một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp trọng điểm chất lượng cao.

- Ưu tiên đầu tư đồng bộ cho đào tạo nhân lực thuộc các ngành, nghề trọng điểm quốc gia, các ngành, nghề tiếp cận với trình độ tiên tiến của khu vực, quốc tế.

Bên cạnh đó, Ban Bí thư T.Ư Đảng cũng đã ban hành Chỉ thị 37 năm 2014 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác đào tạo nhân lực có tay nghề cao.

Tuy nhiên, vẫn còn đó những hạn chế như trong báo cáo gần đây của Ban Tuyên giáo T.Ư về sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị 37 này, cả về nhận thức, cơ chế chính sách và trong chỉ đạo điều hành nên kết quả chưa đạt được như mục tiêu đề ra.

Ngay cả việc thống kê, dự báo lao động theo kỹ năng của chúng ta hiện nay cũng cần phải được đặt ra và triển khai sớm.

Ái My

Bình Dương
Từ trước đến nay, nói đến các cuộc thi thố, dư luận xã hội thường e ngại tình trạng “nuôi gà chọi”, bởi điều đó chỉ giúp chúng ta có thành tích mà không thực sự thể hiện trình độ nguồn nhân lực. Lãnh đạo ngành giáo dục nghề nghiệp có chia sẻ lo ngại đó không?

TS Trương Anh Dũng

Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp

Nuôi gà chọi là đúng, không chỉ Việt Nam mà tất cả các nước dự thi đều như vậy, có nước đầu tư 2 - 3 năm để có gà chọi tốt để đem đi thi. Kỳ thi tay nghề thế giới vừa rồi có nước đầu tư hàng chục chuyên gia cho 1 thí sinh. Trong khi chúng ta thường chỉ được huấn luyện vài tháng, có nghề nhiều nhất là 1 năm, do được tài trợ từ doanh nghiệp.

Quan trọng là ta rút ra gì sau quá trình nuôi gà chọi và đưa gà chọi đi thi để rồi nhân rộng ra toàn hệ thống đào tạo của chúng ta.

Cảm ơn bạn đã quan tâm.

Ánh Nguyên

Hà Nội
Thưa TS Trương Anh Dũng, ông đánh giá thế nào về việc phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng cao hiện nay của chúng ta?

TS Trương Anh Dũng

Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp

Phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao là 1 trong 3 khâu đột phá trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Để chuẩn bị nhân lực kỹ năng tay nghề cao cho phát triển đất nước, chúng ta cũng đã triển khai nhiều giải pháp. Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị 37 năm 2014 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác đào tạo nhân lực có tay nghề cao.

Ông Trương Anh Dũng trả lời độc giả Thanh Niên

Ảnh Ngọc Thắng

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Đề án phát triển trường nghề chất lượng cao, chuyển giao các bộ chương trình; đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý dạy nghề; đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo tiên tiến, hiện đại cho các trường; đào tạo thí điểm các nghề trọng điểm các cấp độ. Đến nay chúng ta đã có hàng chục trường nghề có chương trình đào tạo đạt tiêu chuẩn kiểm định uy tín của Mỹ, Anh, Pháp, 25 trường được công nhận đủ điều kiện đào tạo 12 nghề chuyển giao từ Úc, 45 trường được công nhận đủ điều kiện đào tạo 22 nghề chuyển giao từ Đức. Hàng trăm trường nghề đang đào tạo các nghề trọng điểm phục vụ các ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước.

Tuy nhiên, quy mô, cơ cấu và chất lượng nhân lực có kỹ năng nghề vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu nâng cao năng suất lao động và tăng năng lực cạnh tranh quốc gia, nhất là trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của kinh tế số, kinh tế tri thức, dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Trần Hương Giang

TP. Hồ Chí Minh
Thưa TS Trương Anh Dũng, chúng ta đã có những tay thợ xuất sắc tầm khu vực và thế giới. Từ điều đó đến việc chúng ta có một nguồn lao động có kỹ năng cao tầm khu vực và thế giới có quá xa không, thưa ông?

TS Trương Anh Dũng

Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp

Tôi nghĩ là vậy, nhưng tất nhiên cần có lộ trình và giải pháp đồng bộ, phù hợp. Trong đó đặc biệt là:

- Nhà nước, doanh nghiệp cần đầu tư đúng tầm cho giáo dục nghề nghiệp, cho phát triển lao động có kỹ năng.

- Có cơ chế, chính sách và hình thức tôn vinh thỏa đáng đối với người dạy, người học và doanh nghiệp tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp, nhất là lao động tay nghề cao.

- Khai thác, lan tỏa những giá trị mà những chuyên gia, thí sinh đã tham gia kỳ thi tay nghề khu vực và thế giới có được, nhất là những nghề mà chúng ta đã có thành tích cao, làm sao để chuyển tải thành các mô đun đào tạo trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Trung Hiếu

Cần Thơ
Dự định tương lai của anh là gì? Sau khi thành công ở kỳ thi tay nghề thế giới, anh có thấy tương lai của mình tươi sáng hơn không hay là anh vẫn phải vật lộn lo xin việc, lo mưu sinh như hầu hết các SV học CĐ, trung cấp?

Em Nguyễn Văn Quân

SV Trường CĐ Cơ điện Hà Nội

Tại Kỳ thi tay nghề thế giới tổ chức tại Liên bang Nga tháng 8 vừa qua, tôi dự thi ở bộ môn Cơ điện tử. Tại kỳ thi này có  68 thí sinh đến từ các quốc gia, để đạt được kết quả cao, tôi đã nỗ lực rất nhiều trong gần 2 năm tập luyện ở trong nước và nước ngoài. Kết quả tôi đã đạt được Chứng chỉ tay nghề xuất sắc. Tôi rất tự hào vì sau hơn 10 năm, năm nay đội Việt Nam mới đoạt  giải ở bộ môn này. 

Nguyễn Văn Quân trả lời bạn đọc

Ảnh Ngọc Thắng

Sau khi gặt hái được thành công tại kỳ thi tay nghề thế giới, tôi đã được rất nhiều nhà tuyển dụng liên hệ trực tiếp và có ý mời về thử việc và làm việc tại công ty. Tuy nhiên, hiện đang học năm cuối và phải hoàn thiện nốt chương trình học, sau đó mới tính đến đi làm. 

Tôi dự định sẽ đi làm một thời gian và khi có vốn em sẽ mở một doanh nghiệp nhỏ sản xuất về thiết bị tự động hoá. 

Vĩnh Phong

Theo ông, các tay thợ giỏi xuất sắc, đạt thành tích cao ở các kỳ thi tay nghề khu vực và thế giới, khi trở về sau kỳ thi đã phát huy được khả năng chưa?

TS Trương Anh Dũng

Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp
Theo thông tin của chúng tôi, những người đạt thành tích tốt trong các cuộc thi tay nghề đều có công việc và đa số hài lòng với công việc hiện tại.
Mới tuần vừa rồi, chúng ta tổ chức cuộc gặp mặt các cựu thí sinh, nhiều người thành nhà giáo, một số thành cán bộ cốt cán của các tập đoàn nước ngoài, doanh nghiệp lớn, một số thành chủ doanh nghiệp có vài chục công nhân đang làm việc. Theo tôi, đây là thành công lớn, phát huy được khả năng của các em. 
 
 

Phương Thảo

Ở giáo dục phổ thông, những em muốn đạt thành tích cao trong các kỳ thi học sinh giỏi nói chung đều phải được gia đình đầu tư, chi phí học thêm rất đắt đỏ, càng tham gia các kỳ thi cấp cao gia đình các em càng phải chi nhiều tiền để mời thầy dạy. Với thí sinh muốn tham gia các kỳ thi tay nghề giỏi, gia đình các em có phải chịu nhiều tốn kém không?

TS Đồng Văn Ngọc

Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Đây là vấn đề đặc thù. Đào tạo nghề ở nước ta đang được Đảng, nhà nước rất quan tâm. Mặc dù chi phí đào tạo rất tốn kém nhưng đều được nhà nước hoặc doanh nghiệp hỗ trợ, sinh viên không phải đóng thêm học phí mà thường được giảm và miễn học phí vì các em đều là sinh viên giỏi, nhiều học bổng hỗ trợ. Doanh nghiệp muốn tiếp cận các em để tài trợ và tuyển dụng ngay.
Nếu sinh viên đạt giải cao tại các kỳ thi quốc tế, các em được rất nhiều phần thưởng của nhà nước, doanh nghiệp và nhà trường, tương lai của các em chắc chắn sẽ bước sang một trang mới, đó là đầy ắp cơ hội thành công.

Lê Thanh Chi

Qua thành tích của các tay nghề trẻ Việt Nam tại các đấu trường khu vực và quốc tế, ông có nhận xét gì? Ví dụ như nếu có năm nào đó, kỳ thi nào đó đạt thành tích cao, là nhờ đâu?

TS Trương Anh Dũng

Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp
Chắc chắn có những kỳ vọng kết quả cao hơn, vì một số nghề chúng ta đã có những bước tiếp cận với trình độ kỹ năng các nước phát triển, thể hiện những giải pháp đưa ra phù hợp và có giải pháp trên thực tế. Nếu chúng ta biết cách khai thác, phát huy tốt những chuyên gia, thí sinh thi tay nghề thì có điều kiện nhân rộng hệ thống, thì có thể phát huy thêm kết quả, thành tích. 

TS Trương Anh Dũng trả lời bạn đọc Thanh Niên

Ảnh Ngọc Thắng

Trước hết, phải là sự quan tâm đầu tư của nhà nước, sự phối hợp đồng hành của doanh nghiệp, sự nỗ lực cố gắng của các chuyên gia, đặc biệt là đam mê nỗ lực không mệt mỏi, sự thông minh sáng tạo của các em học sinh, có bản lĩnh để trình diễn kỹ năng nghề để đạt thành tích. 
Chính nỗ lực trong đổi mới phát triển nghề nghiệp, tăng cường đảm bảo chất lượng của các cơ sơ đào tạo nghề có thí sinh đi thi đấu, tạo nền tảng cho lựa chọn các thí sinh. 

Đinh Tuấn Khanh

Thanh Hóa
Bố mẹ em nói học gì cũng được, miễn là giỏi. Nên em muốn đăng ký vào trường CĐ để học nghề, và muốn được bồi dưỡng để có tay nghề cao, được đi thi thố. Vậy khi vào trường, làm sao để em có thể có cơ hội thể hiện khả năng, để được chọn đi thi tay nghề? Khi lựa chọn thí sinh đi thi tay nghề ở các cấp cao, trường có tuyển chọn khắt khe không, có thông báo rộng rãi để các SV trong trường biết không mà thi đua với nhau, hay nhiều khi chỉ là ăn may mà được lựa chọn ngẫu nhiên?

TS Đồng Văn Ngọc

Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Một quan điểm của phụ huynh rất đúng và hoàn toàn thực tiễn.
Xét về khía cạnh thực tiễn thì ai sống trong thế giới này cùng hướng đến phấn đấu có một gia đình hạnh phúc, giàu sang, sống có ích với gia đình, xã hội và được nhiều người mến trọng.
Để có được thành công đó, không có con đường nào là con đường duy nhất dẫn đến thành công, như vậy ước mơ và mục tiêu của em là hoàn toàn hợp lý.
Em cần chọn được một nghề phù hợp và phát huy hết sở trường và năng lực của em. Một nghề mà em đam mê, phù hợp với gia đình, rồi chọn trường có đủ điều kiện cho em thực hiện ước mơ đó, một trường tốt bộc lộ rõ nhất là tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên sau khi tốt nghiệp.
Trường tốt phải có môi trường, trang thiết bị hiện đại và nhiều thành tích được người học, doanh nghiệp, xã hội ghi nhận. Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội chỉ là 1 lựa chọn cho em. Chúc em có lựa chọn thông minh để đầu tư cho dự án lập nghiệp thành công.

Kim Ngân

Thưa thầy, những anh chị đi thi tay nghề giỏi có thật sự trở thành những người lao động giỏi sau này khi ra trường không, hay chỉ giỏi khi đi thi? Các cựu SV của trường từng đạt thành tích trong các cuộc thi tay nghề, giờ có thành đạt không?

TS Đồng Văn Ngọc

Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Câu hỏi của em rất hay. Khi đào tạo để sinh viên trở thành tuyển thủ đi thi kỹ năng nghề thì các em được học rất nhiều kiến thức, kỹ năng, tiêu chuẩn, tác phong, kỹ năng mềm chuyên sâu.
Tuy nhiên, do đặc thù phải hướng đến đạt mục tiêu về thành tích, vì vậy sinh viên rất giỏi về các nội dung liên quan đến đề thi. Nhưng cũng còn rất nhiều nội dung mà sinh viên không được học như các bạn cùng nhập học, cùng khóa.
Ở trường thì sinh viên sau khi thi xong được đào tạo bổ sung đầy đủ khối lượng kiến thức kỹ năng theo chuẩn đầu ra mới tốt nghiệp. Vì vậy, sinh viên có nhiều cơ hội phát triển và thành công.

Tuyết Ngân

Thưa TS Trương Anh Dũng, kỳ thi tay nghề thế giới hồi tháng 8 tại Nga, Việt Nam xếp thứ 25/63 đoàn dự thi. Về thành tích cá nhân, chúng ta có 1 thí sinh đoạt huy chương bạc, là thành tích cao nhất của Việt Nam từ trước đến nay trong kỳ thi tay nghề thế giới. Như vậy, có thể nói là lao động trẻ của ta kỹ năng nghề cũng cao hay không?

TS Trương Anh Dũng

Phó tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp
Đánh giá kỹ năng lao động có nhiều tiêu chí, trong đó thi tay nghề là 1 tiêu chí. Ở đấu trường khu vực, trong 10 lần dự thi, chúng ta có 3 lần được giải nhất nhất, 2 giải nhì và 2 giải ba; ở quy mô thế giới thì ta được 1 huy chương bạc và 8 chứng chỉ xuất sắc.
Trong số 63 nước dự thi, nhiều nước không có thành tích, 20 nước chỉ có chứng chỉ, 14 nước không có giải, Việt Nam xếp thứ 25/63 là thành tích rất đáng khích lệ và tự hào. 
Quan trọng hơn là thí sinh của Việt Nam có thành tích ở các ngành nghề rất có ưu thế, lợi thế trong tương lai, như công nghệ thông tin, công nghiệp phụ trợ như tiện CMC, phay CMC, thiết kế trang web, cơ điện tử, thiết kế cơ khí CAD trên máy tính, công nghệ nước, xây dựng...
Bên cạnh đó, tiêu chí chất lượng đào tạo cũng thể hiện kỹ năng, số lượng người sau khi học nghề ra trường ngày càng tăng. 85% học viên tốt nghiệp ra trường có việc làm. Nhiều ngành nghề ở nhiều trường có việc làm 100%, nhiều trường doanh nghiệp nhận học viên ngay từ trên ghế nhà trường.
Diễn đàn Kinh tế thế giới vừa qua đánh giá chất lượng đào tạo nghề tại Việt Nam tăng 13 bậc, phản ánh kỹ năng lao động của Việt Nam có những bước phát triển. Nhưng cũng còn nhiều tiêu chí khác để đánh giá. So với các nước phát triển, chúng ta còn nhiều khoảng cách. Chất lượng đào tạo thì chúng ta xếp 97/144 trên toàn thế giới.

Đăng Quang

Em cũng bình thường thôi, nên chẳng bao giờ dám mơ đi thi nọ kia. Nhưng em thực sự muốn trở thành một người có kỹ năng nghề tốt, ra trường đi làm được trả lương cao. Em biết nhiều trường có thầy giỏi, được đầu tư thiết bị dạy học tốt. Nhưng liệu có phải chỉ những bạn được chọn để đi thi thố mới được học với các thầy giỏi đó, mới được ưu tiên sử dụng máy móc tốt, hay là cả những học sinh bình thường như em cũng được hưởng?

TS Đồng Văn Ngọc

Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện Hà Nội
Một nhà trường thì không thể có tất cả các giảng viên đều là chuyên gia, tuy nhiên, ở những trường chất lượng đào tạo tốt, có thương hiệu thì bao giờ cũng được đảm bảo chất lượng đồng bộ, đào tạo sinh viên đi thi chỉ là đào tạo mũi nhọn và đỉnh cao.

Đại diện báo Thanh Niên tặng hoa cảm ơn các khách mời dự giao lưu trực tuyến

Ảnh Ngọc Thắng

Hiện nay, nhiều trường công bố cam kết việc làm cho sinh viên, không để sinh viên thất nghiệp. Những trường đó em có thể tham khảo để lựa chọn nhé.

Bình luận 1

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Hoàng Phúc

Hoàng Phúc

Về tổng thể phải đánh giá lại chất luong thật của cac truong nghề, cần phân định các nhóm nghề kỹ thuật , dịch vụ nghiệp vụ để ban hành các quy chế chính sách cụ thể. nhóm nghề cong nghệ , kỹ thuật bắt buộc giáo viên dạy thực hành phải là giáo viên dạy nghề d9uoc đào tạo bài bản nhu truoc đây ,vì day thực hành gv phải có kỹ nang nghề nhất định, lâu nay toàn thầy lý thuyết xuong xưởng dạy thực hành không có kết quả chất luong gì het vì họ đâu có ky nang nghề , nhiệm vụ nhà truong la day nghề sao lại đòi hỏi danh nghiệp làm thay mình

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Nhiều bậc cha mẹ cho biết dạy con trong gia đình có 3 thế hệ rất khó /// Shutterstock

Dạy con trong gia đình 3 thế hệ thật đau đầu!

'Tôi vừa yêu cầu con ngồi vào bàn học thì bà nội bảo bắt con học làm gì nhiều để mắt bị cận. Có lần bị ông nội đánh, tôi rất bất bình nhưng không làm thế nào để góp ý được'.

Chức năng mới

Trang tin tức cá nhân hoá dựa trên sở thích và thói quen của bạn.

Đóng