Khi 'Tiếng Việt' được viết thành 'Tiếq Việt'

330 Thanh Niên Online

Chúng ta nghĩ sao nếu chữ 'luật giáo dục' phải viết là 'luật záo zụk', 'nhà nước' là 'n’à nướk'… Nhưng đó là cách viết cải tiến mà PGS-TS Bùi Hiền đề xuất trong một cuốn sách mới xuất bản gần đây. Điều này gây ra nhiều tranh luận không chỉ trong giới chuyên môn mà cả những người đang sử dụng tiếng Việt.

Một ví dụ về chữ viết hiện tại và chữ viết cải tiến theo đề xuất của PGS-TS Bùi Hiền /// M.Q Một ví dụ về chữ viết hiện tại và chữ viết cải tiến theo đề xuất của PGS-TS Bùi Hiền - M.Q
Một ví dụ về chữ viết hiện tại và chữ viết cải tiến theo đề xuất của PGS-TS Bùi Hiền
M.Q

Chữ viết của tiếng Việt hiện tại chưa hợp lý?

Đó là cuốn sách Ngôn ngữ ở Việt Nam - Hội nhập và phát triển (tập 1) dày 2.200 trang, do nhà xuất bản Dân trí phát hành, nhân Hội thảo ngữ học toàn quốc được tổ chức tại Trường ĐH Quy Nhơn hồi tháng 9. Trong rất nhiều bài viết của các nhà ngôn ngữ học, có bài “Chữ quốc ngữ và hội nhập quốc tế” của tác giả Bùi Hiền với đề xuất cải tiến chữ viết tiếng Việt gây nhiều tranh cãi.
Khi 'Tiếng Việt' được viết thành 'Tiếq Việt' - ảnh 1
PGS-TS Bùi Hiền
NVCC
PGS-TS Bùi Hiền (Nguyên Hiệu phó trường ĐHSP Ngoại ngữ Hà Nội, nguyên phó Viện trưởng Viện Nội dung & Phương pháp dạy - học phổ thông) cho biết: “Từ năm 1924, khi toàn quyền Đông Dương ký nghị định cho phép dạy chữ quốc ngữ bắt buộc ở cấp tiểu học, trải qua gần một thế kỷ, đến nay chữ quốc ngữ đã bộc lộ nhiều bất hợp lý, nên cần phải cải tiến để giản tiện, dễ nhớ, dễ sử dụng, tiết kiệm thời gian, vật tư…”.
Những bất hợp lý mà PGS Bùi Hiền đưa ra, đó là hiện tại, chúng ta sử dụng 2, 3 chữ cái để biểu đạt một âm vị phụ âm đứng đầu. Ví dụ C – Q – K (cuốc, quốc, ca, kali), Tr – Ch (tra, cha), S – X (sa, xa)… Bên cạnh đó, lại dùng 2 chữ cái ghép lại để biểu đạt âm vị một số phụ âm đứng cuối vần như Ch, Ng, Nh (mách, ông, tanh…).
“Đó là những hiện tượng không thống nhất, không theo một nguyên tắc chung nào dẫn đến khó khăn cho người đọc, người viết, thậm chí gây hiểu nhầm hoặc không hiểu được chính xác nội dung thông tin. Người học như trẻ em hay người nước ngoài, cũng rất hay mắc lỗi do sự phức tạp này mang lại”, tác giả Bùi Hiền chia sẻ.
Từ đó, PGS Hiền kiến nghị một phương án làm cơ sở để tiến tới một phương án tối ưu trình nhà nước. Chữ quốc ngữ cải tiến của tác giả Bùi Hiền dựa trên tiếng nói văn hóa của thủ đô Hà Nội cả về âm vị cơ bản lẫn 6 thanh điệu chuẩn, nguyên tắc mỗi chữ chỉ biểu đạt một âm vị, và mỗi âm vị chỉ có một chữ cái tương ứng biểu đạt. Sẽ bỏ chữ Đ ra khỏi bảng chữ cái tiếng Việt hiện hành và bổ sung thêm một số chữ cái tiếng Latin như F, J, W, Z. Bên cạnh đó, thay đổi giá trị âm vị của 11 chữ cái hiện có trong bảng trên, cụ thể: C = Ch, Tr; D = Đ; G = G, Gh; F = Ph; K = C, Q, K; Q = Ng, Ngh; R = R; S = S; X = Kh; W =Th; Z = d, gi, r. Vì âm “nhờ” (nh) chưa có kí tự mới thay thế, nên trong văn bản trên tạm thời dùng kí tự ghép n’ để biểu đạt.
PGS-TS Bùi Hiền cho biết: “Đề xuất của tôi có nhiều nhà ngôn ngữ họ thấy hợp lý vì chữ viết mới có một nguyên tắc thống nhất. Nhưng cũng có nhiều ý kiến phản bác vì cho rằng nếu cải tiến vậy sẽ phức tạp, có nhiều hệ lụy. Ví dụ kho tư liệu đồ sộ cũ chuyển sang chữ viết mới thì sẽ xử lý như thế nào. Và để thay đổi sẽ phải mất rất nhiều thời gian: thay đổi nhận thức, thay đổi cách học, cách dạy, sách giáo khoa cũng phải thay đổi, các văn bản, sách, báo, rồi lập trình chữ viết trên máy tính… Phải thay đổi từng bước một. Nhưng chỉ cần mất 1-2 năm là quen dần”.
Bù lại, theo PGS Hiền, cải tiến theo cách này sẽ thống nhất được chữ viết cho cả nước, loại bỏ được hầu hết các thiếu sót, bất cập không nhất quán trước đây gây khó khăn cho người dùng (dẫn mắc lỗi chính tả), giản tiện được bộ chữ cái khi từ 38 chữ cái chỉ còn 31, dễ nắm được quy tắc, dễ nhớ. Ngoài ra, còn tiết kiệm được thời gian, công sức, vật tư trong quá trình tạo lập các văn bản trên giấy, trên máy tính.
Sẽ mất đi sự tinh tế trong cách viết, đọc và phát âm của tiếng Việt
Chia sẻ về vấn đề cải tiến chữ quốc ngữ, PGS-TS Nguyễn Hữu Hoành, Phó Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học Việt Nam cho biết, vấn đề này đã được các nhà ngôn ngữ học trao đổi, đề cập rất nhiều trong những năm qua chứ không riêng gì đề xuất của PGS-TS Bùi Hiền.
“Tuy nhiên, không thể thay đổi được và cũng không nên thay đổi, vì chữ viết liên quan đến văn hóa, lịch sử và rất nhiều vấn đề khác. Ngay cả tiếng Anh, một ngôn ngữ phổ biến có nhiều chữ đọc và viết bất hợp lý mà cũng không ai nghĩ đến việc cải tiến. Đến nay, trải qua nhiều thế kỷ, tiếng Việt đã định hình và chữ quốc ngữ đã tồn tại cả thế kỷ với kho tư liệu đồ sộ từ lúc hình thành đến bây giờ”, PGS-TS Nguyễn Hữu Hoành nhìn nhận.
GS-TS Bùi Khánh Thế (chuyên ngành ngôn ngữ học, Phó Chủ tịch Hội đồng khoa học và đào tạo Trường ĐH Ngoại ngữ-Tin học TP.HCM ), cũng cho rằng, từ năm 1997, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM đã tổ chức hội thảo Chữ quốc ngữ và sự phát triển chức năng xã hội của tiếng Việt, với 32 bài viết từ các chuyên gia ngôn ngữ. Từ đó đến nay cũng có rất nhiều hội thảo, chuyên đề đề cập tới việc nên giữ hay cải tiến.
Nói về đề xuất của PGS-TS Bùi Hiền, giáo sư Bùi Khánh Thế cho biết: “Có một số bất hợp lý, chẳng hạn ký tự q lại thay thế cho chữ ng, z thay gi, c thay tr, ch… Chưa kể làm vậy sẽ mất đi sự tinh tế trong cách viết, đọc và phát âm của tiếng Việt. Từ lúc hình thành cho đến nay, tiếng Việt có nhiều âm thay đổi nhưng chữ viết vẫn giữ nguyên. Đó chính là sự bền vững cần có, chỉ những gì bất hợp lý mới mất đi”.
Theo GS-TS Bùi Khánh Thế, càng đổi mới thì càng bị rối. Đó là chưa kể, sẽ phải tốn rất nhiều thời gian, công sức và kinh phí để thay đổi. Vì thế, đối với chữ quốc ngữ, nên tìm cách chú ý khắc phục những cái khó, hơn là cải tiến

Một ví dụ PGS-TS Bùi Hiền đưa ra được viết bằng 2 kiểu chữ hiện thời và cải tiến

LUẬT GIÁO DỤC

Điều 7. Ngôn ngữ dùng trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác; dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số; dạy ngoại ngữ.
1. Tiếng Việt là ngôn ngữ chính thức dùng trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác. Căn cứ vào mục tiêu giáo dục và yêu cầu cụ thể về nội dung giáo dục, Thủ tướng chính phủ quy định việc dạy và học bằng tiếng nước ngoài trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác.
2. Nhà nước tạo điều kiện để người dân tộc thiểu số được học tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình nhằm giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, giúp cho học sinh người dân tộc thiểu số dễ dàng tiếp thu kiến thức khi học tập trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác. Việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số được thực hiện theo quy định của Chính phủ.
3. Ngoại ngữ quy định trong chương trình giáo dục là ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong giao dịch quốc tế. Việc tổ chức dạy ngoại ngữ trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác cần đảm bảo để người học được học liên tục và có hiệu quả.
LUẬT ZÁO ZỤK
Diều 7. Qôn qữ zùq coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák; zạy và họk tiếq nói, cữ viết kủa zân tộk wiểu số; zạy qoại qữ.
1. Tiếq Việt là qôn qữ cín’ wứk zùq coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák. Kăn kứ vào mụk tiêu záo zụk và yêu kầu kụ wể về nội zuq záo zụk, Wủ tướq cín’ fủ kuy dịn’ việk zạy và họk bằq tiếq nướk qoài coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák.
2. N’à nướk tạo diều kiện dể qười zân tộk wiểu số dượk họk tiếq nói, cữ viết kủa zân tộk mìn’ n’ằm zữ zìn và fát huy bản sắk văn hoá zân tộk, zúp co họk sin’ qười zân tộk wiểu số zễ zàq tiếp wu kiến wứk xi họk tập coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák. Việk zạy và họk tiếq nói, cữ viết kủa zân tộk wiểu số dượk wựk hiện weo kuy dịn’ kủa Cín’ fủ.
3. Qoại qữ kuy dịn’ coq cươq cìn’ záo zụk là qôn qữ dượk sử zụq fổ biến coq zao zịk kuốk tế . Việk tổ cứk zạy qoại qữ coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák kần dảm bảo dể qười họk liên tụk và kó hiệu kuả.

Chữ viết hiện tại phong phú và không cần thiết thay đổi

Ông Trương Minh Đức, giáo viên ngữ văn Trường THPT Lê Quý Đôn, TP.HCM cho rằng, tiếng Việt được hình thành từ lâu, đó là cả một quá trình tất nhiên bản thân nó cũng đã có những quy tắc. Dùng đúng hay chưa phù hợp thì bản thân nó cũng đã mang tính quy ước và có tính ổn định, thống nhất. Việc Chữ quốc ngữ cải tiến dựa trên tiếng nói văn hoá của thủ đô Hà Nội liệu có đảm bảo độ chính xác cao khi bản thân phương ngữ và cả ngữ âm Hà Nội không ai dám chắc là chính xác. Vả lại sự phát triển ngôn ngữ trong tiếng Việt nó còn do yếu tố từ yêu cầu của ngôn ngữ địa phương, vùng miền. Mặc dù điều này khó mang đến sự thống nhất nhưng nó lại làm phong phú vốn từ và thể hiện được bản sắc riêng từng địa phương.

Về phương án thay đổi âm vị của 11 chữ cái như PGS-TS Bùi Hiền đưa ra, theo thầy Đức, là không cần thiết và không hợp lý, chỉ gây nên sự xáo trộn không cần thiết, làm ảnh hưởng đến nhiều hệ thống bảng biểu, luật định, văn bản... Và ngay cả tên gọi cá nhân trong các hồ sơ pháp lý.

“Việc dạy và học văn sẽ gặp rất nhiều sự trở ngại. Đó là phải đào tạo lại giáo viên (không kể giáo viên dạy các môn khác môn ngữ văn), điều chỉnh lại tất cả các văn bản văn học, kể cả văn bản văn học chữ quốc ngữ (phải xin phép cả những tác giả đã khuất) hoặc nếu không phải có hàng loạt các chú thích cuối trang để những học sinh đối chiếu với văn bản gốc. Cần nhiều thời gian để giáo viên và cả xã hội làm quen những điều vốn dĩ không cần thiết song hành với bao phức tạp của xã hội”, ông Đức nhìn nhận.


Bình luận

User
Gửi bình luận
Tuấn Anh

Tuấn Anh

Xin thưa với bác. Không chỉ riêng gì tiếng Việt, mà ở các ngôn ngữ khác cũng có một số ngoại lệ do sự không thống nhất với các quy tắc, nhưng đã sử dụng thì ta biết được điểm ngoại lệ đó mà dùng. Ngôn ngữ tiếng Việt ngày nay đã quá hoàn chỉnh, chỉ có một số ngoại lệ nhỏ. Những điểm mà bác thấy chướng mắt, không ai thấy như vậy cả. Trong "nghiên cứu" của bác thậm chí còn sai, chữ Q trong tiếng Việt không đọc như C hay K trong ví dụ của bác (mà chỉ đọc như vậy ở miền bắc), cũng như đề xuất thay thế của bác không có âm nh mà thay thế bằng dấu ' như vậy. Rõ ràng chính bác còn chưa nghiên cứu sâu rộng, chưa hiểu hết được tận tường mà bác muốn thay đổi ngôn ngữ của cha ông ạ? Nếu có quyền hạn, bác hãy cùng viện ngôn ngữ thống nhất cách dùng từ đi kìa. Con là một người làm công việc dịch thuật, con thấy buồn khi tiếng Việt ngày nay không có nhiều thuật ngữ chuyên ngành mà cứ ôm các từ ngữ từ tiếng nước ngoài về, cũng như các bạn trẻ cứ nói chuyện một câu thì thêm hai ba chữ tiếng Anh vào cho nó sành điệu. Đó mới là những vấn đề rất bác lưu tâm đến ạ. Chúc bạn sức khỏe và minh mẫn.
Quan Vo

Quan Vo

chuẩn quá bạn
Lúc đầu, ngôn ngữ ta dùng là tiếng Hán (mượn tạm), rồi lại chữ Nôm và sau cùng gộp lại để tạo nên Quốc Ngữ (tiếng Việt bây giờ).

Hiện tại, vốn mang chất của chữ La-tinh, cũng đã hằn sâu trong tiềm thức của người dân.

"“Đó là những hiện tượng không thống nhất, không theo một nguyên tắc chung nào dẫn đến khó khăn cho người đọc, người viết, thậm chí gây hiểu nhầm hoặc không hiểu được chính xác nội dung thông tin. Người học như trẻ em hay người nước ngoài, cũng rất hay mắc lỗi do sự phức tạp này mang lại”, tác giả Bùi Hiền chia sẻ.

Có chắc là các ngôn ngữ khác sẽ không có những từ trại âm như bác nói, sẽ không có nguyên tắc kết nối các kí tự? Thế các ngôn ngữ khác, tiếng Hoa, tiếng Hàn, tiếng Nhật, tiếng Anh... rất nhiều từ cùng cách phát âm nhưng cách viết lại khác, thậm chí một từ nhưng lại nhiều cách phát âm.

Ví dụ: tiếng Hoa tại sao lấy ngày 20/05 làm ngày Tình nhân, đơn giản là vì cách nói trại âm của 2 từ đó (gần giống Anh yêu em) hay tại sao "9240 - yêu nhất là em", "1314 - một đời một kiếp", "81176 - bên nhau"....

Hiện tại, các hợp âm (phụ âm đứng đầu và sau) đều là những phụ âm hoàn toàn tách biệt, dựa vào cách phát âm CHUẨN, người dân sẽ viết không sai lỗi chính tả, cũng như không gặp phải khó khăn như bác nói. Cớ sao phải "thay đổi giá trị âm vị của 11 chữ cái hiện có trong bảng trên, cụ thể: C = Ch, Tr; D = Đ; G = G, Gh; F = Ph; K = C, Q, K; Q = Ng, Ngh; R = R; S = S; X = Kh; W =Th; Z = d, gi, r. Vì âm “nhờ” (nh) chưa có kí tự mới thay thế, nên trong văn bản trên tạm thời dùng kí tự ghép n’ để biểu đạt"?? Người Việt học tiếng Anh, học tiếng Nước Ngoài có gặp phải những khó khăn như bác so sánh với tiếng mẹ đẻ ko?

Nếu nói là khó khăn, thì các ngôn ngữ khác sẽ không gặp phải khó khăn ư?? Hiện tại, chữ "ch, tr, ph, kh" của mình cũng có thể gọi khá giống cách phát âm của tiếng Anh, bác không thấy à?

Ví dụ: bác thay "D = Đ", cháu ghi "thầy giáo đì tao lắm" không lẽ giờ viết "Wầy Záo Dì Tao Lắm"?? Nếu đọc và viết thì sẽ viết được, nhưng viết rồi bảo đọc thì đọc sao????? Trong khi 1 kí tự có 2-3 cách phát âm, thâm chí có đến 2-3 ngữ nghĩa?? Thậm chí, tại câu này, nhìn sở qua, ai nghĩ đây là tiếng Việt?? Có khi đây là bính âm của Tiếng Hán nữa là!!

Nếu như năm 1997, đã từng "tổ chức hội thảo Chữ quốc ngữ và sự phát triển chức năng xã hội của tiếng Việt, với 32 bài viết từ các chuyên gia ngôn ngữ", và chữ Quốc Ngữ vẫn còn tồn tại thì ắt hẳn bác cũng hiểu rồi... Đi từ Hán tự... rồi cải tiến lại thành chữ Nôm, sau lại cách tân từ chữ chữ La-tinh, nhưng vẫn mượn tạm vài cách nói trại âm và bỏ dấu để thành chữ Quốc Ngữ ngày nay...

Đã qua rồi cái thời trẻ trâu, trưởng thành thì hãy trưởng thành, đừng bắt quay về cái thời trẩu tre khi xưa!!
Thanh Tung

Thanh Tung

Đây chỉ là chữ viết, không phải ngôn ngữ. Nếu bạn muốn tranh luận thì trước hết phải phân biệt rõ ràng đâu là chữ viết, đâu là ngôn ngữ nhé. Chữ Quốc ngữ được các tu sĩ truyền giáo tạo nên. Và cũng như các bộ chữ viết khác, âm đọc của mỗi ký tự là do con người tự quy định, do vậy thay đổi chữ viết chẳng ảnh hưởng gì đến việc thay đổi ngôn ngữ cả. Giả dụ ngày xưa người ta quy định chữ Q đọc là "ng" thì bây giờ chúng ta cũng sẽ đọc vậy thôi. Đây chỉ là vấn đề quen mắt.
25 phản hồi
Duy Bao

Duy Bao

Không ngờ bây giờ mà vẫn xuất hiện những người khó hiểu, muốn thay đổi tất cả cách viết tiếng Việt đã bao đời nay. Sao người đó không nghĩ đến biết bao phiền hà khi thay đổi cách viết khi cách viết trước đây đã hoàn chỉnh và đi vào tiềm thức con người Việt Nam và cái cái lợi nào có thể mang lại khi thay đổi cách viết đó có gì đáng giá. Nhìn mẫu chữ đã thấy rắc rối không thể chấp nhận được.
Võ thanh Khâm

Võ thanh Khâm

Hình như nó sai từ phát âm đó bác Hiền ơi, ngôn ngữ phải tự nhiên chứ kg thể gượng gạo, ép buộc được. Nếu có thời gian bác đọc thêm cuốn LỊCH SỬ CHỮ QUỐC NGỮ CỦA CỐ GS HOÀNG XUÂN VIỆT cũng khá hay. Trân trọng!
Trần đình Quang

Trần đình Quang

Có một số âm người miền Bắc nói chung đọc không chuẩn , chắc ông TS này là loại đó , Trời ( Giời ) nên ( Lên) vvv nhiều lắm , tất nhiên là mình tôn trọng THỦ ĐÔ , nhưng bảo lấy TĐ làm chuẩn thì càng không nên , ông này thuộc loại cố TỎ RA NGUY HIỂM , xin lỗi mọi người lỡ ra đổi chữ Quốc Ngữ thật thì tôi không biết nói sao khi CÚNG ÔNG BÀ , KHẤN VÁI NGƯỜI BỀ TRÊN KHÔNG HIỂU - VÌ CÓ HỌC ĐÂU ? CÓ BIẾT GÌ ĐÂU HỞI ÔNG TS HIỀN ƠI
6 phản hồi
Tường

Tường

Ôi trời ơi nếu tiếng Việt được viết như thế này thì ghê quá, nhìn trúc trắc trục trặc, xấu xí, không còn đẹp như trước nữa. Tôi thấy chữ viết hiện tại chẳng có gì phải thay đổi cả. Có phức tạp một tí nhưng như thế mới là cái hay và cần học chứ!!!
Tien

Tien

Phức tạp nhưng chi tiết rất dễ hiểu và tôi thấy nó đẹp hơn bộ chữ của ông PGS-TS kia
thu ngân

thu ngân

Tôi thấy Tiếng Việt mình âm sắc rất chuẩn, chỉ những người không chuẩn mới đòi thay đổi
4 phản hồi
Tam Da

Tam Da

Thế chữ bà ngoại giờ thành bà qoại, thế cái chữ QOẠI này đánh vần ra làm sao cho ra được NGOẠI đây Ngoại ơi, con khổ quá
LƯƠNG Mai

LƯƠNG Mai

Ông chú Tiên sĩ này nguời Hà Nội nên mấy chữ trên đọc giống nhau hết, ổng cũng phân biệt đuợc đâu.
vu2017

vu2017

thế chữ gì thay chữ Q bác, ví dụ đọc Q thành Ng thì từ quan chức sẽ đọc thành ngan chức hay lúc đó phải dạy học sinh là chữ Q đi với OAI đọc thành NG còn Q đi với AN đọc là Q vậy có bớt phức tạp không
chữ C thay cho TR,CH tức học sinh đọc TR cũng được mà CH cũng được,vậy học sinh đọc Cái Ca thành trái tra,trái cha hay chái tra,chái cha gì cũng được
6 phản hồi
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm