Thay đổi cách dạy, học văn

3
Sẽ có sự thay đổi trong việc dạy học môn văn để học sinh không còn buồn chán mà say mê, yêu thích môn học này.

Hôm nay 5.1, tại Trường ĐH Sư phạm Huế, Bộ GD-ĐT tổ chức hội thảo quốc gia về dạy và học môn văn trong trường phổ thông. Các nhà khoa học, nhà giáo, nhà văn... sẽ thảo luận, hiến kế để có thể lấy lại vị thế thực sự của môn văn trong trường phổ thông.

Thay đổi cách dạy, học văn - ảnh 1

Không nhồi nhét kiến thức, không bắt nhớ máy móc, cần biết quên các cụ thể chi tiết, chỉ nhớ cách làm, cách xử lý vấn đề... giúp học sinh tự học, tự khám phá, kích thích sáng tạo

Thay đổi cách dạy, học văn - ảnh 2

Phó giáo sư Đỗ Ngọc Thống, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam

Học để biết cách giao tiếp

Phó giáo sư Đỗ Ngọc Thống, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, đại diện nhóm nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông mới môn ngữ văn, cho rằng chương trình môn ngữ văn hiện hành có 2 bất cập lớn. Thứ nhất, việc cung cấp kiến thức được coi là mục tiêu số một nên chương trình tập trung nhấn mạnh kiến thức chứ không phải kỹ năng, năng lực. Thứ hai, các khái niệm cơ bản, hiện đại và nhất là “tính hệ thống về ngôn ngữ và văn học” đã tạo điều kiện cho các tác giả chương trình và sách giáo khoa nghiêng về trang bị các tri thức mang tính hàn lâm, xây dựng môn ngữ văn trong nhà trường tương ứng với toàn bộ khoa học ngữ văn. Kết quả là học sinh được học tất cả từ ngôn ngữ học, Việt ngữ học, lý luận văn học, lịch sử văn học... Trong đó có một số kiến thức quá cao, sâu chưa cần thiết đối với học sinh phổ thông.

Từ thực tế đó, Phó giáo sư Thống nhận định: “Môn ngữ văn sau 2015 cần điều chỉnh theo hướng: Đề cao mục tiêu hình thành và phát triển năng lực ngữ văn, mà trước hết là năng lực giao tiếp với việc sử dụng thành thạo 4 kỹ năng cơ bản: đọc, viết, nghe, nói. Việc lựa chọn kiến thức (văn học, tiếng Việt...) cần cơ bản, hiện đại nhưng phải hướng tới phục vụ cho yêu cầu phát triển năng lực, tránh kinh viện, không thiết thực và không quá chú trọng tính hệ thống như hệ thống lịch sử văn học, hệ thống ngôn ngữ...”. Cũng theo ông Thống, phải chuyển mục tiêu giáo dục theo yêu cầu xã hội, quan tâm đến nhu cầu, sở thích của cá nhân người học và người dạy để xác định nội dung chương trình học.

Phải làm học sinh yêu thích

Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết, Chủ tịch Hội đồng thẩm định môn ngữ văn phổ thông, đề xuất: “Trong lần đổi mới chương trình, sách giáo khoa tới đây, môn ngữ văn nên được xác định là một môn học công cụ có mục tiêu hình thành và phát triển năng lực sử dụng tiếng Việt, trong đó có năng lực đọc hiểu các tác phẩm văn học. Môn học này cần trang bị cho học sinh công cụ để nhận thức về xã hội và con người, bồi dưỡng xúc cảm và thị hiếu thẩm mỹ lành mạnh nhằm hoàn thiện nhân cách”.

Đồng quan điểm, ông Thống cho rằng cần tập trung hình thành cho học sinh phương pháp học, tạo tính hiếu kỳ, tò mò và sự đam mê để họ tự đi tìm và lý giải, qua đó hình thành năng lực. “Không nhồi nhét kiến thức, không bắt nhớ máy móc, cần biết quên các cụ thể chi tiết, chỉ nhớ cách làm, cách xử lý vấn đề... giúp học sinh tự học, tự khám phá, kích thích sáng tạo”, ông Thống nhấn mạnh.

Phần lớn các ý kiến đều cho rằng giờ học văn, trước hết hãy giúp học sinh yêu thích, say mê văn chương, mong muốn tìm tòi, tìm hiểu cái hay, cái đẹp của thế giới nghệ thuật, rồi sau đó mới là những yêu cầu khác.

Thay đổi cách dạy, học văn
Năm 2012, Báo Thanh Niên đã có nhiều bài viết phản ảnh những vấn đề của việc dạy và học môn văn trong trường phổ thông

Thay đổi ngữ liệu và cách đánh giá

Do hướng tới năng lực giao tiếp với 4 kỹ năng cơ bản nên ngữ liệu học tập môn văn sẽ có sự khác biệt đáng kể so với tài liệu duy nhất là các tác phẩm, văn bản đưa vào sách giáo khoa như hiện nay. Khi đó, tất cả các tác phẩm, văn bản văn học không theo lịch sử văn học như cấu trúc chương trình hiện hành mà theo yêu cầu mức độ khác nhau của kỹ năng đọc.

Theo đề xuất của nhóm nghiên cứu, ngữ liệu sẽ bao gồm 2 nguồn chính: văn bản văn học và các loại văn bản khác. Văn bản đọc hiểu cho kỹ năng đọc có số lượng không nhiều, ưu tiên chất lượng. Các văn bản này chỉ là ngữ liệu để dạy và học trên lớp nhằm hình thành phương pháp đọc hiểu, năng lực tiếp nhận văn bản chứ không thi.

Bên cạnh sách học trên lớp, cần có một bộ sách văn tuyển cung cấp một số lượng lớn các văn bản - tác phẩm tương ứng với mỗi thể loại đã học để học sinh đọc ở nhà và là ngữ liệu để ra đề thi, kiểm tra đánh giá khách quan năng lực vận dụng sáng tạo của học sinh trong học tập.

Việc kiểm tra đánh giá môn văn cũng trên 2 bình diện: ý tưởng sáng tạo và khả năng diễn đạt, thể hiện/trình bày ý tưởng đó một cách sáng sủa, mạch lạc.

Là môn học bắt buộc

Theo nhóm nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông mới môn ngữ văn, 100% số người được hỏi cho rằng ngữ văn là môn học bắt buộc. Đây là kết quả mà nhóm nghiên cứu Viện Khoa học giáo dục Việt Nam thông tin qua các buổi tọa đàm, trao đổi và qua phân tích các phiếu hỏi từ các chuyên gia, cán bộ quản lý và giáo viên ở TP.Hà Nội, TP.HCM, Cần Thơ, Nam Định cũng như hiệu trưởng, hiệu phó của gần 100 trường THPT.

Theo dự kiến, môn ngữ văn sẽ là môn học bắt buộc từ tiểu học đến hết THPT cùng với môn toán, giáo dục công dân, ngoại ngữ.

Phản ảnh liên tục về dạy và học môn văn

Trong năm 2012, Báo Thanh Niên có nhiều bài viết phản ảnh những vấn đề cụ thể của việc dạy và học môn văn trong trường phổ thông hiện nay. Chẳng hạn như việc chỉnh sửa chi tiết trong truyện cổ tích Tấm Cám, cắt bỏ một phần tác phẩm Chí Phèo của nhà văn Nam Cao, tình trạng thiếu sáng tạo trong việc dạy và học văn, từ thói quen dùng văn mẫu đến đạo văn... Trong đó, có 2 chuyên đề lớn phân tích sâu, đưa ra nhiều ý kiến, giải pháp để đổi mới, nâng cao việc dạy và học văn trong trường phổ thông.

Vào tháng 11, loạt bài Rập khuôn là giỏi cho thấy thực trạng bài tập làm văn hiện nay của học sinh thường phải theo chuẩn mực chung, khuôn mẫu dẫn đến những chuyện cười ra nước mắt. Trước đó, trong tháng 5, chuyên đề Vừa học vừa chán môn văn cũng tạo hiệu ứng tốt trong dư luận khi nêu lên thực tế chương trình môn văn hết sức khiên cưỡng, không quan tâm đến sự yêu thích của người học khiến môn học này ngày càng mất dần sức hút với học sinh.

Tuệ Nguyễn

Bình luận 3

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Trần Thành Được

Trần Thành Được

Muốn dạy sáng tạo cũng không đượcj ! Tôi là một giáo viên dạy văn THPT. Khi mới ra trường tôi cứ nghĩ rằng với vốn kiến thức học được ở đại học, thông qua môn văn tôi có thể bồi dưỡng cho học sinh cảm xúc thẩm mĩ và các kĩ năng cần thiết như kĩ năng diễn đạt ý tưởng, kĩ năng trình bày một vấn đề. Nhưng sau mấy năm đi dạy kinh nghiệm cho tôi thấy rằng với kiểu ra đề như hiện nay tôi thật khó mà làm được điều đó.Muốn học sinh làm bài được tốt khi đi thi thì mỗi tiết lên lớp giáo viên phải cung cấp đủ cho học sinh những kiến thức cần thiết,và mục tiêu của dạy học lúc này là kiến thức chứ không phải là kĩ năng.Và để làm được điều này thì phương pháp dạy học hiệu quả nhất là thầy thuyết giảng, trò ghi chép.Những phương pháp mới như thảo luận nhóm,dạy học theo dự án chỉ được dùng trong thao giảng mà thôi.Với cách dạy này,học sinh có thể làm "văn nhà trường" khá tốt,đáp ứng được yêu cầu thi cử nhưng hoàn toàn thủ tiêu khả năng sáng tạo và suy nghĩ đôc lập.Học sinh tốt nghiệp 12 mà viết một đoạn văn đơn giản chưa chắc viết được.Tôi là người đứng lớp,biết cách dạy của mình là lạc hậu, là phản khoa học nhưng cũng không thay đổi được vì nó đáp ứng được cái mà học sinh và nhà trường cần :thi cử và thành tích.
hồ mạnh, Đà Nẵng

hồ mạnh, Đà Nẵng

Nói mãi vẫn vậy, tiếp tục nói vẫn thế. Muốn THAY ĐỔI Ư ? ĐƠN GIẢN. Hãy thay đổi cách đánh giá thì lập tức người ta sẽ thay đổi cách dạy và cách học. Chừng nào còn chấp nhận Văn mẫu và đạo văn trong bài làm của học sinh thì đừng ảo tưởng đến sự thay đổi.
The Min

The Min

Các vị cứ ngồi ở trên mà nói thôi, cứ làm hoc sinh thử 1 tuần xem sao. Đi học chính khóa về, rồi phải đi học thêm, phải làm bài tập, còn thời gian đâu nữa mà đọc thêm mà cảm xúc với tác phẩm văn học. Một điều lạ ngày nay nữa là hồi tôi còn đi học có bao giờ thấy học thêm môn văn đâu , thế nhưng bây giờ văn cũng phải đi học thêm, không biết học thêm cái gì ? phải chăng chỉ học văn của cô thế thì làm sao bảo học sinh phải sáng tạo. Theo tôi nghĩ học sinh ngày nay do học thêm quá nhiều nên tính sáng tạo, tự suy nghĩ để giải quyết vấn đề cũng kém đi, chỉ có "điểm thì cao" thôi vì chỉ đó là sự sao chép kiến thức của thầy cô. Chỉ cần ra đề khác đi 1 chút (mặc dù vẫn trong chương trình học) là các em bối rối, không biết làm bài.

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

<label>Giao lưu trực tuyến</label> Thầy trò thời 4.0>

Thầy trò thời 4.0

Vào lúc 14 giờ 30 ngày 16.11, Báo Thanh Niên tổ chức buổi tọa đàm truyền hình trực tuyến với chủ đề Thầy trò thời 4.0 nhân dịp kỷ niệm 36 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20.11.1982 - 20.11.2018).