'Thủ thuật' đưa dẫn chứng vào bài văn nghị luận

Trần Ngọc Tuấn

(Giáo viên Trường THPT Tây Thạnh, TP.HCM)

1 Thanh Niên
Nhằm giúp các học sinh (HS) lớp 9 và 12 có thêm kỹ năng viết văn nghị luận, chuẩn bị tốt cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và thi THPT quốc gia sắp tới, chúng tôi chia sẻ kinh nghiệm về cách đưa dẫn chứng vào bài làm môn văn sao cho đạt hiệu quả cao.
Học sinh lớp 12 Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Q.6, TP.HCM) được hướng dẫn làm hồ sơ đăng ký dự thi	 ///  Ảnh: Đ.N.T Học sinh lớp 12 Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Q.6, TP.HCM) được hướng dẫn làm hồ sơ đăng ký dự thi - Ảnh: Đ.N.T
Học sinh lớp 12 Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Q.6, TP.HCM) được hướng dẫn làm hồ sơ đăng ký dự thi
Ảnh: Đ.N.T

Hạn chế của phần lớn học sinh

Trước hết, phải thấy rằng việc đưa dẫn chứng vào bài làm văn nghị luận là vô cùng cần thiết. Nó giúp cho bài làm sinh động, hấp dẫn, giúp cho vấn đề nghị luận trở nên rõ ràng và có chiều sâu hơn. Bài làm văn dễ triển khai được nhiều ý hơn, dài hơn. Muốn có điểm sáng tạo, theo nhiều giám khảo chấm, yêu cầu đầu tiên là HS phải có liên hệ, dẫn chứng phong phú vào bài làm.
Quan trọng là thế, song chấm thi môn văn tuyển sinh lớp 10 và thi THPT quốc gia dễ thấy thực trạng này: HS quá nghèo nàn về dẫn chứng. Nhiều khi cả bài làm chỉ 1, 2 dẫn chứng, thậm chí có bài không có sự liên hệ nào. Có dẫn chứng, HS sử dụng lặp lại nhiều lần trở nên đơn điệu, nhàm chán. Nhiều bài làm đưa dẫn chứng một cách gượng ép, vụng về. Có những dẫn chứng thiếu cụ thể, không xác thực, chưa tiêu biểu, thiếu liên kết chặt chẽ với vấn đề nghị luận. Hoặc lẫn lộn, không hợp lý giữa nghị luận xã hội và văn học. Nguyên nhân là vốn kiến thức của HS hạn chế, hoặc do các em có nhiều hiểu biết nhưng không biết cách vận dụng thế nào vào bài làm cho hiệu quả.

3 bước đưa dẫn chứng

Để có nguồn dẫn chứng phong phú cho mình, HS cần phải thu thập bằng cách quan sát xã hội, theo dõi thông tin báo đài, ghi chép và ghi nhớ. Có thể lấy dẫn chứng từ người thật việc thật, từ sách, từ các tác phẩm văn học. Cần chia các nguồn dẫn chứng thành nhóm, thể loại văn học và xã hội, thành các nhóm đề tài, chủ đề riêng để tiện cho việc sử dụng.
Để đưa dẫn chứng vào bài làm hiệu quả, nên áp dụng 3 bước sau: Bước 1, từ luận điểm đang nghị luận, liên hệ với dẫn chứng tương ứng (dẫn chứng có thể tương đồng hoặc dị biệt). Bước 2, tái hiện lại dẫn chứng (có kèm phân tích/diễn giải/bàn luận). Bước 3, chốt ý, bám sát dẫn chứng với luận điểm (dẫn chứng có liên hệ gì với luận điểm, dẫn chứng làm sáng tỏ hơn cho luận điểm điều gì…).
Người xưa khuyên: “Nói có sách, mách có chứng”. Nay HS muốn thuyết phục giám khảo, cần biết cách đưa dẫn chứng vào bài làm môn văn.
Để bài thi môn sử đạt kết quả cao
Khối lượng kiến thức môn lịch sử nhiều, nội dung đề thi trắc nghiệm thường rất rộng và nằm trong tất cả các bài học (trừ những phần giảm tải - không học). Bởi vậy, để chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi THPT quốc gia, HS cần phải đọc kỹ từng bài trong sách giáo khoa. Phần lớn kiến thức trong bài thi đều lấy từ sách giáo khoa.
Để nắm vững kiến thức môn lịch sử, HS cần soạn đề cương, thảo luận tập thể, ghi chép nhiều lần, nhẩm lại kiến thức trước lúc đi ngủ. Việc ôn tập phải được tiến hành thường xuyên, theo kiểu “văn ôn, võ luyện”.
Khi ôn thi, HS không nên học tủ hoặc coi trọng bài này xem thường bài kia. Trong quá trình ôn tập, cũng cần chú ý đến phần kiến thức mang tính thời sự, liên hệ thực tiễn. Sưu tầm và làm đi làm lại các đề thi tham khảo trên các trang web.
Khi làm bài thi, HS cần phải biết suy luận thông qua việc phân tích dữ liệu từ các đáp án. Cần đọc kỹ phần nội dung câu hỏi, câu dẫn, từ khóa, những từ thể hiện giới hạn về không gian, thời gian trong câu hỏi… vì đó là những từ mà đáp án của đề thi luôn hướng tới.
Ngô Mã Thiên (Giáo viên Trường THPT Lê Thành Phương, Tuy An, Phú Yên)

Bình luận 1

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
TN

TN

Đúng là hiện nay học sinh rất lúng túng trong việc đưa dẫn chứng. Các em bị lệ thuộc quá nhiều vào văn mẫu...

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm