Khi bắt đầu xây dựng ý tưởng, chúng tôi không định vị NECS đơn thuần là nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ hay doanh nghiệp cho thuê kho lạnh. Chúng tôi định vị mình là nhà cung cấp dịch vụ và giải pháp chuỗi cung ứng lạnh xanh, tích hợp và toàn diện, trong đó có các giải pháp tài chính thông qua ngân hàng liên kết. NECS là hệ thống kho lạnh do người Việt đầu tư, xây dựng và quản lý đạt chuẩn quốc tế; trở thành cánh tay nối dài cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong và ngoài nước.

Nền tảng đầu tiên là công nghệ, trong đó tập trung cho tự động hoá. Kho lạnh NECS vận hành tự động, việc xuất nhập hàng do robot đảm nhận, sử dụng công nghệ hiện đại từ các nước tiên tiến thuộc khối G7. Hàng xuất nhập nhanh, cửa kho không phải mở lâu, hạn chế thất thoát nhiệt và duy trì nhiệt độ ổn định theo yêu cầu của từng loại hàng.

Nền tảng thứ hai là tiêu chuẩn xanh. Ngay từ khi thiết kế, NECS đã định hướng theo tiêu chuẩn xanh, bền vững minh chứng thông qua việc đạt các chứng chỉ quốc tế. Ngoài ra, NECS cũng sử dụng hệ thống panel cách nhiệt tiên tiến, quản lý tiết kiệm nước cùng hệ thống điện áp mái và các thiết bị vận hành hoàn toàn sử dụng điện. Vì vậy, NECS đã đạt chứng chỉ công trình xanh EDGE. Và, vị trí chiến lược cũng là một phần của định vị. Kho đặt tại KCN Phú An Thạnh, Bến Lức (Tây Ninh), là cửa ngõ giữa Đồng bằng sông Cửu Long, TP.HCM và các cụm cảng phía nam.

Với kho lạnh công nghệ tự động quy mô lớn và vị trí cửa ngõ, NECS muốn góp phần nâng tầm chuỗi cung ứng lạnh Việt Nam để tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam.

Đâu là những điểm khác biệt nổi bật của NECS so với các doanh nghiệp logistics và kho lạnh khác, thưa ông?

Ông Nguyễn Hoàng Hải: NECS có 3 khác biệt trọng tâm. Đó là số hóa, không chỉ ở khâu quản lý kho mà cả khâu thủ tục hải quan thông qua mô hình kho ngoại quan lạnh số và hệ thống kho tự động. NECS là đơn vị có kho ngoại quan lạnh số đầu tiên được Cục Hải quan cấp phép triển khai tại Việt Nam và đến nay vẫn là mô hình duy nhất. Không những vậy, NECS còn kết hợp với ngân hàng trong hệ sinh thái để cung cấp tài chính cho các doanh nghiệp.

Chúng tôi phối hợp với ngân hàng để doanh nghiệp có thể vay vốn bằng cách cầm cố chính lô hàng đang gửi trong kho, thay vì phải có tài sản thế chấp. Với doanh nghiệp thủy hải sản, nông sản thường bị "kẹt vốn" theo mùa vụ, đây là khác biệt lớn. Ngoài ra, NECS vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế, minh chứng qua việc đạt các chứng chỉ FSSC 22000, FDA, EU Code, chứng nhận MSC/ASC, chứng chỉ EDGE cùng các chứng chỉ khác. Với NECS, con người là gốc rễ. Vì vậy, toàn thể nhân viên các cấp đều được đào tạo bài bản và tái đào tạo định kỳ.

Tôi nghĩ thị trường đang có xu hướng chuyển dần về kho có chất lượng cao và có khả năng cung cấp các giải pháp tích hợp, toàn diện. Doanh nghiệp sẽ dần quan tâm đến chi phí cả chuỗi lạnh chứ không chỉ so giá thuê một vị trí pallet. Khi dữ liệu minh bạch, hàng trong kho còn trở thành tài sản để tiếp cận vốn, và đó là thay đổi có ý nghĩa với cả chuỗi cung ứng.

Theo ông, việc kết hợp khép kín từ kho lạnh - đại lý hải quan - cảng biển - trung tâm logistics - vận tải chuyên dụng mang lại lợi ích gì cho khách hàng?

Lợi ích dễ thấy nhất là khách hàng chỉ làm việc với một đầu mối và một nguồn dữ liệu vì vậy giúp tối ưu hoá vận hành. Trong chuỗi lạnh, mỗi lần hàng đổi chủ, đổi xe hoặc chờ giấy tờ là một lần có nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng lạnh. Hàng nông thủy hải sản xuất khẩu có thể được đưa vào cấp đông, lưu trữ, phân cỡ, đóng kiện, dán nhãn và lên xe lạnh ra cảng trong cùng một dòng chảy. Hàng thịt, bơ, sữa nhập khẩu có thể được đưa vào kho lạnh lưu trữ, dán nhãn, thay bao bì rồi chia hàng theo đơn và được giao đến các nhà hàng, siêu thị và cửa hàng tiện lợi. Ngoài ra, hàng nguyên liệu nhập khẩu, được lưu trữ ở kho ngoại quan lạnh số của NECS, sau đó tiếp tục được gia công để xuất khẩu.

Về cảng biển, chúng tôi đang kết nối với các cụm cảng khu vực tại TP.HCM trong đó có Cái Mép - Thị Vải. Cảng quốc tế QTM tại Phú Mỹ cũng đang được phát triển trong cùng hệ sinh thái của chúng tôi.

Để kết nối và đồng bộ các mắt xích trong hệ sinh thái nhằm rút ngắn thời gian giao nhận, chúng tôi đồng bộ bằng ba thứ: dữ liệu, kế hoạch và con người. Về dữ liệu, thông tin của hàng hoá được quản lý thông qua các phần mềm tiên tiến giúp dữ liệu luôn được cập nhật kịp thời. Vì vậy, khách hàng có thể chủ động xem tồn kho và tình trạng lô hàng mà không cần gọi điện hỏi từng bộ phận. Về kế hoạch, các khâu được chuẩn bị sẵn sàng và thực hiện song song nhau để đảm bảo hiệu quả trong việc vận hành cho khách hàng. Về con người, mỗi khách hàng có một đầu mối phụ trách xuyên suốt và quy trình được chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn quốc tế. Nhờ đó, thời gian xử lý một lô hàng được rút ngắn đáng kể so với cách làm truyền thống phải qua nhiều đơn vị.

Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, theo ông, NECS xác định vai trò của mình như thế nào trong việc hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế?

(Cười). Tôi hay nói với anh em trong công ty: việc của mình là giữ giá trị cho hàng Việt. Con tôm, con cá, trái sầu riêng được làm ra rất vất vả, nhưng nếu chuỗi lạnh đứt một mắt xích thì giá trị đó bị sụt giảm ngay trên đường đi. Với doanh nghiệp xuất khẩu, NECS là đối tác chiến lược giúp họ đáp ứng yêu cầu của những thị trường khó tính nhất như EU, Mỹ, Nhật Bản về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và dữ liệu nhiệt độ. Đây cũng là điều kiện để tận dụng ưu đãi về thuế quan giữa Việt Nam và các nước khác trên thế giới.

Với hàng nhập khẩu phục vụ tiêu dùng trong nước, chúng tôi giúp hàng thông quan nhanh, đưa vào lưu trữ để giảm chi phí lưu kho, lưu bãi tại cảng; NECS cũng đóng vai trò như một trung tâm phân phối để giao hàng hoá vào các kênh nhà hàng, khách sạn, siêu thị và cửa hàng tiện lợi đảm bảo nhiệt độ và chất lượng hàng hoá ổn định.

Đóng góp vào tăng trưởng, theo tôi, nằm ở việc giảm hao hụt sau thu hoạch, giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận vốn qua hàng hóa của chính họ và tạo ra việc làm có kỹ năng cho ngành logistics lạnh. Nhiều doanh nghiệp chỉ nhìn vào giá lưu kho và cước xe, nhưng chi phí thật của chuỗi lạnh còn nằm ở những khoản không hiện trên hóa đơn như phí lưu container khi chờ thủ tục, hao hụt khi hàng bị chuyển qua lại, rủi ro lô hàng bị trả về và chi phí vốn khi tiền bị nằm trong hàng tồn kho.

Hệ sinh thái khép kín xử lý những khoản đó. Thủ tục hải quan làm ngay tại kho ngoại quan số giúp giảm thời gian chờ. Các dịch vụ giá trị gia tăng như phân cỡ thủy hải sản, đóng gói, dán nhãn, thay bao bì được thực hiện tại chỗ nên hàng không phải chở đi nơi khác. Xe lạnh được điều phối cùng kế hoạch kho, hạn chế chạy rỗng và chờ đợi. Về vốn, doanh nghiệp có thể hợp tác với ngân hàng thông qua việc tận dụng hàng hoá trong kho để cầm cố.

Ông nhìn nhận thế nào về vai trò của hạ tầng logistics và chuỗi cung ứng lạnh đối với năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế?

Tôi cho rằng chuỗi lạnh đang là điểm nghẽn quyết định giá bán của nông thủy hải sản Việt Nam. Chúng ta có sản phẩm tốt và sản lượng lớn, nhưng một phần đáng kể giá trị bị mất do hao hụt sau thu hoạch và do người mua phải tính thêm rủi ro chất lượng vào giá.

Khi hạ tầng lạnh đạt chuẩn, doanh nghiệp có thể chủ động thời điểm bán thay vì phải bán gấp khi vào vụ. Họ có thể đi xa hơn, vào thị trường cao cấp hơn và chuyển từ bán hàng tươi giá thấp sang hàng cấp đông, hàng chế biến có giá trị cao hơn. Và cấp đông là một trong những dịch vụ giá trị gia tăng mà NECS cung cấp để hỗ trợ khách hàng có thể lưu trữ vào mùa thuận, giúp đảm bảo việc cung ứng quanh năm, đảm bảo chuỗi cung ứng mà không phải tăng giá sản phẩm. Sầu riêng cấp đông là một ví dụ rõ trong những năm gần đây.

Người mua quốc tế ngày nay cũng đòi hỏi nhiều hơn về dữ liệu: nhiệt độ suốt hành trình, nguồn gốc và giảm dần lượng phát thải. Chuỗi lạnh vì vậy không còn là dịch vụ hậu cần đơn thuần mà là một phần của năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong bối cảnh chi phí logistics vẫn ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu, NECS có những giải pháp nào để hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chi phí?

Chúng tôi tập trung vào bốn nhóm giải pháp. Một là cung cấp gói dịch vụ trọn gói theo nhu cầu gồm lưu trữ, cấp đông, dịch vụ giá trị gia tăng, thủ tục hải quan, vận chuyển, và đòn bẩy tài chính. Hai là tự động hóa và tiết kiệm năng lượng, giữ chi phí vận hành ở mức thấp để không phải đẩy giá dịch vụ lên. Ba là vận hành theo tiêu chuẩn ESG, đạt chuẩn quốc tế giúp tăng uy tín của doanh nghiệp Việt trên thị trường thế giới. Bốn là giải pháp tài chính trên hàng tồn kho giúp doanh nghiệp tận dụng được đòn bẩy tài chính.

Cái chúng tôi muốn khách hàng thấy là tổng chi phí trên mỗi tấn hàng đi qua chuỗi giảm xuống, chứ không phải một đơn giá lưu kho thấp nhất.

Ngành logistics đang trong quá trình chuyển đổi xanh. Làm thế nào để NECS cân bằng giữa chi phí đầu tư cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và yêu cầu duy trì giá dịch vụ cạnh tranh?

Thành thật mà nói, đầu tư ban đầu cho một kho tự động, số hóa và đạt chuẩn xanh cao hơn kho truyền thống nhưng chúng tôi tính trên cả vòng đời công trình, không tính theo từng năm.

Với kho lạnh, nhân sự và điện là hai khoản chi phí vận hành lớn nhất. Khu vực lưu trữ kho lạnh của NECS vận hành bằng hệ thống robot, hoàn toàn không có sự can thiệp của con người để giảm thất thoát nhiệt và khí thải để góp phần bảo vệ môi trường. Kho ASRS đóng mở qua hai lớp cửa nên ít thất thoát nhiệt, duy trì nhiệt độ ổn định, cộng thêm điện mặt trời áp mái và điều phối tải vào giờ thấp điểm.

Ngoài ra, một dự án đạt chuẩn ESG có cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh từ các định chế tài chính quốc tế với kỳ hạn và điều kiện phù hợp hơn với tài sản hạ tầng. Vì vậy, với chúng tôi, xanh là cách chúng tôi quản trị để có thể giữ giá cả hợp lý và mang tính ổn định đồng thời góp phần bảo vệ môi trường, góp phần gìn giữ môi trường xanh sạch cho thế hệ tương lai.

Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế về số hóa, minh bạch chuỗi cung ứng và giảm phát thải carbon, NECS đang ưu tiên những giải pháp nào và đâu là thách thức lớn nhất?

Nguyên tắc của chúng tôi là "đo được thì mới quản lý được". Vì thế, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh ở NECS đi cùng nhau, vì muốn giảm phát thải thì trước hết phải có dữ liệu. Các ưu tiên hiện nay gồm đo lường tiêu thụ điện theo từng khu kho và trên mỗi tấn hàng; ghi nhận nhiệt độ liên tục để phục vụ truy xuất; vận hành kho ngoại quan số để giảm giấy tờ và thời gian chờ; mở rộng điện mặt trời.

Có 2 thách thức lớn nhất trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh của ngành logistics. Đó là vốn, phải đầu tư lớn trước trong khi lợi ích đến dần theo thời gian. Hai là cả chuỗi chưa đồng bộ: nhiều đối tác vận tải và khách hàng nhỏ chưa số hóa, nên một doanh nghiệp làm tốt vẫn chưa đủ để cả chuỗi xanh và minh bạch. Ngoài ra, bài toán nhân lực có kỹ năng đáp ứng cho sự chuyển đổi này cũng là một điều thách thức. Vì vậy, công ty luôn chú trọng đào tạo định kỳ để nâng cao năng lực đáp ứng của nhân viên.

NECS đặt ra những mục tiêu gì trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải?

NECS theo đuổi chuẩn phát triển bền vững ngay từ lúc thiết kế và xây dựng, chứ không phải cải tạo sau khi đã vận hành. Hiện tại, điện mặt trời áp mái đã đáp ứng đáng kể lượng điện tiêu thụ của kho. Trong giai đoạn tới, chúng tôi đặt mục tiêu tiếp tục nâng tỷ trọng điện mặt trời trong tổng điện tiêu thụ, giảm cường độ điện trên mỗi tấn hàng qua từng năm, đưa các chỉ tiêu môi trường, xã hội, quản trị vào báo cáo quản trị định kỳ theo khung của các định chế tài chính quốc tế.

Quan trọng hơn con số là mọi chỉ tiêu đều được đo, báo cáo và kiểm chứng được, vì đó là điều các đối tác quốc tế và khách hàng xuất khẩu thật sự cần.

Vậy theo ông xu hướng nào sẽ tác động mạnh nhất đến ngành logistics và kho lạnh Việt Nam trong những năm tới?

Tôi thấy bốn xu hướng rõ nhất. Đó là yêu cầu minh bạch. Nhà nhập khẩu ngày càng đòi truy xuất nguồn gốc, dữ liệu nhiệt độ và thông tin phát thải. Kho không cung cấp được dữ liệu sẽ dần bị mất lợi thế cạnh tranh. Thứ hai là tự động hóa - xu thế tất yếu, vì chi phí đất, chi phí nhân công đều tăng và yêu cầu cao về an toàn lao động trong môi trường âm sâu. Thứ ba là sự thay đổi về hành vi mua sắm của người tiêu dùng lẫn nhu cầu về chất lượng sản phẩm hàng hoá ngày càng cao. Các kênh nhà hàng, khách sạn, siêu thị, cửa hàng tiện lợi và thương mại điện tử thực phẩm tươi cần kho đa nhiệt độ và phân phối nhanh, chia đơn hàng. Cuối cùng là sự hoàn thiện về hạ tầng giao thông mới ở phía Nam như đường Vành đai 3, cao tốc Bến Lức - Long Thành, sân bay Long Thành và cụm cảng Cái Mép.

Từ đó, thị trường sẽ phân hóa rõ: kho quy mô nhỏ, vận hành thủ công sẽ chỉ cạnh tranh được bằng giá, còn kho số hóa, tích hợp và xanh sẽ cạnh tranh bằng giá trị. NECS đã, đang và sẽ hoàn thiện những định hướng trên.

NECS kỳ vọng đóng góp như thế nào vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của chuỗi cung ứng Việt Nam trên thị trường quốc tế?

Tinh thần của chúng tôi gói gọn trong một câu: "nâng tầm chuỗi cung ứng lạnh Việt Nam". Đầu tiên, NECS vận hành kho tự động ASRS cùng việc xuất nhập hàng nhanh giúp hàng hoá duy trì nhiệt độ ổn định, đảm bảo chất lượng. Thứ hai, việc số hoá giúp minh bạch về dữ liệu là một phần quan trọng trong chiến lược không ngừng tiến hành tự động hoá. Thứ ba, chuẩn hoá các quy trình hướng đến tiêu chuẩn ESG tạo sự phát triển bền vững. Cuối cùng, giải pháp tài chính thông qua việc kết nối doanh nghiệp với ngân hàng tạo ra đòn bẩy tài chính góp phần nâng cao tính cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường thế giới. Đó là những đóng góp mà NECS muốn tạo ra.

Xin cảm ơn ông!