Trong quá trình tìm kiếm, tôi kết nối được anh Lê Thành Giai (Cali, Mỹ), từng là thông dịch viên tại chiến trường Quảng Ngãi, người biết nhiều thông tin sống động về bác sĩ Đặng Thùy Trâm. Tôi đã lần lượt gợi nhớ sự kiện, cung cấp những thông tin, hình ảnh liên quan thông qua email và điện thoại internet trong vòng hơn nửa tháng (từ 0h hằng đêm ở VN) để anh viết loạt bài đầu tiên về chị Đặng Thùy Trâm đăng trên báo Thanh Niên. Qua anh, tôi cũng trực tiếp liên hệ với Danny Jack (trưởng toán thám báo Mỹ, từng săn đuổi chị Trâm trong 2 năm trước khi chị hy sinh) và sau đó đã nhận được bài trả lời rất xúc động của ông bằng nguyên bản.
Cũng trong quá trình này, tôi có được số cellphone của chị Đặng Kim Trâm - em ruột bác sĩ Đặng Thùy Trâm - lúc ấy đang ở Mỹ, đang đi tìm ông Nguyễn Trung Hiếu để nói lời cảm ơn. Tôi đã trực tiếp điện thoại cho chị, được biết chị đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận ông Nguyễn Trung Hiếu, chị nhờ tôi cung cấp số điện thoại của anh Lê Thành Giai để có thể nhận được sự giúp đỡ. Tuy nhiên, sau đó ông Trung Hiếu đã trực tiếp gặp gia đình chị và có lẽ do cảm động trước nhiệt tình của tôi, chị đã cung cấp cho tôi tấm ảnh cuộc gặp đầu tiên tại nhà ông Hiếu. Sáng hôm sau, tấm ảnh được đăng trên báo Thanh Niên. Đây là tấm ảnh báo chí đầu tiên ở VN về cuộc hạnh ngộ này.
Sau loạt bài phối hợp với anh Lê Thành Giai, tôi nung nấu ý định phải tìm đến tận nơi chị Đặng Thùy Trâm đã hy sinh trên rừng núi Ba Tơ, đồng thời góp phần lý giải một số thông tin chưa rõ, thậm chí khó tin chung quanh sự kiện chị Trâm hy sinh. Cuối tháng 11.2005, trong hơn 10 ngày, được sự giúp đỡ của chính quyền xã Phổ Cường (huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi) và một số cựu chiến binh cùng thời chị Đặng Thùy Trâm, trong đó có chị Tạ Thị Ninh - em kết nghĩa của chị Thùy Trâm - chúng tôi đã tổ chức hai chuyến lên núi, xác định đúng những nơi cần đến, theo các tọa độ ghi trong báo cáo hành quân của quân đội Mỹ.
Các thông tin chi tiết đã được thể hiện hầu hết trong loạt bài sau đó đăng trên Thanh Niên. Có thể nói, những thông tin mới này đã tác động mạnh đến tình cảm và nhận thức của bạn đọc trẻ về tấm gương hy sinh đầy tính nhân văn của bác sĩ - liệt sĩ Đặng Thùy Trâm. Tiếp đó, Công ty Du lịch Quảng Ngãi đã gặp lại những nhân vật chúng tôi từng gặp như già làng Phạm Văn Hào (dân tộc H’rê), tìm đến những nơi chúng tôi từng đến như chỗ bác sĩ Đặng Thùy Trâm hy sinh, chỗ nuôi giấu thương binh, để thiết kế tour du lịch Theo dòng Nhật ký như hiện nay.
 Hầm bệnh xá Đặng Thùy Trâm được tái phát hiện ngày 7.11.2005 - Ảnh: Đ.N.K |
Từ hai loạt bài đăng trên Thanh Niên, Công ty Truyền thông Nhã Nam đã chủ động liên hệ chúng tôi, in thành tập Đặng Thùy Trâm - Viết từ Cali và những cánh rừng ký ức (NXB Phụ Nữ, 2006) phát hành rộng rãi trong cả nước và đã tái bản lần thứ nhất, có bổ sung.
Theo anh Lê Thành Giai, bản tiếng Anh của cuốn sách này đã có mặt trong thư viện tiểu bang Arkansak và khoảng 1 triệu cựu binh thám báo G75 của Mỹ rất muốn được thiết kế tour trở lại thăm chiến trường xưa ở Đức Phổ và Quảng Ngãi. Thông qua Danny Jack, chúng tôi được biết, không ít cựu binh G75 Mỹ năm xưa vẫn ngưỡng vọng tấm gương hy sinh cao cả của chị Đặng Thùy Trâm. Hơn một lần, ông Danny Jack nhấn mạnh: “Cô ấy là Anh hùng. Với chúng tôi, cô ấy không bao giờ chết!”.
Tự đáy lòng, tôi thật sự khâm phục người chị, bác sĩ Đặng Thùy Trâm. Dù đã hy sinh tròn 37 năm nhưng tinh thần chị, nhân dáng chị như vẫn còn đây đó trên mảnh đất Phổ Cường, trên rừng núi Ba Tơ, trong lòng người ở VN và nhiều nơi trên thế giới.
Tin mới nhất từ nhà xuất bản Random House (Mỹ) cho biết, bản dịch tiếng Anh Nhật ký Đặng Thùy Trâm với tựa đề Last night I dreamed of Peace (Đêm qua, tôi mơ thấy hòa bình) sẽ được phát hành vào ngày 11.9.2007. Đây sẽ là một sự kiện bởi Random House có chi nhánh tại 8 quốc gia với mạng lưới phát hành sách toàn cầu. Nhật ký được dịch bởi Andrew X. Pham với lời giới thiệu của Frances FitzGerald, người từng đoạt giải Pulitzer Prize. Hy vọng, đây là cơ hội lớn để văn học Việt Nam và tinh thần nhân ái của nữ bác sĩ - liệt sĩ Đặng Thùy Trâm đến với bạn đọc thế giới. (còn tiếp)
Đặng Ngọc Khoa
Kỳ 2: Đi tìm người chiến sĩ đã hy sinh cạnh chị Đặng Thùy Trâm
Bình luận (0)