“Say” với vị cà phê 100 năm

Một thế kỷ trước, 9 hạt cà phê đầu tiên được nhà khoa học Eugène Poilane gieo xuống vùng đất Khe Sanh. Từ những mầm xanh ban đầu, cây cà phê dần bén rễ, sinh trưởng, trải qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt rồi tiếp tục được người dân vun trồng, chăm sóc và trở thành cây trồng gắn bó với đời sống và sinh kế của nhiều gia đình.

Tròn 100 năm sau những hạt giống đầu tiên, người dân và du khách lại tề tựu về Khe Sanh, cùng bước vào hành trình "Theo dấu chân 100 năm cà phê Khe Sanh". Không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua, hành trình còn mở ra cơ hội để mỗi người hiểu hơn về lịch sử hình thành, phát triển của một trong những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng ở vùng đất phía tây Quảng Trị.

“SAY” VỚI VỊ CÀ PHÊ 100 NĂM - Ảnh 2. — Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đưa ra 3 định hướng phát triển để đưa cây cà phê Khe Sanh vươn xa

Hành trình ấy được tái hiện qua triển lãm hình ảnh, tư liệu "Ký ức 100 năm cà phê Khe Sanh - Từ lịch sử đến hội nhập". Qua từng bức ảnh, tư liệu, câu chuyện về cây cà phê dần hiện lên, từ những ngày đầu gieo hạt, bén rễ đến khi phủ xanh những sườn đồi, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống kinh tế, văn hóa của người dân địa phương.

Chị Lê Thị Yến Nhi (27 tuổi, ở xã Khe Sanh) tự hào khi mọi người tề tựu đông đủ tại quê hương, tạo nên một không khí rộn ràng hiếm thấy.

“SAY” VỚI VỊ CÀ PHÊ 100 NĂM - Ảnh 3. — Du khách tham quan triển lãm, nhìn lại quá trình phát triển 100 năm của cây cà phê Khe Sanh

Những tư liệu về người đưa cây cà phê đến với miền tây Quảng Trị cho đến chỉ dẫn địa lý của cà phê Khe Sanh - một tài sản quý giá để tiếp tục định hướng phát triển

ẢNH: BÁ CƯỜNG

"Đã từ rất lâu rồi quê hương tôi mới có một sự kiện lớn như thế này, đi một vòng triển lãm một người trẻ như tôi đã có thể thấy lại cả một quá trình dài của cây cà phê từ ngày sơ khai cho đến khi nó trở thành loài cây mang giá trị không chỉ về kinh tế mà còn là đời sống, văn hóa của vùng đấy này", chị Yến Nhi chia sẻ.

Từ không gian ký ức, hành trình tiếp tục đưa người dân và du khách đến với hiện tại, nơi những giá trị của cà phê Khe Sanh được thể hiện qua các gian hàng trưng bày, giới thiệu sản phẩm và văn hóa về cà phê tại Nhà văn hóa Vân Kiều - Pa Kô (xã Khe Sanh).

“SAY” VỚI VỊ CÀ PHÊ 100 NĂM - Ảnh 6. — Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh Quảng Trị tham quan gian hàng tại triển lãm, trưng bày sản phẩm và văn hóa về cà phê

Trong không gian ngập tràn hương cà phê, mỗi gian hàng trở thành một điểm giới thiệu hình ảnh quê hương, sản phẩm và câu chuyện của các địa phương, doanh nghiệp, chủ vườn. Từ những ly cà phê Liberica được pha pour-over đến một ly espresso đậm đà từ giống Arabica đặc sản, du khách có dịp khám phá sự phong phú của sản phẩm cà phê Khe Sanh, đồng thời tìm hiểu nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Vân Kiều - Pa Kô.

“SAY” VỚI VỊ CÀ PHÊ 100 NĂM - Ảnh 7. — Những gian hàng trưng bày các loại hạt cà phê trồng ở Khe Sanh cùng cách rang và chế biến

“SAY” VỚI VỊ CÀ PHÊ 100 NĂM - Ảnh 8. — Những gian hàng trưng bày các loại hạt cà phê trồng ở Khe Sanh cùng cách rang và chế biến

"Hãy làm cà phê, đừng gây chiến tranh", thông điệp được cất lên giữa đại ngàn Trường Sơn không chỉ mang ý nghĩa của một khẩu hiệu, mà còn gửi gắm khát vọng về một Khe Sanh hòa bình, trù phú, thân thiện và rộng mở với bạn bè trong nước, quốc tế.

Tại lễ khai mạc các hoạt động "Theo dấu chân 100 năm cà phê Khe Sanh", Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh, hương vị cà phê hôm nay không chỉ là sự kết tinh của đất trời, mồ hôi và công sức của bao thế hệ, mà còn mang trong mình giá trị của hòa bình.

Sân khấu đặc sắc cùng màn pháo hoa rực rỡ bầu trời Khe Sanh trong đêm khai mạc

ẢNH: BÁ CƯỜNG

"Nơi từng vang tiếng súng, hôm nay vang tiếng cười, nơi từng chứng kiến sự đối đầu nay mở ra giao thương hợp tác và hữu nghị. Chính vì vậy cà phê Khe Sanh không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp mà còn là một câu chuyện kết nối lịch sử với văn hóa, với con người và tương lai phát triển. Chúng ta cần đưa cà phê Khe Sanh trở thành một trong những thương hiệu mang giá trị kinh tế, văn hóa, lịch sử, du lịch và hòa bình, có sức lan tỏa trên thị trường quốc tế", ông Bùi Hoàng Phương nói.

Để hiện thực hóa khát vọng đưa cà phê Khe Sanh vươn xa, tỉnh Quảng Trị xác định 3 định hướng phát triển trọng tâm.

Trước hết, lấy chất lượng làm nền tảng, bản sắc và sự khác biệt làm lợi thế cạnh tranh, từng bước xây dựng thương hiệu cà phê Khe Sanh có vị thế trên thị trường quốc tế.

Tiếp đó, đặt người trồng và chế biến cà phê vào vị trí trung tâm của chuỗi giá trị, thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Cùng với đó, phát triển cà phê gắn với văn hóa, lịch sử và du lịch. Những đồi cà phê, cánh đồng điện gió, bản làng Vân Kiều - Pa Kô cùng các di tích lịch sử trên tuyến đường 9 sẽ trở thành những điểm kết nối trong hành trình trải nghiệm, góp phần thu hút du khách trong nước và quốc tế.

Ba định hướng không chỉ mở ra cơ hội nâng cao giá trị cho hạt cà phê mà còn cho thấy tầm nhìn phát triển rộng hơn của địa phương. Đó là xây dựng một thương hiệu nông sản mang bản sắc riêng, đồng thời kể câu chuyện về lịch sử, văn hóa và con người Quảng Trị bằng chính những giá trị được vun đắp trên mảnh đất này.

“SAY” VỚI VỊ CÀ PHÊ 100 NĂM - Ảnh 14. — Du khách thưởng thức hương vị cà phê Khe Sanh tại gian hàng trưng bày sản phẩm và văn hóa về cà phê

Muốn hạt cà phê Khe Sanh vươn xa, bên cạnh chất lượng và bản sắc, sự liên kết giữa người trồng, nhà khoa học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý đóng vai trò quan trọng.

Trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 100 năm cà phê Khe Sanh, hội thảo "Phát triển ngành hàng cà phê đặc sản, cà phê nông lâm kết hợp trên địa bàn tỉnh Quảng Trị" trở thành diễn đàn để các cá nhân, doanh nghiệp, nông dân gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm với chuyên gia, nhà khoa học.

“SAY” VỚI VỊ CÀ PHÊ 100 NĂM - Ảnh 16. — Các cá nhân, doanh nghiệp làm cà phê, du lịch, logistic ký kết biên bản hợp tác phát triển ngành hàng cà phê

Những ý kiến, đề xuất tại hội thảo hướng đến mục tiêu khai thác hiệu quả tiềm năng, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường cho cà phê địa phương, trong đó chỉ dẫn địa lý cà phê Khe Sanh là một lợi thế quan trọng. Cũng tại hội thảo, các tổ chức, doanh nghiệp đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác, tạo thêm cơ sở để tăng cường liên kết, cùng phát triển ngành hàng cà phê tại địa phương.

Theo phạm vi chỉ dẫn địa lý cà phê Khe Sanh có các vùng trồng thuộc những xã Khe Sanh, Hướng Phùng, Tân Lập và A Dơi. Mỗi vùng có điều kiện sản xuất, quy mô diện tích và phương thức chế biến khác nhau, tạo nên sự đa dạng trong sản phẩm. Tuy nhiên, để xây dựng một thương hiệu chung có sức cạnh tranh, những người làm cà phê cần cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, chuẩn hóa chất lượng và phát huy những đặc trưng riêng của từng vùng trồng.

Những nhà nông cùng nhau đua tài, chia sẻ, học hỏi để chung tay xây dựng thương hiệu cà phê Khe Sanh

ẢNH: BÁ CƯỜNG

Tinh thần hợp tác ấy được thể hiện qua hội thi "Nhà nông đua tài - cà phê Khe Sanh" năm 2026 với sự tham gia của các xã nằm trong vùng chỉ dẫn địa lý cà phê Khe Sanh cùng Hội cà phê Khe Sanh. Thông qua các hoạt động kết nối, giao lưu và hợp tác, những người làm cà phê Khe Sanh có thêm điều kiện chung tay xây dựng thương hiệu cà phê Khe Sanh.

Lễ kỷ niệm 100 năm cà phê Khe Sanh không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua, mà còn mở ra những kỳ vọng mới về liên kết sản xuất, nâng tầm thương hiệu và phát triển du lịch. Từ miền đất từng in dấu chiến tranh, hương cà phê Khe Sanh hôm nay đang kể câu chuyện về sức sống, sự hồi sinh và khát vọng hòa bình vươn xa.