'Sức khỏe cộng đồng trước nguy cơ dịch, bệnh mới nổi'

1
Cùng với những bệnh truyền nhiễm lưu hành nhiều năm gây dịch trong cộng đồng, các bệnh lây từ động vật, các bệnh mới nổi do sự biến đổi của vi sinh vật đang là tác nhân gây nguy hiểm cho sức khỏe cộng đồng.
Đại diện báo Thanh Niên (trái) tặng hoa cho khách mời tham dự chương trình /// Ảnh: Đ.N.Thạch Đại diện báo Thanh Niên (trái) tặng hoa cho khách mời tham dự chương trình - Ảnh: Đ.N.Thạch
Đại diện báo Thanh Niên (trái) tặng hoa cho khách mời tham dự chương trình
Ảnh: Đ.N.Thạch
Để giúp cộng đồng có thêm kiến thức phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe cũng như cập nhật các tiến bộ mới trong điều trị và dự phòng các bệnh gây dịch, các bệnh mới nổi, Báo Thanh Niên và Bộ Y tế phối hợp tổ chức buổi giao lưu trực tuyến với chủ đề: Sức khỏe cộng đồng trước nguy cơ dịch, bệnh mới nổi.
Buổi giao lưu trực tuyến diễn ra lúc 14 giờ ngày 11.10 với sự tham gia của các khách mời là chuyên gia đến từ: Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế; BV Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Hà Nội); Viện Pasteur TP.HCM.
Mời bạn đọc quan tâm tới chương trình vui lòng đặt câu hỏi cho các chuyên gia tại box bên cạnh.
Giao lưu trực tuyến: 'Sức khỏe cộng đồng trước nguy cơ dịch, bệnh mới nổi' - ảnh 1
TS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur (bìa trái) đang tư vấn cho bạn đọc 
Ảnh: Đ.N.Thạch

giao lưu trực tuyến

Bích Hạnh

Hà Nội
Xin bác sĩ cho biết về một số bệnh có thể lây từ vật nuôi trong nhà không ạ? Nhà tôi có con nhỏ 4 tuổi, rất thích chó, mèo, tôi tính nuôi mèo nhưng không biết mèo có thể gây bệnh nào cho trẻ nhỏ không?

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur
Trong những năm gần đây vật nuôi trong nhà cũng được coi trọng hơn với một vị trí như thành viên trong gia đình. Chính vì vậy việc chăm sóc hạn chế lây truyền bệnh từ vật nuôi sang người là hết sức quan trọng. Một số bệnh lây từ chó, mèo sang người mà y học đã biết như dại, giun, sán, toxoplasma, leptospira. Tuy nhiên phần lớn các bệnh là có thể phòng tránh được thông qua các việc như:
- Tiêm phòng cho vật nuôi đầy đủ và đúng lịch của cơ quan thú y đối với bệnh dại.
- Thực hiện vệ sinh cá nhân, đặc biệt rửa tay, chân bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với vật nuôi.
- Thường xuyên vệ sinh sạch sẽ cho vật nuôi đồng thời với nơi ở, chuồng trại tránh làm ổ chứa vi khuẩn, vi rút gây bệnh.

Nguyễn Thị Kim Dung

TP.HCM
1. Hiện nay, tình hình các bệnh truyền nhiễm đang diễn biến khá phức tạp, xin hỏi bệnh nào là nguy hiểm nhất, triệu chứng và cách phòng ngừa?
2. Các bệnh truyền nhiễm khi đã bị 1 lần rồi thì sau này có bị bệnh lại hay không, có thuốc để chích ngừa không?
3. Hiện tại, bệnh tay chân miệng đang bùng phát, nhiều trường hợp mắc phải, thì phải nên làm gì để phòng tránh?
4. Khi phát hiện 1 điểm có dịch thì cơ quan nào chịu trách nhiệm tuyên truyền về cách phòng ngừa và bơm thuốc khống chế ổ dịch, và thời gian bao lâu thì cơ quan chức năng mới tiến hành bơm thuốc phòng ngừa?
Xin cảm ơn.

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur
Hiện nay, bệnh tay chân miệng đang vào mùa, tương tự các năm trước, tăng cao từ tháng 8 đến tháng 11. Ngoài ra, miền nam cùng là vùng lưu hành bệnh sốt xuất huyết. Bên cạnh đó, với sự gia tăng giao lưu đi lại với các nước và vùng miền khác trong nước, kết hợp với tỉ lệ tiêm chủng chưa như mong muốn ở một số khu vực, bệnh sởi gần đây có gia tăng ở một số nơi.
Đối với bệnh sởi, một khi mắc sởi sẽ được miễn dịch suốt đời, không mắc lại. Với sốt xuất huyết, do tác nhân gây bệnh gồm 4 tuýp khác nhau (DEN 1, DEN 2, DEN 3, DEN 4) và đối với tay chân miệng có rất nhiều tuýp vi rút đường ruột gây bệnh (như CA6, CA16, CA10, EV71, Echo…), nên một khi mắc bệnh, vẫn có thể mắc bệnh lại với tuýp vi rút khác.
Trước tình hình nguy cơ cùng xuất hiện các dịch bệnh sởi, tay chân miệng, sốt xuất huyết, cộng đồng cần liên tục, thường xuyên thực hiện các biện pháp phòng bệnh bao gồm:
(i) Phát hiện sớm ca bệnh và xử lý triệt để ca bệnh, ổ dịch theo hướng dẫn của Bộ Y tế, đặc biệt đối với sởi và tay chân miệng, cần tuân thủ cách ly nghiêm ngặt theo hướng dẫn của cán Bộ Y tế, tránh lây lan cho người xung quanh;
(ii) Thường xuyên thực hiện vệ sinh cá nhân (rửa tay cho cả người lớn và trẻ em), vệ sinh môi trường, đảm bảo 3 sạch: ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay và đồ chơi sạch;
(iii) Tích cực tìm kiếm phát hiện và loại trừ ổ lăng quăng trong và ngoài nhà, diệt muỗi và phòng tránh muỗi đốt;
(iv) Đối với sởi nói riêng và các bệnh có vắc xin phòng bệnh nói chung, cần tăng cường miễn dịch cộng đồng bằng cách vận động người dân tiêm chủng thường xuyên, bao gồm trẻ em trong diện Tiêm chủng mở rộng và cả người lớn chưa tiêm chủng;
(v) Ngoài ra cần nâng cao thể trạng, đảm bảo dinh dưỡng cho mọi người.

Nguyễn Xuân Thanh

TP.HCM
Để được bảo vệ trước bệnh dịch mới, chúng ta có cần phải đi tiêm chủng không? Xin cám ơn.

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur
Với các bệnh dịch nói chung, biện pháp phòng chống quan trọng là phát hiện sớm, cách ly, cắt đường lây truyền bệnh.
Ngoài ra, với bệnh đã có vắc xin, tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch theo từng độ tuổi là biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Với các trẻ nhỏ, cần tiêm chủng đầy đủ các loại vắc xin theo khuyến cáo của chương trình Tiêm chủng mở rộng, giúp trẻ tránh mắc các bệnh nguy hiểm và phổ biến ở trẻ nhỏ như Bại liệt, Bạch hầu, Uốn ván, Ho gà, bệnh viêm phổi do vi khuẩn Hib, viêm gan siêu vi B, Sởi, Rubella, Viêm não Nhật bản B. Việc không chủng ngừa đầy đủ các mũi này là sẽ làm mất hàng rào bảo vệ cộng đồng và làm dịch bệnh này có nguy cơ quay trở lại.
Tiêm chủng cho mình và cho trẻ thể hiện tính nhân văn sâu sắc vì giúp tạo nên miễn dịch cộng đồng, bảo vệ cho bản thân, cho trẻ và cho cộng đồng, đặc biệt những người không thể tiêm chủng (do chống chỉ định).

Tạ Thái Dương

Đà Nẵng
Tôi thấy càng ngày càng xuất hiện nhiều bệnh mới và tốc độ lây lan thành dịch rất nhanh. Xin hỏi nguyên nhân dẫn đến việc xuất hiện nhiều dịch bệnh mới này do đâu?

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế
Cảm ơn câu hỏi của bạn đọc. Quá trình toàn cầu hóa, đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ cùng với sự giao lưu của con người bằng những phương tiện giao thông hiện đại là cơ hội cho lây truyền dịch bệnh, cho dù bệnh phát sinh ở bên ngoài biên giới cũng có thể là mối đe dọa đối với các quốc gia. Nhiều bệnh hiện chưa có vắc xin, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. 
Ngoài ra, tại các thành phố lớn có dân số đông, mật độ dân cư cao, tốc độ đô thị hóa cao; điều kiện vệ sinh môi trường hạn chế,... cũng là các yếu tố làm tăng khả năng lây lan của dịch bệnh.

Quang Tam

Hà Nội
Có nên đi chính ngừa cho trẻ khi trẻ đang sốt, phát ban?

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur
Sốt là một trong các tiêu chí hoãn tiêm cho trẻ theo hướng dẫn số 2301/QĐ-BYT ngày 12.06.2015 của BYT về việc Hướng dẫn về việc khám sàng lọc trước tiêm chủng đối với trẻ em. Đáp ứng miễn dịch của trẻ sẽ tốt nhất trong điều kiện trẻ hoàn toàn khỏe mạnh và cơ chế tác động của vắc xin là gây miễn dịch bảo vệ từ trước, sẵn sàng đáp ứng trước khi tác nhân xâm nhập cơ thể.
Phụ huynh cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được bác sĩ khám, chăm sóc, theo dõi và tư vấn để có chỉ định thích hợp.

Minh Khoa

Hòa Bình
Tôi xin hỏi, món tiết canh chúng ta vẫn sử dụng rất lâu đời và không thấy nói về bệnh lây từ tiết canh, nhưng gần đây lại có các trường hợp mắc bệnh do ăn tiết canh. Xin cho biết lý do vì sao như vậy? Có phải đây là loại bệnh mới không?

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Ở Việt Nam, một bộ phận người dân có thói quen dùng món tiết canh chế biến từ tiết sống lấy từ các loại động vật (vịt, lợn,...), thậm chí uống tiết sống lấy từ rắn, dê. Như vậy, tiết canh bản chất là tiết sống, mang rất nhiều mầm bệnh.

Vì vậy, người ăn tiết canh từ các con vật mang mầm bệnh sẽ có nguy cơ mắc bệnh bởi một số vi sinh vật gây bệnh (vi khuẩn, vi rut, ký sinh trùng): liên cầu lợn, nhiễm khuẩn huyết, bệnh đường tiêu hóa, viêm não mô cầu, giun, sán, cúm gia cầm A/H5N1, A/H5N6, A/H7N9...

Các bệnh này cơ bản không phải những bệnh mới xuất hiện, vì vậy, mọi người nên thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, tránh nhiễm bệnh.

Minh Khoi

TP Hồ Chí Minh
Hiện nay bệnh tay chân miệng đang bùng phát, xin hỏi cách phòng ngừa và phát hiện các triệu chứng của bệnh này như thế nào?

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur

Bệnh tay chân miệng là bệnh do vi rút đường ruột gây ra. Sau khi tiếp xúc với vi rút gây bệnh khoảng 3-7 ngày, trẻ có biểu hiện sốt, mệt mỏi, biếng ăn, phát ban dạng bóng nước ở vùng tay, chân, mông, nổi bóng nước ở miệng. Bệnh thường nhẹ, nhưng một số ít trường hợp có thể diễn biến nặng với các biến chứng nguy hiểm như viêm não-màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp và có thể dẫn đến tử vong.

Hiện nay, bệnh tay chân miệng chưa có vắc xin phòng bệnh. Biện pháp phòng ngừa hữu hiệu gồm:

1. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy nhiều lần trong ngày (cả người lớn và trẻ em), đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ.

2. Thực hiện tốt vệ sinh ăn uống: ăn chín, uống chín; vật dụng ăn uống phải đảm bảo được rửa sạch sẽ trước khi sử dụng (tốt nhất là ngâm tráng nước sôi); đảm bảo sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hằng ngày; không mớm thức ăn cho trẻ; không cho trẻ ăn bốc, mút tay, ngậm mút đồ chơi; không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa, đồ chơi chưa được khử trùng.

3. Thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hằng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.

4. Không cho trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh.

5. Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, phân và các chất thải của bệnh nhân phải được thu gom và đổ vào nhà tiêu hợp vệ sinh.

6. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh cần đưa trẻ đi khám ngay ở cơ sở y tế.

Mỹ Trung

Hà Nội
Con tôi hiện 15 tháng tuổi, sốt cao, hơn 38 độ, nổi nốt đỏ quanh người, xin cho hỏi có phải con tôi đang mắc bệnh sởi không? Cảm ơn bác sĩ!

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế
Xin chào bạn! Với triệu chứng của con bạn, cháu cần được đưa đến cơ sở y tế để khám, xét nghiệm chẩn đoán và điều trị kịp thời. Chúc cháu mau khỏe.

Hải Hà

Nam Định
Xin chào khách mời của báo Thanh Niên. Chủ đề về bệnh mới nổi khá mới mẻ với đông đảo bạn đọc. Vậy xin khách mời cho biết về một số bệnh mới nổi xuất hiện tại Việt Nam. Chúng ta có khó khăn gì để phòng các bệnh này? Ngành y tế khuyến cáo cộng đồng trong việc phòng bệnh mới nổi ra sao?

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế
Chào bạn! Việt Nam được xác định là một trong những “điểm nóng” toàn cầu có nguy cơ rất cao xuất hiện các tác nhân gây bệnh mới nổi, bao gồm các bệnh lây truyền từ vật nuôi, động vật hoang dã hoặc hệ sinh thái.
Bệnh mới nổi đã ghi nhận ở Việt Nam trong thời gian gần đây gồm: Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS, 2003); cúm gia cầm A/H5N1 năm 2003 với tỷ lệ tử vong khoảng 50%; cúm đại dịch (cúm A/H1N1, 2009).
Bên cạnh những bệnh nguy hiểm nói trên, Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với các bệnh truyền nhiễm lưu hành từ lâu, như bệnh dại. Ở Việt Nam, bệnh dại hiện là một trong những bệnh truyền nhiễm đáng quan tâm với số ca gây tử vong đứng hàng đầu trong các bệnh truyền nhiễm, hơn 90% ca bệnh dại trên người do lây nhiễm từ chó. Đây là  bệnh có thể dự phòng hiệu quả bằng biện pháp tiêm vắc xin kịp thời, đúng và đủ liều. Tuy nhiên, số người tử vong do dại trung bình giai đoạn 2011-2016 vẫn xấp xỉ 100 ca/năm. 
Ngoài ra, bệnh liên cầu lợn trên người với bệnh cảnh lâm sàng nặng nề, điều trị tốn kém, tỷ lệ tử vong cao và nếu khỏi cũng để lại nhiều di chứng nặng hiện cũng đang diễn biến phức tạp, với số ca mắc và tử vong hàng năm không giảm, do người dân vẫn giữ thói quen ăn tiết canh.
Mặc dù từ tháng 2.2014 đến nay không phát hiện thêm ca nhiễm cúm gia cầm A/H5N1 nào trên người, nhưng nguy cơ lây nhiễm bệnh này từ gia cầm sang người vẫn luôn hiện hữu, do dịch cúm trên gia cầm vẫn tiếp tục xảy ra ở nhiều địa phương trên cả nước, và thói quen tiếp xúc gần gũi giữa con người và vật nuôi.
Quá trình toàn cầu hóa, đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ cùng với sự giao lưu của con người bằng những phương tiện giao thông hiện đại cũng là cơ hội cho các ổ dịch bệnh từ động vật lây sang người hiện tại, hoặc có thể trong tương lai xuất hiện và bùng phát, cho dù bệnh phát sinh ở bên ngoài biên giới cũng có thể là mối đe dọa đối với các quốc gia.
Gần đây, Việt Nam đứng trước nguy cơ xâm nhập của một số bệnh mới nổi có nguồn gốc từ động vật nguy hiểm như MerCoV ở Trung Đông và Hàn Quốc, Ebola ở Tây Phi, dịch hạch ở châu Phi, cúm gia cầm A/H7N9 ở Trung Quốc…
Độc giả có thể truy cập vào địa chỉ: http://vncdc.gov.vn để biết thêm thông tin về dịch bệnh và các khuyến cáo phòng, chống.

Vi Oanh

Xin chào khách mời của Báo Thanh Niên. Tôi đọc báo có đưa tin dẫn nguồn từ Bộ Y tế cho biết nguyên nhân gây bệnh tay chân miệng năm nay có thay đổi, xin cho biết rõ hơn về sự thay đổi này ? có khó khăn hơn cho phòng bệnh, dịch không, ngành y tế có giải pháp phù hợp cho sự thay đổi này như thế nào? Xin cảm ơn.

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur

Bệnh tay chân miệng là bệnh lưu hành tại khu vực phía nam. Nguyên nhân gây bệnh là do nhiễm phải vi rút đường ruột như EV71, Coxsackie A16, A6. Năm nay, vẫn ghi nhận việc lưu hành các tuýp vi rút đường ruột như mọi năm.

Hiện nay chưa có vắc xin phòng bệnh tay chân miệng tại Việt Nam. Biện pháp quan trọng phòng ngừa tay chân miệng hiện nay là cần thực hiện tốt vệ sinh cá nhân (rửa tay thường xuyên cả người lớn và trẻ em, người chăm sóc trẻ từ nhà trẻ, mầm non đến trong gia đình…), vệ sinh môi trường. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh (sốt, nổi bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, vết loét miệng…), cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được khám và chăm sóc kịp thời, đồng thời cách ly trẻ để không lây cho người xung quanh. Phụ huynh chăm sóc trẻ bệnh cần đảm bảo nghiêm ngặt việc rửa tay và hạn chế tiếp xúc với người khác.

Phòng chống bệnh tay chân miệng không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế mà còn cần sự phối hợp của các cấp chính quyền, các ban ngành đoàn thể và sự tham gia tích cực của người dân. Do đó, cả cộng đồng - người lớn cũng như trẻ em cần thực hiện tốt và duy trì liên tục các biện pháp vệ sinh 3 sạch: ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay và đồ chơi sạch.

Lâm Hà

Yên Bái
Xin các bác sĩ giải đáp giúp: nguyên nhân gây bệnh liên cầu lợn được khuyến cáo do lây bệnh từ tiết canh lợn, vậy một số động vật khác như bò, dê hoặc trâu có thể lây bệnh cho người không? Nếu có, là bệnh nào? Phòng tránh ra sao? Xin cảm ơn!

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Về câu hỏi của bạn, chúng tôi xin trả lời: Một số bệnh trâu, bò có mang mầm bệnh và có thể lây cho người chủ yếu là bệnh than, giun sán; dê có thể nhiễm liên cầu lợn và lây cho người.

Để chủ động phòng chống các bệnh từ động vật sang người, cần thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, không ăn tiết canh và các sản phẩm từ thịt các động vật này chưa được nấu chín; không mua bán, vận chuyển, giết mổ vật ốm, chết hoặc sản phẩm không đảm bảo vệ sinh; thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, sử dụng găng tay và các dụng cụ bảo hộ cần thiết khác khi tiếp xúc, chế biến thịt lợn và một số gia súc (trâu, bò, dê, ngựa, ...), thường xuyên rửa tay với xà phòng; tiêu huỷ lợn và các gia súc (trâu, bò, dê, ngựa,...) bị bệnh hoặc chết, theo đúng quy định.

Khi có biểu hiện mắc bệnh, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.

Bé Hạnh

Đồng Nai
Xin chào chuyên gia. Như tôi đọc trên báo có thông tin do đại diện Viện Pesteur TP.HCM có nêu tại cuộc họp báo mới nhất cho biết, tay chân miệng tăng mạnh tại 4 tỉnh Đông Nam bộ. Xin cho biết là tỉnh nào và vì sao lại tập trung tại các địa phương này? Chuyên gia cho lời khuyên cho các gia đình tại các tỉnh này về việc phòng bệnh cho các bé! Xin cảm ơn.

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur

Đông Nam bộ với tứ giác kinh tế TP.HCM-Đồng Nai-Bình Dương-Bà Rịa Vũng Tàu là những tỉnh, thành phố có điều kiện hạ tầng xã hội và kinh tế phát triển nên thu hút lượng lớn lao động nhập cư từ các vùng miền trên cả nước. Mật độ dân số lớn, di biến động mạnh dân số, đặc biệt trong các kỳ nghỉ lễ trong điều kiện mầm bệnh luôn sẵn có, lưu hành cao, quanh năm góp phần cho sự lây lan bệnh. Khí hậu nóng ẩm của miền nam cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho vi rút gây bệnh tay chân miệng phát triển.

Không chỉ Đông Nam bộ mà các tỉnh, thành phố khác trên cả nước cũng ghi nhận các bệnh nhân mắc bệnh tay chân miệng. Do đó, người dân cần chung tay thực hiện tốt các biện pháp phòng tránh mắc bệnh và lây lan bệnh, bao gồm:

1. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy nhiều lần trong ngày (cả người lớn và trẻ em), đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ.

2. Thực hiện tốt vệ sinh ăn uống: ăn chín, uống chín; vật dụng ăn uống phải đảm bảo được rửa sạch sẽ trước khi sử dụng (tốt nhất là ngâm tráng nước sôi); đảm bảo sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hằng ngày; không mớm thức ăn cho trẻ; không cho trẻ ăn bốc, mút tay, ngậm mút đồ chơi; không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa, đồ chơi chưa được khử trùng.

3. Thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hằng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.

4. Không cho trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh.

5. Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, phân và các chất thải của bệnh nhân phải được thu gom và đổ vào nhà tiêu hợp vệ sinh.

6. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh cần đưa trẻ đi khám ngay ở cơ sở y tế.

Quốc Anh

Hà Nội
Vì sao bệnh TCM lại tăng cao hơn tại các tỉnh phía Nam và các ca tử vong cũng chỉ tập trung tại phía nam? Chúng ta có cách nào ngăn chặn hiệu quả dịch không hay vẫn phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, vì không thấy nói dịch này gây nguy hiểm tại miền bắc hay một số tỉnh miền trung. Xin chia sẻ rõ hơn về vẫn đề này.

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur

Bệnh tay chân miệng lưu hành phổ biến tại phía nam, chiếm 70% số ca mắc của cả nước. Khí hậu nóng ẩm của miền nam là điều kiện thuận lợi cho vi rút gây bệnh tay chân miệng phát triển mạnh. Mặt khác, miền nam, đặc biệt là Đông Nam bộ, thu hút lượng lớn lao động nhập cư từ các vùng/miền trên cả nước. Mật độ dân số lớn, di biến động mạnh dân số trong điều kiện mầm bệnh luôn sẵn có, lưu hành cao, quanh năm góp phần cho sự lây lan bệnh. Bệnh tay chân miệng hiện đang vào mùa, với số bệnh nhân thường tăng cao vào tháng 8 đến tháng 11 như mọi năm.

Cho đến nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và chưa có lưu hành vắc xin phòng ngừa tại Việt Nam. Biện pháp quan trọng phòng ngừa tay chân miệng hiện nay là cần thực hiện tốt vệ sinh cá nhân (rửa tay thường xuyên cả người lớn và trẻ em, người chăm sóc trẻ từ nhà trẻ, mầm non đến trong gia đình…), vệ sinh môi trường. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh (sốt, nổi bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, vết loét miệng…), cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được khám và chăm sóc kịp thời, đồng thời cách ly trẻ để không lây cho người xung quanh. Phụ huynh chăm sóc trẻ bệnh cần đảm bảo nghiêm ngặt việc rửa tay và hạn chế tiếp xúc với người khác.

Thu Hà

Hà Nội
Xin bác sĩ cho biết bệnh viêm gan E có gì khác với viêm gan B vẫn gặp? Tại Việt Nam có nguy cơ mắc bệnh này không?

BS Nguyễn Trung Cấp

Phụ trách Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư

Bệnh viêm gan E là một bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa, khác với viêm gan B lây truyền qua đường máu và các dịch sinh vật.

Với viêm gan E, bệnh diễn biến cấp tính, gây vàng da, mệt mỏi, chán ăn, tiêu chảy… Sau 7 -10 ngày thường tự khỏi và không trở thành bệnh mạn tính nên không gây các nguy cơ xơ gan và ung thư gan, như người mắc viêm gan B mạn tính.

Bệnh viêm gan E đã xuất hiện trên thế giới từ rất nhiều năm qua. Hàng năm, trên thế giới ước chừng có khoảng 20 triệu người mắc bệnh này và khoảng 3,5 triệu lượt người có biểu hiện và triệu chứng rõ ràng.

Việt Nam là một đất nước có tỷ lệ nhiễm viên gan E cao do vệ sinh ăn uống cũng như đảm bảo vệ sinh nguồn nước vẫn chưa được tốt. Để phòng tránh bệnh này, cần đảm bảo tốt việc vệ sinh ăn uống và vệ sinh nguồn nước, thực hiện việc ăn chín uống sôi, rửa tay trước khi ăn, quản lý tốt phân, không để ô nhiễm ra nguồn nước; kiểm soát những sinh vật trung gian gây vấy bẩn như gián, chuột, ruồi…

Với viêm gan E, hiện chưa có vắc xin phòng bệnh. Người bị mắc bệnh cũng không có miễn dịch lâu dài nên vẫn có nguy cơ bị tái phát nếu lại ăn uống phải thức ăn, nước uống bị nhiễm vi rút viêm gan E.

Hoàng Hà

Hà Nội
Tôi thấy khi có dịch bệnh, Bộ Y tế tuyên truyền qua tin nhắn, báo đài, phát tờ rơi. Xin hỏi ở mức độ nào thì mới gọi là dịch bệnh, và có mấy cấp độ? Người dân, cộng đồng cần đặc biệt lưu ý dịch bệnh trong những trường hợp nào?

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Điều kiện công bố dịch đã được quy định rõ tại Quyết định số 02/2016/QĐ-TTg ngày 28.1.2016 của Thủ tướng. Theo đó, tùy từng loại bệnh, quy mô, mức độ dịch bệnh sẽ do chủ tịch UBND tỉnh/thành phố, hoặc Bộ Y tế công bố dịch.
Người dân cần chủ động, liên tục, kiên trì thực hiện các biện pháp phòng bệnh theo khuyến cáo của cơ quan y tế địa phương.

Thanh Thảo

Xin các bác sĩ cho biết làm thế nào để rửa tay đúng cách?

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur

Để bảo đảm “đôi bàn tay sạch” nhằm góp phần phòng chống các bệnh nhiễm trùng cấp tính nguy hiểm cho trẻ như bệnh tay chân miệng, sởi, rubella, đau mắt đỏ..., thì mọi người, kể cả người lớn nên rửa tay thường xuyên.

Rửa tay sạch bằng xà phòng và nước với 6 bước đơn giản như sau

Bước 1: làm ướt 2 bàn tay, cho xà phòng vào tay

Bước 2: đan 2 bàn tay vào với nhau, xoa qua, xoa lại 5 lần

Bước 3: cho từng ngón tay vào lòng bàn tay xoay quanh ngón tay (lần lượt 10 ngón)

Bước 4: chụm các ngón tay của bàn tay này lại, rồi xoay qua xoay lại trên lòng bàn tay kia (5 lần)

Bước 5: đặt lòng bàn tay này lên mu bàn tay kia, các ngón tay đan kẻ, rồi chà lên chà xuống (5 lần)

Bước 6: rửa lại bằng nước sạch, lau khô bàn tay

Hãy biến việc rửa tay sạch thành thói quen cho mình và cho trẻ, rất có lợi cho sức khỏe.

Quyên

Hà Nội
Khu chung cư tôi sống lắp điều hoà tổng, như vậy có nguy cơ gây bệnh lây qua không khí không? Làm sao dự phòng được?

BS Nguyễn Trung Cấp

Phụ trách Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư

Các hệ thống điều hòa tổng (điều hòa trung tâm) chỉ có hệ thống máy nén là ở trung tâm, còn giàn lạnh ở các phòng là độc lập. Do vậy, thông khí của các phòng cũng là độc lập nên hệ thống này không gây lây lan bệnh lây truyền đường hô hấp từ phòng nọ sang phòng kia được.

Chung cư của bạn sử dụng hệ thống điều hòa trung tâm sẽ không làm gia tăng nguy cơ lây lan bệnh qua đường hô hấp. Tuy nhiên, trong môi trường chung cư, thông khí tự nhiên có thể tốt hoặc không tốt, tùy thuộc và thiết kế chung cư. Nếu ở những nơi thiết kế không đảm bảo thông khí tự nhiên tốt, thì việc tồn tại không khí quẩn ở các không gian sinh hoạt chung có thể là điều kiện thuận lợi làm lây truyền bệnh từ người này sang người khác.

Thu Minh

TP.Nam Định
Theo như Bộ Y tế thông báo, nhiều trẻ mắc sởi trước tuổi tiêm chủng. Vậy chúng ta có cách nào để khắc phục tình trạng này, giúp cho trẻ nhỏ tránh được bệnh, tránh được các biến chứng nặng của sởi?

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Bệnh sởi rất dễ lây, vì vậy không nên cho trẻ đến gần, tiếp xúc với các trẻ nghi mắc bệnh sởi.

Ngoài ra, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng khi chăm sóc trẻ; giữ vệ sinh thân thể, mũi, họng, mắt và răng miệng cho trẻ hàng ngày; đảm bảo nhà ở và nhà vệ sinh thông thoáng, sạch sẽ; tăng cường dinh dưỡng cho trẻ.

Với trẻ nhỏ, cần duy trì cho trẻ được bú sữa mẹ đầy đủ. Nhà trẻ, mẫu giáo, trường học - nơi tập trung đông trẻ em, cần giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, thông thoáng; thường xuyên khử trùng đồ chơi, dụng cụ học tập và phòng học bằng các chất sát khuẩn thông thường.

Khi phát hiện có các dấu hiệu sốt, ho, chảy nước mũi, phát ban ở trẻ, cần sớm cách ly và đưa trẻ đến các cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám, tư vấn điều trị kịp thời.

Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, đặc biệt những người chưa từng mắc sởi, chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh sởi, nên chủ động đến cơ sở y tế tiêm vắc xin phòng bệnh.

Uyên

TP.HCM
Chào bác sĩ. Lớp học của bé nhà em có bé bị TCM đã nghỉ học. Nhưng em lo khi bé đó khỏi bệnh đi học sẽ lây cho các bạn khác. Vậy trẻ bị TCM cần nghỉ học bao lâu ạ? Và khi khỏi thì có thể vẫn có thể lây bệnh cho các bạn cùng học không?

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur
Theo luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm (văn bản số 03/2007/QH12 ngày 21.11.2007 do Quốc hội ban hành) quy định rõ: các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tại Việt Nam đều phải tuân thủ công tác phòng chống dịch bệnh. Như vậy nhà trường cũng cần áp dụng các biện pháp phòng chống dịch theo khuyến cáo y tế địa phương. Tại trường học việc theo dõi sức khỏe của học sinh trở thành công việc thường quy. Khi có trẻ bệnh sẽ cách ly tại phòng y tế và báo cho phụ huynh biết và đối với các trẻ bệnh không được đến lớp cho đến khi hoàn toàn hết bệnh. Trong một số tình huống, tùy tình hình và mức độ nghiêm trọng của dịch, cơ quan y tế địa phương đề xuất cho cơ quan có thẩm quyền về việc đóng cửa lớp học/trường học/nhà trẻ, mẫu giáo. Thời gian đóng cửa là 10 ngày kể từ ngày khởi phát của ca bệnh cuối cùng.
Bên cạnh đó vai trò của phụ huynh và gia đình học sinh trong việc phòng bệnh cho con em mình cũng rất quan trọng và cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường, tuân thủ các nguyên tắc: báo cho nhà trường khi con em mình bệnh, chẩn đoán bệnh của bác sỹ nếu trẻ đã đi khám, cho trẻ nghỉ học khi bị bệnh theo khuyến cáo của bác sĩ hoặc của nhà trường (tùy theo từng bệnh), phối hợp với y tế địa phương trong việc xác minh, điều tra dịch tễ khi có yêu cầu. Tuyệt đối không nên để trẻ bị bệnh đi học như vậy không an toàn cho bản thân trẻ và lây lan cho các trẻ khác trong lớp, trường.
Trẻ mắc bệnh không đến lớp ít nhất là 10 ngày kể từ khi khởi bệnh và chỉ đến lớp khi hết vết loét trong miệng và các phỏng nước trên da đã lành.

Thu Hằng

Bình Dương
Bác sĩ ơi, em thấy bệnh nhân mắc TCM đều là các em bé, vậy có khi nào em bé lây bệnh cho cha mẹ không? cha mẹ nếu bị TCM thì có thể bị nặng không, làm cách nào nhận biết bệnh TCM ở người lớn, nếu có? Cảm ơn khách mời.

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur

Theo điều tra của Viện Pasteur TP.HCM về tỉ lệ lây truyền trong hộ gia đình xác định được tỉ lệ mang vi rút đường ruột trên người lành là 17%, đặc biệt là nhóm người chăm sóc chính cho trẻ là 23%. Điều này có nghĩa là trong hộ gia đình của bệnh nhân tay chân miệng, có cả người lớn gồm cha, mẹ và người chăm sóc trẻ bị nhiễm bệnh nhưng không biểu hiện triệu chứng và vẫn có khả năng lây bệnh cho người khác.

Do đó, một trong các biện pháp phòng ngừa bệnh tay chân miệng là phải rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước, đặc biệt trước khi nấu ăn hoặc trước khi ăn, trước khi cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh và thay tã; tránh tiếp xúc trực tiếp (ôm hôn, sử dụng chung đồ dùng...) với trẻ bị nhiễm bệnh; không để trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đang nhiễm bệnh đến nhà trẻ, mẫu giáo, trường học hoặc tụ tập đông người cho đến khi khỏe hẳn. Điều quan trọng cần lưu ý, cả người lớn và trẻ em đều phải thường xuyên rửa tay sạch.

Bạn đọc tại Nghệ An

Tôi dự định cho con trai đi xuất khẩu lao động, nhưng vừa qua đọc báo Thanh Niên có thông tin về các trường hợp đi lao động nước ngoài bị mắc bệnh sốt rét. Xin chuyên gia của báo cho biết cụ thể hơn về các nguy cơ nhiễm bệnh này? Có thể tiêm phòng bệnh sốt rét được không?

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Như mọi người đã biết, bệnh sốt rét là bệnh do ký sinh trùng sốt rét truyền qua muỗi và lưu hành chủ yếu khu vực Đông Nam Á, vùng cận Sahara châu Phi và châu Mỹ La tinh. Người Việt Nam đi lao động ở các quốc gia có lưu hành sốt rét như Angola, Campuchia, Lào... có nguy cơ cao bị mắc sốt rét, nếu không có kiến thức và thực hành về phòng chống bệnh sốt rét.

Hiện nay đã có thuốc điều trị bệnh sốt rét, nhưng chưa có vắc xin phòng bệnh này. Người lao động trước khi đi lao động tại các nước có lưu hành sốt rét cần được cung cấp kiến thức về phòng chống bệnh này.

Bình Anh

TP. HCM
Bác sĩ cho biết về hiệu quả của quả bồ kết chữa bệnh? Việt Nam đã từng chống dịch SARS bằng quả này đúng không?

BS Nguyễn Trung Cấp

Phụ trách Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư

Theo kinh nghiệm dân gian, trong các dịch bệnh lây qua đường hô hấp, người ta thường đốt bồ kết để xông. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự của liệu pháp này chưa được chứng minh. 

Dịch SARS tại Việt Nam năm 2003 được khống chế nhờ nỗ lực lớn của ngành y tế và cả hệ thống chính trị, toàn dân phối hợp trong việc giám sát, cách ly người bệnh  và ngăn ngừa lây nhiễm, cũng như công tác điều trị tại bệnh viện.

Trong đợt dịch này, có một số nơi áp dụng kinh nghiệm dân gian như bạn hỏi, nhưng chưa có gì chứng tỏ Việt Nam chống được dịch SARS là nhờ bồ kết.

Nguyễn Hải

Hưng Yên
Tôi thấy vùng núi có các ca bệnh than, vậy ở đồng bằng có bệnh này không? Nếu đi du lịch có thể có nguy cơ nhiễm bệnh không? Làm sao phát hiện bệnh? Cảm ơn bác sĩ!

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Bệnh than là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do trực khuẩn than. Bệnh lây trực tiếp từ gia súc bị bệnh sang người. Trực khuẩn có thể tồn tại trong đất 5-10 năm.

Bệnh than thường xảy ra đối với những người có liên quan đến công việc chăn nuôi và giết thịt động vật ăn cỏ, ở những công nhân chế biến da, lông thú, nhân viên thú y...

Người mắc bệnh có nhiều thể và biểu hiện rất đa dạng: sốt, nổi vết loét không đau, nổi hạch, ho, suy hô hấp ...

Để phòng nguy cơ nhiễm bệnh than khi đi du lịch, không tiếp xúc, không tham gia giết mổ và ăn thịt gia súc mắc bệnh. Những người biểu hiện sốt, ho, nổi hạch, vết loét trên da... sau khi tiếp xúc với động vật chết không rõ nguyên nhân, phải kịp thời đến các cơ sở y tế để được khám bệnh và điều trị.

 

Cháu gái

bạn đọc của Báo Thanh Niên
Chào bác sĩ, cháu năm nay 22 tuổi, đang mang thai tuần thứ 13, gần nhà cháu có em bé bị mắc TCM và cháu cũng hay chơi với bé đó khi bé chưa bị bệnh. Vậy cháu có thể lây bệnh TCM không? có nguy hiểm gì cho thai nhi không ạ? Xin tư vấn giúp cháu!

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur

Tốt nhất là phụ nữ mang thai nên tránh tiếp xúc gần gũi với người bệnh và nên chú ý đặc biệt đến các biện pháp phòng ngừa khả năng lây nhiễm.

Việc nhiễm vi rút nhóm enterovirus, bao gồm bệnh TCM, là hiện tượng phổ biến ở phụ nữ mang thai. Chúng gây ra bệnh ở thể nhẹ hoặc không gây bệnh cho thai phụ và cũng không có bằng chứng rõ ràng nào cho thấy việc nhiễm vi rút đường ruột, bao gồm bệnh TCM, có ảnh hưởng đến thai nhi (như sảy thai, thai chết lưu hay dị tật bẩm sinh). Tuy nhiên, thai phụ có thể truyền vi rút sang cho thai nhi nếu họ bị nhiễm ngay trước khi sinh hoặc trong lúc sinh nở. Hầu hết trẻ sơ sinh bị nhiễm vi rút đường ruột biểu hiện bệnh nhẹ, hiếm khi dẫn đến nặng hay tử vong.

Do đó, một trong các biện pháp phòng ngừa bệnh tay chân miệng là phải rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước, đặc biệt trước khi nấu ăn hoặc trước khi ăn, trước khi cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh và thay tã; tránh tiếp xúc trực tiếp (ôm hôn, sử dụng chung đồ dùng...) với trẻ bị nhiễm bệnh; không để trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đang nhiễm bệnh đến nhà trẻ, mẫu giáo, trường học hoặc tụ tập đông người cho đến khi khỏe hẳn. Điều quan trọng cần lưu ý, cả người lớn và trẻ em đều phải thường xuyên rửa tay sạch.

Đối với phụ nữ có thai, để đảm bảo sức khỏe, ngay khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường nên đến khám ngay các bác sĩ sản phụ khoa để được tư vấn và chăm sóc kịp thời.

Minh Hằng

Hà Nội
Vì sao trước đây bệnh sởi chỉ gặp ở trẻ nhỏ, hiện nay bệnh có cả người lớn cũng mắc? Bệnh có gì khác so với trước đây về nguyên nhân gây bệnh hay không, thưa bác sĩ?

BS Nguyễn Trung Cấp

Phụ trách Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư

Trước đây khi chưa có chương trình tiêm chủng mở rộng thì hầu như tất cả các trẻ em đều bị mắc sởi. Nếu như may mắn khỏi bệnh thì khi lớn lên trở thành người lớn, họ sẽ có miễn dịch chống lại bệnh sởi nên không bị mắc sởi nữa.

Đại diện Báo Thanh Niên (bìa phải) tặng hoa cảm ơn hai khách mời tham gia chương trình tại đầu cầu Hà Nội 
Ảnh Ngọc Thắng

Nếu chúng ta triển khai tốt tiêm phòng vắc xin cho trẻ em thì những trẻ này khi lớn lên cũng không bị mắc sởi nữa. Tuy nhiên, nếu một số nơi, hoặc một số giai đoạn chưa đảm bảo được tốt việc tiêm chủng cho trẻ em, thì sẽ có 1 số trẻ em chưa tiêm chủng hoặc tiêm chủng nhưng không đạt được miễn dịch. Số này, khi lớn lên họ không có miễn dịch nên có thể mắc bệnh sởi.

Minh Anh

Hà Nội
Tôi muốn xin thông tin về đợt tiêm bổ sung phòng bệnh sởi. Con tôi được 24 tháng tuổi, ở Hà Nội, nhưng là người ở tỉnh ngoài về Hà Nội sống. Lúc ở quê, cháu đã được tiêm đủ vắc xin sởi và sởi - rubella, như vậy giờ có cần tiêm bổ sung không? Việc tiêm nhiều hơn như lịch tiêm đã quy định có thể khiến bé bị phản ứng nặng không?

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút gây nên và lây lan rất mạnh. Trước xu hướng gia tăng bệnh sởi tại một số địa phương, việc tiêm bổ sung vắc xin sởi cho trẻ em nhằm tăng cường miễn dịch, bảo vệ cho trẻ trước nguy cơ mắc bệnh. Không tiêm bổ sung vắc xin sởi cho những trẻ em đã được tiêm vắc xin phòng bệnh sởi trong vòng 1 tháng trước ngày tiêm.

Việc tiêm vắc xin cho trẻ cần theo dõi sau tiêm theo quy định của Bộ Y tế.

Thu Thảo

Tôi có thắc mắc xin giải đáp, vì sao rất nhiều người ở tỉnh ngoài về Hà Nội học tập hoặc làm việc bị mắc sốt xuất huyết, trong khi lúc ở quê không mắc? Xin cảm ơn!

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Chào bạn! Sốt xuất huyết là bệnh đang có xu hướng gia tăng trên toàn cầu, hiện chưa có vắc xin cũng như thuốc điều trị đặc hiệu.

BS Nguyễn Bá Đăng giải đáp các băn khoăn của độc giả báo Thanh Niên gửi đến chương trình giao lưu trực tuyến
Ảnh Ngọc Thắng

Tại các thành phố lớn có dân số đông, mật độ dân cư cao, tốc độ đô thị hóa cao; điều kiện vệ sinh môi trường hạn chế; thiếu nước sạch, phải tích trữ nước để sinh hoạt; nhiều khu vực bãi đất trống tiếp giáp, xen kẹt, khu nhà chưa có người ở, công trường xây dựng chứa nước,... đã tạo điều kiện cho muỗi vằn truyền bệnh sinh sản, làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Như vậy, dù là người từ tỉnh ngoài về Hà Nội sinh sống, hoặc người dân đã sống trên địa bàn, đều có nguy cơ mắc sốt xuất huyết.

Ngọc Hà

Hà Nội
Xin cho biết, TCM là bệnh mới bùng phát mạnh trong những năm gần đây đúng không? Vì sao như vậy? Khoảng 15 năm về trước thế hệ chúng tôi hầu như không biết về bệnh này, nhưng hiện nay có con nhỏ thì lại thấy xuất hiện bệnh. Xin cảm ơn bác sĩ.

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur

Bệnh Tay chân miệng không phải là bệnh mới xuất hiện vì trong y văn đã đề cập từ lâu. Gọi là bệnh tay chân miệng vì bệnh có biểu hiện chính là các mụn nước nổi ở vùng tay, chân, miệng. Bệnh thường nhẹ, nhưng một số ít trường hợp có thể diễn biến nặng như biến chứng hệ thần kinh, tim mạch, hô hấp và có thể dẫn đến tử vong. Tuy nhiên, do trước đây bệnh diễn tiến lành tính với nguyên nhân chủ yếu là coxsackievirus, do đó dễ nhầm lẫn với các bệnh khác. Sau đó, phát hiện thêm tác nhân EV71, cũng thuộc nhóm vi rút đường ruột. Mầm bệnh tay chân miệng vốn đang lưu hành tại phía nam; nay trong bối cảnh giao lưu đi lại lớn, góp phần lây lan mầm bệnh.

Để phòng ngừa bệnh tay chân miệng, biện pháp hữu hiệu nhất hiện nay là cả người lớn và trẻ em thường xuyên thực hiện 3 sạch: ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay và đồ chơi sạch.

Minh Hòa

Hà Nội
Xin bác sĩ cho biết, vì sao gần đây bệnh cúm lại gây bệnh nặng hơn trong khi trước đây chỉ là sốt, đau đầu và tự khỏi?

BS Nguyễn Trung Cấp

Phụ trách Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư

Bệnh cúm được phân loại thành cúm mùa và cúm đại dịch. Với cúm đại dịch, trong lịch sử đã từng có những đại dịch gây chết đến hàng chục triệu người. Còn cúm mùa, đa số sẽ chỉ có các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau mỏi người,… và tự khỏi sau 7-10 ngày.

Bác sĩ Nguyễn Trung Cấp trả lời trực tuyến bạn đọc báo Thanh Niên
Ảnh Ngọc Thắng

Tuy nhiên, vẫn có một tỷ lệ nhất định có thể có những diễn biến nặng như viêm phổi, viêm cơ tim, suy đa tạng… Nguy cơ này đặc biệt cao hơn ở những người có bệnh mạn tính như tiểu đường, suy tim, suy thận, béo phì, xơ gan,… hoặc phụ nữ có thai, người già, trẻ sơ sinh.

Giai đoạn gần đây có xuất hiện một số chủng cúm mới có độc tính cao, trong đó có cúm gia cầm H5N1, H7N9… Những chủng cúm này có tỷ lệ tử vong cao, tuy nhiên chúng chỉ lây truyền từ chim và gia cầm sang người, chứ chưa có bằng chứng lây truyền trực tiếp từ người sang người, nên số ca mắc còn ít, chưa gây dịch lớn.

Bích Hạnh

Hà Nội
Xin cho biết, tay chân miệng có phải là bệnh mới không? Tôi ở Hà Nội hơn 50 năm qua, nhưng 5-6 năm gần đây mới biết căn bệnh này. Bệnh có mắc ở người lớn không? Xin cảm ơn!

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Chào bạn! Hiện nay, bệnh tay chân miệng là bệnh lưu hành và gặp tại hầu hết 63 tỉnh, thành phố. Bệnh ghi nhận ở nước ta từ năm 2005, tuy nhiên số mắc tăng cao chủ yếu từ năm 2011 đến nay.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt ở nhóm dưới 3 tuổi. Tuy nhiên, tất cả những ai chưa từng mắc bệnh này đều có nguy cơ lây nhiễm bệnh và không phải tất cả những người nhiễm vi rút đều có biểu hiện bệnh.

Người lớn ít bị mắc bệnh có thể do đã có kháng thể từ những lần bị nhiễm hoặc mắc bệnh trước đây.

 

Nguyễn Anh

Bình Định
Chào chuyên gia. Tôi thấy Bộ Y tế khuyến cáo rửa tay giúp phòng bệnh. Xin cho biết rõ hơn tác dụng của việc rửa tay và những bệnh nào có thể phòng được từ việc rửa tay?

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Rửa tay với xà phòng là một trong những biện pháp phòng bệnh rẻ tiền và rất hiệu quả, để phòng tránh sự lây nhiễm bệnh tật như bệnh tay chân miệng, bệnh đường tiêu hóa (tiêu chảy, tả, lỵ, thương hàn, bệnh giun sán…); bệnh nhiễm trùng đường hô hấp (viêm phổi, cúm các loại) và nhiều bệnh truyền nhiễm lây qua đường tiêu hóa khác.

Theo WHO, rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, đúng cách sẽ giảm 50% nguy cơ mắc các bệnh đường tiêu hóa và 35 - 40% nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp. 

Người dân cần thường xuyên rửa tay với nước sạch và xà phòng theo khuyến cáo, nhất là rửa tay vào các thời điểm như trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và làm vệ sinh cho trẻ... 

Thu Thảo

Xin bác sĩ cho biết, sốt vi rút thông thường có gì khác với sốt do thủy đậu? Có thể phòng bệnh thủy đậu bằng cách nào? Người lớn bị thủy đậu thường nặng hơn trẻ nhỏ, đúng không?

BS Nguyễn Trung Cấp

Phụ trách Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư

Khái niệm sốt vi rút thông thường ngụ ý hướng tới các vi rút lây truyền đường hô hấp như cảm lạnh (corona vi rút, myxovirus) rhino vi rút. Thường các mầm bệnh này khá lành tính.

Còn với thủy đậu, mặc dù cũng lây truyền qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp nhưng có thể có những diễn biến nặng. Bệnh nhân xuất hiện các nốt phỏng nước trên da và có 1 số trường hợp biến chứng như tổn thương phổi, viêm não…

Để phòng bệnh thủy đậu, cần đảm bảo việc cách ly người bệnh. Những người tiếp xúc gần người bệnh, cần đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên sau khi tiếp xúc, vệ sinh các bề mặt có nguy cơ vấy bẩn dịch tiết đường hô hấp, hoặc dịch tiết của các nốt phỏng.

Ngoài ra, với bệnh thủy đậu, hiện nay đã có vắc xin, để được phòng bệnh người dân có thể tiêm phòng.

Với bệnh thủy đậu cả người lớn và trẻ em đều có nguy cơ mắc bệnh và có diễn biến nặng, không có bằng chứng nào chứng tỏ người lớn bị bệnh sẽ nặng hơn trẻ nhỏ.

Văn Đoàn

Bắc Ninh
Xin bác sĩ cho biết, vì sao ho gà và tay chân miệng chỉ có trẻ em bị mắc bệnh?

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Thực ra, bệnh ho gà và bệnh tay chân miệng có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp nhất ở trẻ em. Người lớn ít bị mắc bệnh có thể do đã có kháng thể từ những lần bị nhiễm, hoặc mắc bệnh trước đây, hoặc đã được tiêm chủng đầy đủ vắc xin phòng bệnh ho gà.

Vì vậy, mọi người đều cần thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh và tiêm chủng phòng bệnh.

 

Bạn đọc tại Đà Nẵng

Xin chào khách mời. Tôi dự định đi du lịch Hàn Quốc vào tuần tới. Hiện tại có khuyến cáo nào về bệnh dịch khi đi du lịch đến Hàn Quốc không? Trong trường hợp ra nước ngoài và tại nước đó có dịch bệnh, khách du lịch cần làm gì để được phòng bệnh và nhận các thông tin hướng dẫn? Xin cảm ơn!

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Theo thông tin từ Tổ chức tế thế giới (WHO), ngày 8.9.2018, Hàn Quốc ghi nhận 1 trường hợp mắc MERS-CoV đầu tiên trong năm là bệnh nhân nam (61 tuổi), có tiền sử làm việc tại Kuwait từ ngày 16.8 - 6.9.2018. Bệnh nhân có biểu hiện sốt, ho có đờm nhiều và nhập viện tại Seoul, Hàn Quốc ngày 7.9.2018.

Theo kết quả xét nghiệm, bệnh nhân dương tính với MERS-CoV. Đây là trường hợp bệnh xâm nhập về từ khu vực có dịch.

Trước tình hình dịch bệnh tại Hàn Quốc, Bộ Y tế Việt Nam luôn giám sát chặt chẽ tình hình dịch và thông tin, khuyến cáo người dân trên website của Cục Y tế dự phòng.

Độc giả có thể truy cập vào địa chỉ: http://vncdc.gov.vn để biết thêm thông tin về dịch bệnh và các khuyến cáo về cách phòng, chống.

Thu Hà

Nhiều trẻ nhỏ bị sởi khi rất nhỏ, dưới 9 tháng tuổi, chưa đến tuổi tiêm chủng. Tình trạng này là mới ghi nhận mấy năm gần đây, vì thế hệ chúng tôi sởi thường mắc ở trẻ lớn 5 - 7 tuổi, thậm chí 10 - 13 tuổi mới bị sởi. Đâu là nguyên nhân nhiều trẻ rất nhỏ đã mắc sởi? Chúng ta có thể làm gì để tránh cho các trẻ trước tuổi tiêm chủng không bị nhiễm sởi?

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur
Sởi là bệnh truyền nhiễm do vi rút sởi gây nên và lây lan nhanh qua đường hô hấp, chủ yếu qua các giọt bắn nhỏ khi ho, hắt hơi. Bệnh có thể mắc ở tất cả các lứa tuổi, đặc biệt gặp nhiều ở đối tượng trẻ em. Sự giao lưu đi lại toàn cầu gia tăng một cách nhanh chóng và rút ngắn thời gian di chuyển giữa các nước cũng như các vùng miền trong nước, kết hợp với việc tỉ lệ tiêm ngừa sởi chưa đạt như mong muốn đã khiến cho bệnh sởi tiếp tục tồn tại và lây lan cho đối tượng chưa có miễn dịch với sởi.
Để phòng ngừa bệnh sởi, ngoài việc tiêm chủng đầy đủ đúng lịch cho các trẻ trong độ tuổi tiêm chủng, những trẻ lớn và người lớn cần chủ động tiêm nhắc vắc xin sởi để tăng cường miễn dịch. Những người phụ nữ trước khi mang thai cũng cần tiêm vắc xin sởi để có đủ kháng thể phòng bệnh cho con.
Ngoài ra, cần thực hiện sớm và nghiêm ngặt các biện pháp: (1) theo dõi phát hiện sớm bệnh (sốt, phát ban, ho, sổ mũi, đỏ mắt…) để đưa đến cơ sở y tế khám, chẩn đoán và điều trị; (2) bệnh nhân sởi phải tự cách ly, hạn chế tiếp xúc với người xung quanh khi bị mắc sởi; (3) người lớn và trẻ em cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, hạn chế đưa tay chùi mắt, mũi, miệng khi chưa rửa tay; (4) cha mẹ không cho trẻ tiếp xúc với bệnh nhân sởi và người nghi bị sởi.
Mặt khác, chính quyền các cấp, với sự tham mưu của ngành y tế, chỉ đạo, giám sát, kiểm tra các biện pháp phòng chống bệnh sởi, đặc biệt quản lý tốt các đối tượng trong diện tiêm chủng, nhất là ở khu vực có sự biến động dân cư nhiều như khu công nghiệp, nhà trọ.

Minh Anh

Bình Dương
Chào bác sĩ, những bệnh mới nổi gần đây là bệnh nào? Chúng ta có chữa được không?

BS Nguyễn Trung Cấp

Phụ trách Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư

Chào bạn! Những bệnh mới nổi là những bệnh lần đầu tiên xuất hiện trên thế giới, hoặc ở một khu vực nào đó. Thông thường, các tác nhân gây bệnh mới nổi là các loại vi khuẩn, vi rút hoặc ký sinh trùng, nấm. Chúng ta hoàn toàn có thể chữa được, với những mầm bệnh này có nhiều tác nhân có thuốc điều trị đặc hiệu.

Tuy nhiên, cũng có những vi rút chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Trong những trường hợp đó, thầy thuốc sẽ điều trị nâng cao thể trạng, hỗ trợ các cơ quan bị tổn thương, giúp người bệnh vượt qua bệnh tật.

Tỷ lệ chữa khỏi bệnh phụ thuộc vào độc lực của mầm bệnh, cơ địa, sức đề kháng của bệnh nhân và năng lực của ngành y tế, như trình độ thầy thuốc, các trang thiết bị và thuốc men…

Phạm Tiến

TP.HCM
Hiện dịch chân tay miệng lây lan rất nhanh, các ổ dịch thường ở trường học, thậm chí người lớn cũng có nguy cơ mắc bệnh. Nếu nhà có người bệnh, xin hỏi cần thực hiện những biện pháp gì để tránh lây cho những người còn lại trong gia đình?

BS Nguyễn Bá Đăng

Chuyên viên Phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y Tế

Để tránh lây nhiễm cho những người còn lại trong gia đình, cần đưa người có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh đến ngay cơ sở y tế để được khám, điều trị bệnh và tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng bệnh như:

1. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy nhiều lần trong ngày (cả người lớn và trẻ em), đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ.

2. Thực hiện tốt vệ sinh ăn uống như: ăn chín, uống chín; vật dụng ăn uống phải đảm bảo được rửa sạch sẽ trước khi sử dụng (tốt nhất là ngâm tráng nước sôi); đảm bảo sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày; không mớm thức ăn cho trẻ; không cho trẻ ăn bốc, mút tay, ngậm mút đồ chơi; không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa, đồ chơi chưa được khử trùng.

3. Thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.

4. Không cho trẻ khỏe mạnh tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh.

5. Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh; phân và các chất thải của bệnh nhân phải được thu gom và đổ vào nhà tiêu hợp vệ sinh.

Huy Hùng

bạn đọc báo Thanh Niên
Xin bác sĩ cho biết, tôi sống ở Hà Nội, rất thích trồng cây, làm vườn. Nghe nói gần đây có tình trạng nhiễm bệnh giun chui vào phổi, não,... vậy làm sao để phòng bệnh và phát hiện sớm?

BS Nguyễn Trung Cấp

Phụ trách Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư
Có một số loại ấu trùng, giun, sán có thể xâm nhập trực tiếp từ đất sang người, còn đa số các trường hợp là thông qua thức ăn bị vấy bẩn trứng giun sán.
Tuy nhiên, thức ăn hoặc đất vườn bị ô nhiễm trứng giun sán, trước hết là do ô nhiễm phân của người hoặc các động vật mang giun sán. Chính vì vậy, để tránh nguy cơ này, chúng ta phải quản lý phân tốt, sử dụng nhà vệ sinh tự hoại, hoặc chỉ bón các loại phân đã qua ủ kỹ, không bón trực tiếp phân tươi, hạn chế các nguy cơ lây nhiễm trưc tiếp bằng cách sử dụng ủng khi đi ra vườn, ăn các thức ăn đã được nấu chín.
Nếu ăn các rau quả tươi sống, nên lựa chọn các sản phẩm được sản xuất an toàn. 

Thanh Thanh

Xin chào bác sĩ. Tôi mang thai lần đầu đã tiêm phòng uốn ván; lần này dự định mang thai lần hai được khuyên nên tiêm vắc xin rubella. Vì sao các bà mẹ mang thai không tiêm phòng sởi để tránh cho trẻ sau sinh mắc bệnh này? Xin cảm ơn!

TS Nguyễn Vũ Thượng

Phó Viện trưởng Viện Pasteur
Hiện nay, tất cả phụ nữ trước khi mang thai thường được khuyến khích tiêm vắc xin phòng bệnh Rubella, sởi, thủy đậu, cúm, thậm chí cả ho gà. Việc tư vấn chích ngừa vắc xin trước mang thai là cần thiết nhằm củng cố miễn dịch của mẹ và thông qua việc truyền kháng thể thụ động từ mẹ qua thai nhi giúp tăng khả năng phòng bệnh cho con trong những tháng đầu đời.
Vắc xin Rubella lưu hành hiện nay thường được kết hợp với vắc xin chứa các thành phần khác như vắc xin sởi hoặc sởi, quai bị. Vì vậy, việc tiêm phòng loại vắc xin kết hợp này sẽ giúp cho các bà mẹ phòng được bệnh sởi, rubella, quai bị, không những cho bản thân mà còn cho con trẻ trong những tháng đầu đời khi chưa đủ tuổi để tiêm vắc xin phòng bệnh trên.

Bình luận 1

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
nguyễn hoàng việt

nguyễn hoàng việt

dự phòng y tế cần phải có bác sĩ tư vấn cho nhân dân qua mạng mạng ,bảng thư điện tử là cần thiết , thông tin chính xác ,các dịch bệnh nguy hiểm xảy ra có thể điều trị nhanh chóng ,đó là phương pháp dự phòng trước hiểm họa ,.

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Các loại thực vật có màu cam chứa nhiều carotenoids, một chất chống ô xy hóa mạnh có đặc tính chống ung thư /// Shutterstock>

Ăn gì để ngăn ngừa ung thư?

Các nghiên cứu cho thấy ăn uống đúng cách không chỉ giúp phòng ngừa ung thư mà còn có thể ngăn ung thư lan rộng hay tái phát.