Có những mùa thu đi vào lịch sử như một khoảnh khắc. Có những mùa thu trở thành điểm khởi đầu của một hành trình. Mùa thu năm 1945 là một mùa thu như thế.

Khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập tại Quảng trường Ba Đình, dân tộc Việt Nam không chỉ khai sinh một nhà nước mới. Quan trọng hơn, dân tộc Việt Nam đã giành lại quyền tự quyết của mình. Từ giây phút ấy, người Việt Nam không còn là những thần dân của một chế độ thuộc địa, mà trở thành những công dân của một đất nước độc lập, tự do. Đó là thắng lợi của lòng yêu nước, của ý chí quật cường và hơn hết là của sức mạnh đại đoàn kết dân tộc.

81 năm đã trôi qua. Tiếng reo vui của ngày Độc lập vẫn còn vang vọng trong ký ức dân tộc, và sứ mệnh lịch sử của đất nước đã bước sang một chặng đường mới. Nếu thế hệ mùa thu năm 1945 cùng đứng lên để giành độc lập, thì thế hệ hôm nay đang cùng tiến bước để xây dựng một Việt Nam phát triển, hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc.

Ảnh: Đậu Tiến Đạt

Đó không phải là sự thay đổi của khát vọng, mà là sự tiếp nối của khát vọng. Bởi độc lập chưa bao giờ là đích đến cuối cùng. Độc lập là điều kiện để một dân tộc được quyền lựa chọn tương lai của mình. Và tương lai mà Việt Nam đang hướng tới là trở thành một quốc gia phát triển vào giữa thế kỷ 21 - một đất nước không chỉ giàu mạnh về kinh tế, vững vàng về quốc phòng, mà còn văn minh trong quản trị, sáng tạo trong phát triển và nhân văn trong từng giá trị sống.

Con đường ấy không thể được tạo nên chỉ với một vài cá nhân xuất chúng hay một vài quyết sách đúng đắn. Nó chỉ có thể được kiến tạo khi hơn 100 triệu người Việt Nam cùng chung một khát vọng, cùng chia sẻ một trách nhiệm và cùng bước về phía trước. Đó chính là sức mạnh lớn nhất của Việt Nam. Đó cũng là ý nghĩa sâu xa nhất của lời hiệu triệu: Cùng Việt Nam tiến bước.

Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử của những thời khắc mà sức mạnh cộng đồng được kết tinh thành những bước ngoặt lớn lao của đất nước.

Trong các cuộc kháng chiến giữ nước, sức mạnh ấy được thể hiện bằng tinh thần "không có gì quý hơn độc lập, tự do", bằng ý chí sắt đá của cả dân tộc sẵn sàng hy sinh để bảo vệ Tổ quốc. Trong những năm đầu của công cuộc đổi mới, sức mạnh ấy lại được chuyển hóa thành khát vọng thoát nghèo, mở cửa hội nhập, giải phóng sức sản xuất và đưa đất nước từng bước vươn lên từ những khó khăn chồng chất của thời kỳ hậu chiến.

Nhìn lại chặng đường gần một thế kỷ kể từ mùa thu năm 1945, có thể thấy mỗi bước phát triển của Việt Nam đều bắt đầu từ sự đồng lòng. Khi cả dân tộc cùng nhìn về một hướng, những điều tưởng như không thể đều trở thành có thể. Đó là bài học lớn nhất mà lịch sử để lại.

Nhưng lịch sử không bao giờ dừng lại. Thế giới hôm nay đang bước vào thời đại mà sức mạnh của một quốc gia không còn được quyết định chủ yếu bởi diện tích lãnh thổ hay trữ lượng tài nguyên thiên nhiên. Năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia ngày càng phụ thuộc vào chất lượng thể chế, trình độ khoa học công nghệ, năng lực đổi mới sáng tạo, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng huy động mọi nguồn lực xã hội cùng hướng tới những mục tiêu chung.

Trong bối cảnh ấy, sức mạnh của dân tộc Việt Nam cũng cần được hiểu theo một chiều kích mới. Nếu trong thế kỷ 20, sức mạnh ấy được đo bằng khả năng cùng đứng lên giành độc lập, thì trong thế kỷ 21, sức mạnh ấy sẽ được đo bằng khả năng cùng kiến tạo phát triển.

Đó là khả năng để mỗi người dân không ngừng học hỏi và hoàn thiện bản thân. Là khả năng để mỗi doanh nghiệp không chỉ tạo ra lợi nhuận mà còn tạo ra giá trị cho đất nước. Là khả năng để mỗi địa phương không chỉ phát triển cho riêng mình mà đóng góp vào sức mạnh chung của quốc gia. Là khả năng để nhà nước không chỉ quản lý mà còn kiến tạo, phục vụ và khơi thông mọi nguồn lực phát triển. Và đó cũng là khả năng để hàng triệu người Việt Nam khắp năm châu, dù ở bất cứ nơi đâu, vẫn luôn hướng về Tổ quốc bằng tri thức, bằng sáng tạo, bằng đầu tư, bằng tình yêu và trách nhiệm đối với quê hương.

Ảnh: Nhật Thịnh

Bởi xét đến cùng, quốc gia không phải là một khái niệm trừu tượng. Quốc gia được tạo nên từ những con người. Sức mạnh quốc gia cũng không phải là phép cộng của những nguồn lực vật chất đơn thuần, mà trước hết là sự cộng hưởng của ý chí, niềm tin và hành động của cả một dân tộc.

Đó chính là bước chuyển quan trọng nhất trong tư duy phát triển của Việt Nam hôm nay: từ việc phát huy sức mạnh để giành độc lập sang phát huy sức mạnh để kiến tạo phồn vinh; từ mục tiêu bảo vệ Tổ quốc sang khát vọng xây dựng một quốc gia phát triển; từ tinh thần cùng đứng lên sang năng lực cùng tiến bước.

Đó không chỉ là một sự chuyển đổi về mục tiêu. Đó là sự trưởng thành của cả một dân tộc sau hơn 8 thập niên độc lập. Và cũng từ đây, một câu hỏi lớn được đặt ra cho mỗi người Việt Nam: Điều gì sẽ làm nên sức mạnh để dân tộc chúng ta tiếp tục tiến lên trong nửa đầu thế kỷ 21?

Câu trả lời không nằm ở một nguồn lực riêng lẻ nào, mà ở khả năng quy tụ mọi nguồn lực thành một sức mạnh chung - sức mạnh của một dân tộc cùng tiến bước.

Điều làm nên sức mạnh của dân tộc Việt Nam, từ quá khứ đến hiện tại, luôn là khả năng biến hàng chục triệu con người với những hoàn cảnh, nghề nghiệp và vị trí khác nhau thành một cộng đồng cùng chung ý chí và cùng hướng tới một mục tiêu.

Hôm nay, sức mạnh ấy cần được biểu hiện bằng một hình thức mới. Không còn là sức mạnh của những đoàn quân ra trận. Không còn là sức mạnh của một nền kinh tế chỉ dựa vào lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên. Đó phải là sức mạnh của một quốc gia mà mọi nguồn lực đều được đánh thức, mọi tiềm năng đều được phát huy và mọi con người đều có cơ hội đóng góp vào sự phát triển chung.

Bởi một quốc gia không thể cất cánh nếu chỉ có một vài doanh nghiệp lớn đổi mới sáng tạo trong khi hàng triệu doanh nghiệp nhỏ còn gặp khó khăn. Một quốc gia cũng không thể bứt phá nếu chỉ có vài địa phương phát triển mạnh, còn nhiều vùng đất vẫn chưa khai thác hết tiềm năng của mình. Càng không thể nói đến sức mạnh quốc gia nếu người dân, doanh nghiệp và nhà nước vẫn đang vận hành như những thực thể tách rời, thay vì cùng hướng tới một mục tiêu chung.

Mỗi đóng góp ấy có thể rất khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở một điểm chung: cùng làm cho Việt Nam mạnh hơn. Chính sự cộng hưởng ấy tạo nên sức mạnh của một dân tộc cùng tiến bước. Điều đáng quý của Việt Nam là trong mỗi bước ngoặt lớn của lịch sử, tinh thần cộng hưởng ấy đều được khơi dậy mạnh mẽ. Từ kháng chiến đến kiến quốc, từ đổi mới đến hội nhập, mỗi khi lợi ích của quốc gia trở thành điểm hội tụ của ý chí toàn dân, Việt Nam đều tạo nên những bước phát triển vượt ngoài dự báo.

Ngày nay, tinh thần ấy cần tiếp tục được nuôi dưỡng bằng một hình thức cao hơn: từ sự đồng lòng trong ý chí đến sự đồng hành trong hành động; từ lòng yêu nước trong thời chiến đến trách nhiệm công dân trong thời bình; từ khát vọng của từng cá nhân đến khát vọng chung của cả dân tộc.

Khát vọng chỉ trở thành hiện thực khi được chuyển hóa thành năng lực hành động. Đó là bài học mà mọi quốc gia phát triển đều đã trải qua. Không có dân tộc nào trở nên hùng cường chỉ nhờ những khẩu hiệu đẹp. Cũng không có quốc gia nào vươn lên bằng ý chí đơn thuần. Điều quyết định luôn là khả năng biến khát vọng thành thể chế, biến quyết tâm thành chính sách, biến chính sách thành hành động và biến hành động thành kết quả cụ thể trong đời sống của nhân dân.

Đối với Việt Nam, hành trình hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045 cũng không nằm ngoài quy luật ấy. Điều chúng ta cần hôm nay không chỉ là tăng trưởng nhanh hơn, mà còn là phát triển bền vững hơn; không chỉ là thu hút nhiều nguồn lực hơn, mà còn là sử dụng hiệu quả hơn; không chỉ là tạo thêm của cải vật chất, mà còn phải bồi đắp niềm tin xã hội, chất lượng thể chế và sức mạnh văn hóa.

Muốn vậy, trước hết cần tiếp tục xây dựng một Nhà nước kiến tạo phát triển - một Nhà nước biết mở đường thay vì làm thay, biết khơi thông thay vì cản trở, biết trao quyền đi đôi với trách nhiệm, biết lấy kết quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo của hiệu quả quản trị.

Ảnh: Sỹ Đông

Song hành với đó là một nền kinh tế mà đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng chủ yếu; nơi doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, khu vực đầu tư nước ngoài và kinh tế hợp tác cùng phát huy thế mạnh, bổ sung cho nhau và cùng tạo nên năng lực cạnh tranh quốc gia.

Quan trọng hơn cả là xây dựng một xã hội học tập, nơi tri thức được tôn trọng, sáng tạo được khuyến khích, cống hiến được ghi nhận và tài năng có cơ hội phát triển. Trong một thế giới biến đổi nhanh chưa từng có, lợi thế lớn nhất của một quốc gia không còn là những gì quốc gia đó đang sở hữu, mà là khả năng học hỏi nhanh hơn, thích ứng nhanh hơn và đổi mới nhanh hơn.

Nhưng trên tất cả những yếu tố ấy vẫn còn một nguồn lực đặc biệt. Đó là niềm tin. Niềm tin của người dân vào tương lai đất nước. Niềm tin của doanh nghiệp vào môi trường đầu tư. Niềm tin của nhà khoa học vào giá trị của sáng tạo. Niềm tin của thế hệ trẻ rằng những nỗ lực của mình sẽ được ghi nhận. Niềm tin của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài rằng quê hương luôn rộng mở để họ trở về cống hiến. Niềm tin ấy chính là chất keo gắn kết mọi nguồn lực phát triển.

Khi niềm tin được củng cố, khát vọng sẽ trở thành hành động. Khi hành động được cộng hưởng, sức mạnh quốc gia sẽ được nhân lên. Và khi sức mạnh ấy được duy trì bền bỉ qua nhiều thế hệ, mục tiêu về một Việt Nam phát triển, hùng cường và hạnh phúc sẽ không còn là ước mơ xa, mà sẽ trở thành kết quả tất yếu của một dân tộc biết cùng nhau tiến bước.

Thế hệ mùa thu năm 1945 đã làm nên cuộc cách mạng giành độc lập, mở ra kỷ nguyên tự do cho dân tộc. Các thế hệ tiếp theo đã đưa đất nước vượt qua chiến tranh, đổi mới và hội nhập để tạo dựng nền tảng cho sự phát triển hôm nay. Đến lượt mình, thế hệ hiện nay đang đứng trước một sứ mệnh mới: biến khát vọng phát triển thành hiện thực, đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào giữa thế kỷ 21.

Con đường ấy sẽ còn nhiều thử thách nhưng lịch sử đã nhiều lần chứng minh rằng mỗi khi lợi ích quốc gia được đặt lên trên hết, sức mạnh của mọi tầng lớp nhân dân được quy tụ và khát vọng chung biến thành hành động chung, chúng ta luôn có đủ bản lĩnh để vượt qua mọi khó khăn để mở ra những chân trời mới.

Từ Quảng trường Ba Đình mùa thu năm 1945 đến hành trình hướng tới năm 2045 là một mạch nguồn lịch sử không đứt đoạn. Đó là hành trình của một dân tộc đi từ khát vọng độc lập đến khát vọng phồn vinh; từ sức mạnh của ý chí quật cường đến sức mạnh của tri thức, đổi mới sáng tạo và năng lực kiến tạo phát triển.

Mùa thu năm 1945, hàng triệu người Việt Nam đã cùng bước tới Quảng trường Ba Đình để chứng kiến sự ra đời của một nước Việt Nam độc lập. Mùa thu hôm nay, hơn 100 triệu người VN trong nước và ở khắp năm châu lại đang cùng bước trên một hành trình mới - hành trình xây dựng một đất nước hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc.

Ảnh: Nam Long