Khi chúng tôi thực hiện bài viết này, hình ảnh vị tỉ phú 76 tuổi giản dị, áo sơ mi lấm tấm ướt mưa tự tay viết con số "10 tỉ đồng" vào bảng trao từ thiện cho các em nhỏ mồ côi vì dịch Covid-19 trong chương trình "Nghĩa tình phương Nam - Cùng con đi tiếp cuộc đời" (do Báo Thanh Niên kết hợp cùng VTV9 thực hiện) đang lan truyền khắp các nền tảng truyền thông lẫn mạng xã hội. Xách túi giấy đựng 2 tỉ đồng tiền mặt ra Công viên Quảng trường giọt nước dự chương trình, cuối cùng, ông Johnathan Hạnh Nguyễn đã quyết định "ứng" trước 10 năm lương hưu, nhân số tiền từ thiện lên gấp 5 lần để đồng hành cùng các em.

Đã từ rất lâu rồi, người ta không còn chỉ gọi ông Johnathan Hạnh Nguyễn với danh xưng "vua hàng hiệu" mà đã nhớ về ông nhiều hơn với hình ảnh "người gieo mầm nhân ái" có mặt ở hầu hết các chương trình từ thiện lớn/nhỏ khắp cả nước. Ông Johnathan Hạnh Nguyễn gọi đó là cách ông tiếp tục giữ lời hứa "giúp đất nước" cho đến hết đời mình.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Gần một năm mới có dịp quay trở lại phòng làm việc của ông Johnathan Hạnh Nguyễn, điều thay đổi rõ nhất mà chúng tôi thấy là những bức tường vốn đã phủ kín bằng khen, huân chương… nay lại càng thêm chật chội khi số lượng đã tăng lên cả trăm tấm chỉ trong một thời gian ngắn, minh chứng cho chuỗi ngày dấn thân không mệt mỏi của vị doanh nhân hết lòng vì quê hương.

Nhưng điều bất ngờ hơn cả chính là thần thái của chủ nhân căn phòng. Ông Johnathan Hạnh Nguyễn trông khỏe hẳn lên, gương mặt hồng hào, bước đi nhanh nhẹn và ánh mắt tràn đầy năng lượng - khác hẳn với hình ảnh mệt mỏi ở lần gặp trước. Như đọc được suy nghĩ của tôi, vị tỉ phú nở nụ cười hiền hậu nói: "Suốt 6 năm qua gần như tôi chỉ tập trung toàn bộ thời gian cho công tác thiện nguyện, chắc nhờ vậy mà sức khỏe phục hồi thần kỳ như này". Thấy tôi vẫn còn chưa hết ngạc nhiên, ông giải thích: "Đúng là thời gian qua tôi đã trải qua những giây phút thực sự nguy hiểm, cơ thể phải chịu nhiều tổn thương nghiêm trọng từ bên trong. Nhưng chắc là nhờ sống có tâm nên trời phật đã gánh cho bớt nạn kiếp nạn." Với vị tỉ phú này, làm việc thiện là một cách hồi phục hiệu quả nhất, cả tinh thần lẫn thể chất. Có lẽ vì thế, hầu như toàn bộ thời gian của ông những năm gần đây là dành cho các hoạt động thiện nguyện.

Đó cũng là tâm huyết lớn nhất của ông khi quyết định lui về hậu trường ở tuổi 70, bàn giao toàn bộ quyền điều hành kinh doanh tập đoàn cho vợ con. Điều duy nhất ông "đòi hỏi" là một khoản hỗ trợ để tiếp tục các chuyến từ thiện và được cả nhà ủng hộ. "Các con tôi bảo: Ba cứ làm đi, lương hưu hết thì tụi con châm thêm, để ba lo được cho nhiều người hơn. Vợ tôi còn bảo ông ăn bao nhiêu đâu, tiền hưu có thì cứ gửi giúp đỡ các cháu. Ngay cả bà má vợ cũng bảo để má trích tiền lương hưu của má ra đưa cho mày đi làm từ thiện! Cái lòng đó giờ lan tỏa ra cả gia đình nên tôi đi làm từ thiện trong lòng vui lắm", ông kể, vẻ mặt ngời lên niềm hạnh phúc.

Nhưng kể về những câu chuyện, những mảnh đời ông đã gặp trên hành trình thiện nguyện, giọng vị doanh nhân lại đằm xuống, đượm nỗi niềm thương xót. Với ông, làm từ thiện chưa bao giờ là câu chuyện ký một tấm séc chuyển khoản rồi giao cho các quỹ hay ủy quyền cho cấp dưới đi trao thay. Ông luôn tự mình đến tận nơi, chia sẻ với từng cảnh đời bất hạnh từ manh áo, bữa cơm, học phí, viện phí…

Niềm vui thuần khiết ấy của ông được đền đáp bằng những tình cảm vô giá. Tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 - nơi ông đã gắn bó đồng hành suốt nhiều năm qua - hình ảnh vị tỉ phú nổi tiếng lại trở nên thân thương và gần gũi. Mấy đứa trẻ điều trị lâu ngày ở đây đã quen mặt ông, thường gọi ông bằng cái tên trìu mến: "ông Jonathan", "ông Bụt", hay "ông Tiên". Cứ đến dịp sinh nhật hay lễ tết, các bé lại vây quanh ông hát mừng. Tình cảm chân thành, xuất phát từ trái tim ấy là điều mà ông tin rằng không có giá trị tiền bạc nào có thể sánh bằng.

Bên cạnh công tác chăm lo cho trẻ em nghèo bệnh tật, một mảng ký ức sâu đậm và tự hào nhất trong hành trình phụng sự cộng đồng của ông Johnathan Hạnh Nguyễn chính là biển đảo quê hương. Trên cương vị Phó chủ nhiệm Câu lạc bộ "Vì Hoàng Sa - Trường Sa thân yêu", đồng hành cùng nguyên Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa, ông đã đặt chân đến những điểm đảo tiền tiêu xa xôi nhất của Tổ quốc.

Dẫn chúng tôi tiến lại gần bức ảnh kỷ niệm đã ngả màu thời gian treo trang trọng trên tường, ông chậm rãi kể lại những ngày tháng vượt sóng ra với các chiến sĩ nơi đầu sóng ngọn gió: "Không nhiều người ra đảo vì rất vất vả và nguy hiểm. Nhưng tôi cùng cô Trương Mỹ Hoa đã đi khắp các đảo tiền tiêu, lo từ khâu vận động tài trợ, quy hoạch đối tượng thụ hưởng cho đến củng cố cơ sở vật chất", ông Hạnh kể. Ông đã xây nhà giàn, xây các căn gác bằng bê tông kiên cố để người chiến sĩ trực chiến không bị lún lắc khi bão lớn và lo cả cho gia đình để các chiến sĩ yên tâm bám đảo, bảo vệ vùng trời của tổ quốc.

Nhưng câu chuyện khiến ông xúc động nhất là khi chứng kiến những "quả ngọt" từ chương trình đỡ đầu cho con em cán bộ, chiến sĩ đang công tác tại Trường Sa: "Có những cháu là con của chiến sĩ hải quân, học hết trung học phổ thông ở trên đảo rồi khựng lại, không biết làm gì tiếp theo vì điều kiện khó khăn. Tôi cùng Quỹ học bổng Vừ A Dính đưa các cháu về TP.HCM, lo toàn bộ học bổng, chi phí ăn ở để học đại học. Cháu học bác sĩ, học xong không ở lại thành phố lớn làm giàu mà quay trở lại đúng vùng đảo quê hương để chăm sóc sức khỏe cho quân và dân trên đảo. Cái "nhân" mình âm thầm gieo năm xưa, nay thu hoạch được cái "quả" như vậy thật ấm lòng", ông kể, giọng vẫn rưng rưng. Nó cũng giống như những cái ôm tràn ngập lòng biết ơn và tình cảm mà nhiều chiến sĩ hải quân gặp ông khi có dịp vào đất liền. Ông bảo, đời ông thế là trọn vẹn.

Giải thích về lý do một doanh nhân kinh doanh hàng hiệu đắt đỏ không chọn cuộc sống hưởng thụ hoặc ít nhất cũng nghỉ ngơi khi tuổi ngày càng cao, sức khỏe có hạn mà lại dành trọn tâm trí cho những chuyến đi thiện nguyện, ông Johnathan Hạnh Nguyễn trải lòng: "Đã làm kinh doanh thì doanh nhân nào cũng muốn kiếm được tiền. Nhưng mình phải hiểu tiền đó là do người dân ủng hộ mà có được. Mình giàu lên là nhờ xã hội thì không được giữ sự giàu có cho riêng mình mà phải san sẻ nó thông qua các quỹ từ thiện, bệnh viện, trẻ em nghèo, chiến sĩ bộ đội... Người dân thấy tiền mình kiếm được lại quay trở về phục vụ cộng đồng, làm đẹp cho đời thì họ lại càng thương, càng tin tưởng và càng ủng hộ. Tôi tin là mình cứ sống có phúc, làm điều thiện thì Trời Phật chẳng bao giờ bỏ rơi mình".

Chính triết lý "kinh doanh để phụng sự" đó đã viết nên cuộc đời ông Johnathan Hạnh Nguyễn qua một chuỗi những cống hiến bền bỉ. Hơn 400 tấm bằng khen, huân chương, huy chương… phủ kín các bức tường trong phòng làm việc của ông không chỉ là sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước và các tổ chức, mà còn là cuốn nhật ký sống động về cuộc đời ông. Ông có thể đứng trước tấm huân chương bất kỳ, kể lại vanh vách từng mốc thời gian, từng sự kiện đằng sau đó.

Chỉ cho chúng tôi xem chiếc Huân chương Hữu nghị - kỷ vật gắn liền với công tác ngoại giao từ thời đất nước mới bắt đầu mở cửa, ông nhớ lại, thời điểm đó, ông chính là cầu nối thu xếp chuyến đi cho đoàn lãnh đạo cấp cao Việt Nam sang Philippines gặp Tổng thống nước này, đặt nền móng ký kết bình thường hóa quan hệ và mở đường bay lịch sử. Hay chiếc Huân chương do Bộ Công thương trao tặng ngay trên sân khấu lớn vì những đóng góp cho ngành dịch vụ, thương mại; cùng Huy chương vì sự nghiệp Hải quân do Bộ Quốc phòng trao tặng nhờ những công trình ông kiên trì xây dựng ngoài đảo xa...

Khi chúng tôi nhắc đến thông tin ông sắp được Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lao động, vị doanh nhân sắp bước sang tuổi bát thập mỉm cười, đôi mắt ánh lên niềm tự hào bình dị: "Với tôi, hơn 400 tấm huân chương kia đã ghi dấu từng bước chân tôi đã đi qua. Còn danh hiệu Anh hùng Lao động đợt này, nó giống như cái đỉnh của một ngọn núi. Khi mình đã đóng góp tất cả tâm huyết, sức lực, uy tín cho đất nước và được Đảng, Nhà nước ghi nhận thì đó là sự trọn vẹn lớn nhất của một đời người. Ông già này chắc cũng xứng đáng nhận nó rồi chứ nhỉ!", ông hỏi lại và cười lớn.

Tuy đã bàn giao toàn bộ công việc điều hành kinh doanh cho vợ con, song ông Johnathan Hạnh Nguyễn vẫn chưa bao giờ thực sự ngơi nghỉ. Phủ kín bàn làm việc của ông vẫn là những chồng hồ sơ dày cộp - 45 đề án trọng điểm mà IPPG đã âm thầm nghiên cứu từ cách đây cả thập niên, là tâm huyết cả một đời của ông Johnathan Hạnh Nguyễn dành cho đất nước. Chỉ cho chúng tôi đề án xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng, kế hoạch biến Việt Nam thành "thiên đường mua sắm" với những tổ hợp Factory Outlet - giải trí - ẩm thực tầm cỡ thế giới, Đề án quy hoạch khu phi thuế quan, khu thương mại tự do… ánh mắt ông lại ngời lên nhiệt huyết. Rất nhiều định hướng phát triển hạ tầng và kinh tế mà đất nước đang tập trung triển khai hôm nay cũng là những ý tưởng, tâm huyết ông đề xuất từ lâu và bỏ tiền bạc, công sức, trí tuệ để xây dựng. Thế nhưng, vì nhiều lí do các đề án không hoặc chưa thể triển khai nhưng ông không nản lòng. Với ông Johnathan Hạnh Nguyễn, những gì tốt cho sự phát triển của đất nước thì sớm muộn gì cũng sẽ phải được triển khai.

Đặc biệt là khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới, sự quyết liệt trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các quyết sách tháo gỡ rào cản thể chế mới đã mang lại niềm tin to lớn cho ông.

"Nghe những chỉ đạo mới, tôi phấn khởi lắm! Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nói rất rõ: "Không làm để người khác làm, sợ trách nhiệm thì lùi ra". Câu nói đó chạm đúng tâm huyết của người làm kinh doanh. Đất nước muốn phát triển thì thể chế phải thông, không thể để cơ chế xin - cho hay sự trì trệ của bộ máy làm cản bước. Lãnh đạo cấp cao đã nhìn thấy những khó khăn của doanh nghiệp và đang quyết liệt dọn dẹp, tháo gỡ. Trung tâm tài chính, Khu thương mại tự do, Khu phi thuế quan, mô hình Factory Outlet... tất cả đã nằm trong các định hướng và Nghị quyết mới để phát triển đất nước. Cơ chế thay đổi đến đâu, mình chỉnh sửa đề án đến đó để đáp ứng đúng quy định mới. Khi Nhà nước tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch, cởi mở, không còn rào cản thì doanh nghiệp tư nhân chính là lực lượng nòng cốt đưa kinh tế Việt Nam cất cánh", tỉ phú Johnathan Hạnh Nguyễn tràn đầy kỳ vọng.

Khép lại cuộc trò chuyện với Thanh Niên nhân ngày Doanh nhân Việt Nam, doanh nhân tỉ phú Johnathan Hạnh Nguyễn nhấn mạnh: "Lời hứa của tôi với lãnh đạo Bộ Chính trị, với Đảng và Nhà nước không phải là lời hứa bắt tay giao tiếp cho vui. Đã hứa là phải làm! Và từ cái bắt tay năm 1985 cho đến tận hôm nay, tôi đã dành trọn cả cuộc đời mình để đi thực hiện lời hứa đó".