Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn

15 Thanh Niên Online
Lăng Ông - lăng mộ đức Tả quân tổng trấn Gia Định thành Lê Văn Duyệt nằm ở vị trí “long mạch”, vùng “sơn thủy chi giao” chứa nhiều điều bí ẩn, ít ai biết từng có thời được định chọn làm biểu tượng cho Sài Gòn.
Lăng Ông Bà Chiểu xưa /// Ảnh: Trung tâm Bảo tồn di tích TP.HCM Lăng Ông Bà Chiểu xưa - Ảnh: Trung tâm Bảo tồn di tích TP.HCM
Lăng Ông Bà Chiểu xưa
Ảnh: Trung tâm Bảo tồn di tích TP.HCM
Nằm trong khuôn viên rộng 18.500 m2, kế bên hông chợ Bà Chiểu (số 126 đường Đinh Tiên Hoàng, Q.Bình Thạnh, TP.HCM), lăng Ông - còn có tên gọi phổ biến là lăng Ông Bà Chiểu, là một công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo của vùng đất Nam Bộ, có mặt chính hướng ra phía Cầu Bông. Ngày xưa nơi đây là vùng đất hoang rậm của thượng du Nghi Giang nên bây giờ vẫn còn tồn tại nhiều loại cây xanh, gỗ quý như: dầu, giá tỵ, bằng lăng, thốt nốt… rợp mát bước chân du khách.
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 1
Nhiều lễ hội lớn được tổ chức ở lăng Ông Bà Chiểu
Ảnh: Trung tâm Bảo tồn tích TP.HCM
VÌ SAO LĂNG ÔNG MÀ LẠI CÓ MỘ… BÀ ?
Sử sách xưa ghi lại: “Tháng 7 năm 1832 (Nhâm Thìn), tả quân Lê Văn Duyệt mất được an táng tại làng Bình Hòa (bây giờ là Q.Bình Thạnh). Tuy nhiên, do mối tị hiềm với tả quân nên vua Minh Mạng đã ghép ông vào 11 trọng tội và “đến chỗ mả đắp, san làm đất bằng”, dựng bia khắc 8 chữ “Quyền yêm Lê Văn Duyệt phục pháp xử (Chỗ tên hoạn quan Lê Văn Duyệt chịu tội). Đến năm 1841, khi Thiệu Trị con trai trưởng vua Minh Mạng lên ngôi thì nỗi oan khiên trên mới được giải. Vua cho xuất tiền kho xây đắp lại mộ cho tả quân Lê Văn Duyệt khang trang".
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 2
Lăng Ông từng có thời được định chọn làm biểu tượng của Sài Gòn

Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 3
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 4
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 5
Lối kiến trúc cổ xưa và nhiều hiện vật độc đáo
Ảnh: Quỳnh Trân
Mặc dù có tên gọi là lăng Ông nhưng bên trong khu lăng vẫn có... bà được chôn cất theo. Chánh thất tả quân phu nhân tên là Đỗ Thị Phận được song táng nằm song song với chồng. Hai ngôi mộ đều có hình thức, kích thước và chất liệu kỹ thuật giống hệt nhau. Thoạt nhìn như hai quả trứng ngỗng xẻ theo chiều dọc úp trên hình chữ nhật có tác dụng như đế mộ, theo kiểu phối hợp tấm liếp (kệ bên dưới) và trứng ngỗng (phần úp bên trên). Điều khá bất ngờ là thực ra thời điểm đó bà Phấn cũng bị khép tội như chồng nhưng vì Lê Văn Duyệt có tật “ẩn thân” nên về lý không thể là vợ của ông, do đó triều đình mới tạm tha. Bà về ở với mẹ ruột trong một ngôi chùa ở Chợ Lớn, khi mất đi được người thân an táng tại khuôn viên trong vườn. Sau này, tả quân Lê Văn Duyệt mất các bộ hạ thân tín mới đem hài cốt của bà bí mật mang vào chôn bên cạnh ông để hai vợ chồng điền viên nơi chín suối.
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 6
Hai ngôi mộ như hai quả trứng ngỗng xẻ theo chiều dọc
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 7
Nơi tôn nghiêm thu hút khách thập phương hàng ngày tới viếng
Ảnh: Quỳnh Trân
Toàn bộ tường xây xung quanh hai ngôi mộ hiện nay sử dụng đá ong trát xi măng gọi là Uynh Thành. Mặt ngoài bình phong tiền có chạm hình con chim đậu trên cành cây trong tư thế xõa cánh, còn mặt trong đắp hình hai con hổ: một lớn, một nhỏ. Bình phong hậu đắp nổi một mặt rồng, chân có bốn móng trông rất uy nghi, trang nghiêm.
HUYỀN THOẠI XUNG QUANH CUỘC ĐỜI TẢ QUÂN
Có nhiều huyền thoại và câu chuyện lưu truyền trong dân gian về cuộc đời của nhân vật đặc biệt xuất chúng của vùng đất Nam Bộ. Điều đó cũng hoàn toàn bình thưởng vì lúc còn sống, tả quân Lê Văn Duyệt là nhân vật rất có quyền uy, được người dân kính nể khi hai lần ông được vua triều Nguyễn cử giữ chức Tổng trấn Gia Định thành (1812 - 1815) và (1820 - 1832), cai quản cả một vùng rộng lớn của đất phương Nam.
Theo nghiên cứu của tác giả Bùi Thị Ngọc Trang trong cuốn Nghệ thuật kiến trúc, trang trí, lễ hội lăng Tả quân Lê Văn Duyệt: “Tả quân Lê Văn Duyệt có “tướng tinh”, nghĩa là con cọp bạch. Vì vậy, lúc ông chưa phò chúa Nguyễn khi ngủ có người thấy thấp thoáng bóng con cọp bạch hiện ra. Lại có truyền tụng rằng những con hổ mà Lê Văn Duyệt nuôi để mang đi giao đấu rất sợ và tuân lời ông răm rắp. Nhiều khi chúng đang nổi giận gặp cái gì cũng giày xéo nhưng thấy thấp thoáng bóng tướng quân là ngoan ngoãn, điềm tĩnh ngay lại”.
Chuyện xưa còn kể rằng, khi đang giữ chức tổng trấn, một lần đi lên núi Bà Đen (Tây Ninh bây giờ) viễn cảnh, ông được báo ứng biết trước hậu vận là sẽ bị hành hạ, mả mồ bị xiềng xích, tên tuổi bị đục khoét rồi mới được minh oan mà sau này diễn tiến đúng y như thật.
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 8
Tượng lân của khu mộ
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 9
Tượng trông uy ngiêm và dũng mãnh
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 10
Mặt trước của "Lê Công Miếu bi"
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 11
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 12
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 13
Nhiều hoa văn chạm khắc tinh xảo trên các cánh cửa kiểu "đố bản"
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 14
Bộ mái nhà "Thượng công linh miếu"
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 15
Toàn cảnh khu lăng Ông Bà Chiểu
Ảnh: Quỳnh Trân chụp từ tư liệu của Ban quản lý lăng Ông Bà Chiểu
Bí ẩn xung quanh một tuyệt tác suýt là biểu tượng của Sài Gòn - ảnh 16
Hàng ngày nhiều đoàn du khách đến viếng và tham quan rất đông
Việc ông tạ thế cũng có thêm huyền thoại, như sách đã dẫn: “Lúc Lê Văn Duyệt ngã bệnh, cột cờ trong thành Gia Định không có gió mà tự nhiên gãy. Một tháng sau, lúc có việc đi kinh lý biên giới, vừa ra khỏi thành thì con voi ông cưỡi thình lình nằm bẹp dí xuống đất, cất tiếng rống thảm thiết dù bắt ép thế nào cũng không đứng dậy. Cuối cùng ông phải dùng ngựa mà đi, Lê Văn Duyệt thấy có điềm lạ nên mới cho mọi người hay biết mình đang bị bệnh. Việc ông mất bị hàm oan, thể xác hành hạ và mồ mả bị xiềng xích cũng khiến cho khu lăng mộ này trở nên linh thiêng và huyền bí hơn”.
Được biết, trước đây có một thời và có người đã từng muốn lấy hình ảnh lăng tả quân Lê Văn Duyệt làm biểu tượng cho Sài Gòn nhưng rồi không thành. Tuy nhiên, hiện nay du khách mỗi khi đến TP.HCM đều muốn đến viếng và tham quan lăng Ông Bà Chiểu, một công trình di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia độc đáo, có một không hai của Sài Gòn và rất nhiều lễ hội hàng năm cũng được tổ chức tại đây, thu hút rất đông khách thập phương.

Bình luận 15

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Ngô Văn Thành

Ngô Văn Thành

Hồi học PT tiểu học trước 1975, thầy giáo có dạy về Tả quân Lê Văn Duyệt và cả con nuôi của ông là Lê Văn Khôi.
Bạn đọc

Bạn đọc

Đường mang tên Tả Quân Lê Văn Duyệt ở đâu vậy?
Long Ruồi

Long Ruồi

Trước năm 1975 đường Lê Văn Duyệt là đoạn đường từ Cầu Bông đến ngã ba Phan Đăng Lưu Đinh Tiên Hoàng ngày nay, Đường cách mạng tháng 8 ở quận 3 ngày nay trước năm 1975 cũng có tên Lê Văn Duyệt.
Manh Dung

Manh Dung

Đường CMT8 bây giờ trước 1975 là đường Lê Văn Duyệt, nay không có con đường nào mang tên ông.
nguyển thanh Hiệp

nguyển thanh Hiệp

Truoc 1975 có 2 con đường mang tên ông : LÊ VĂN DUYỆT ( CM tháng 8 ) và LÊ VĂN DUYỆT ờ Gia Định (Đinh Tiên Hoàng )từ cầu Bông đến Phan Đăng Lưu .
lienacb

lienacb

đường CMT8 bây giờ
Thanh Tuấn

Thanh Tuấn

Đại lộ Lê Văn Duyệt, Xã Bình Hòa, Tỉnh Gia Định chính là con đường trước UBND quận Bình Thạnh kéo dài tới cầu Bông.
Nguyễn Mai Xuân

Nguyễn Mai Xuân

Đường mang tên Tả quân Lê Văn Duyệt (ngay xưa), nay là đường CMT8
thanh ton

thanh ton

chỉ là đường nhỏ thôi bạn à...
Nghĩa

Nghĩa

Xin cho hỏi tí. Trước giờ mình nghe tả quân Lê Văn Duyệt. Vậy cùng thời ông, hữu quân là ai?
Cẩm Tiến

Cẩm Tiến

Bạn Nghĩa: Cùng thời Ông, hữu quân là Nguyễn Huỳnh Đức ( 1748-1819 ).
Lê Lâm

Lê Lâm

Tiền quân là Nguyễn Văn Thành (được thờ ở đình thần ở Bình Dương), hậu quân trước là Võ Tánh, khi Võ Tánh tự thiêu ở Quy Nhơn do bị Trần Quang Diệu vây thì sau giao cho Nguyễn Văn Nhơn (hay Nhân) nay còn lăng mộ và nhà thờ ở Sa Đéc, hữu quân là Nguyễn Văn Trương (không chắc lắm cần tra cứu thêm).
Nguyễn Hữu Kiệm

Nguyễn Hữu Kiệm

Hữu quân Nguyễn Huỳnh Đức
Thanhh

Thanhh

Trung quân là Nguyễn Văn Thành và Hữu quân là Lê Chất.
Peter Le

Peter Le

Tả Quân Lê Văn Duyệt khi còn đương nhiệm, là vị quan khiến quân Xiêm khiếp sợ khi nghe tin Tả Quân còn trấn thủ - vì đã luôn bại trận khi Tả Quân Lê Văn Duyệt cầm quân.

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm