Cải lương qua 1 thế kỷ: Giải Trần Hữu Trang và Chuông vàng vọng cổ

43 Thanh Niên
Từ thập niên 1990, cải lương bước sang một giai đoạn mới với hàng loạt tên tuổi nghệ sĩ trẻ. Trong đó có sự góp mặt đãi cát tìm vàng của hai giải thưởng lớn là giải Trần Hữu Trang và Chuông vàng vọng cổ.
NSƯT Lê Tứ và NSƯT Lê Hồng Thắm trong vở Dấu ấn giao thời /// ẢNH: H.K NSƯT Lê Tứ và NSƯT Lê Hồng Thắm trong vở Dấu ấn giao thời - ẢNH: H.K
NSƯT Lê Tứ và NSƯT Lê Hồng Thắm trong vở Dấu ấn giao thời
ẢNH: H.K
Giải Trần Hữu Trang và cát sê khủng
Năm 1991, Hội Sân khấu TP.HCM tổ chức giải Trần Hữu Trang như sự tiếp nối của giải Thanh Tâm trước kia và nghệ sĩ đã hưởng ứng nhiệt tình. Cách chấm giải bây giờ khác với giải Thanh Tâm. Các nghệ sĩ đăng ký trước, rồi ban tổ chức lên lịch thi rõ ràng. Vòng sơ kết, bán kết có thể thi tại từng cụm ở các tỉnh thành, đến vòng chung kết mới tập trung về TP.HCM thi tại một nhà hát lớn. Tác phẩm thi cũng không phải nguyên tuồng như giải Thanh Tâm, mà chỉ là những trích đoạn. Thí sinh thường chọn các trích đoạn trong những vở tuồng kinh điển, thi thoảng có viết trích đoạn mới. Thi ca diễn xong, thí sinh còn thi về kiến thức chuyên môn, về ứng xử. Ban giám khảo gồm có nghệ sĩ, báo chí, và khán giả. Trong đó điểm thi của nghệ sĩ chấm về chuyên môn là có tính quyết định nhất.
Tính đến năm 2017 giải Trần Hữu Trang đã tổ chức được 12 lần với khoảng 70 thí sinh đoạt giải. Có những tên tuổi trở thành “sao” từ lâu như Kim Tử Long, Kim Tiểu Long, Thanh Thanh Tâm, Vũ Linh, Tài Linh, Thanh Hằng, Thoại Mỹ, Phương Hồng Thủy, Phượng Hằng, Cẩm Tiên, Linh Tâm, Châu Thanh, Thanh Ngân, Tú Sương, Trinh Trinh, Hoàng Nhất, Quế Trân, Hữu Quốc, Vũ Luân, Quỳnh Hương… Nhiều người trở thành giảng viên Trường Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM như Lê Tứ, Hải Long, Lê Hồng Thắm… Nhiều người thuộc các đoàn tỉnh như Ngọc Trinh, Hải Yến, Trúc Ly, Hoa Phượng, Lịch Sử, Nhơn Hậu... lên đào kép chánh hoặc đi học thêm đạo diễn, hoặc trở thành lãnh đạo đoàn.
Giai đoạn 10 năm trước và sau 1990 là thời hoàng kim của băng video, cũng góp phần đưa các ngôi sao giải Trần Hữu Trang sáng chói. Video sản xuất liên tục, có khi một nghệ sĩ chạy sô quay 3 - 4 vở cùng lúc, sản phẩm bán trong nước lẫn nước ngoài ồ ạt. Cát sê nghệ sĩ rất cao, quay một băng video, kép chánh hoặc đào chánh có thể lãnh vài cây vàng. Các ngôi sao này có lượng fan khủng khiếp, nhất là Ngọc Huyền, Vũ Linh, Tài Linh, Kim Tử Long, Thanh Ngân, Vũ Luân, Tú Sương…
Đến năm 2000 trở đi, video chựng lại, sân khấu cũng lâm vào khó khăn cho tới bây giờ.
Chuông vàng vọng cổ phát hiện tài năng mới
Nếu giải Trần Hữu Trang dành cho nghệ sĩ chuyên nghiệp đi thi, thì giải Chuông vàng vọng cổ do Đài truyền hình TP.HCM tổ chức (bắt đầu từ 2006) dành cho tất cả những ai không chuyên trong quần chúng. Vì vậy có thể thấy một anh nông dân, một anh tài công lái ghe thuyền, một anh bộ đội... được giải. Tiêu chí chọn lựa nhấn mạnh vào chất giọng lạ, đặc biệt tập trung vào hát vọng cổ hơn là biểu diễn nên lượng thí sinh rất đông, lên tới hàng nghìn người. Từ chỗ định gói gọn trong khu vực phía nam, sau đã mở rộng ra cả nước. Cuộc chơi này thú vị bởi nó mở rộng và giúp khán giả phát hiện nhiều gương mặt mới toanh.
Thú vị nữa là sau khi có giải, các thí sinh từ chỗ không chuyên đã bước hẳn vào thế giới nghệ thuật. Võ Minh Lâm, Nguyễn Minh Trường trở thành kép chánh của Nhà hát Trần Hữu Trang với ngoại hình trẻ đẹp, ca diễn vững vàng. Ngọc Hoa tham gia cải lương lẫn game show và phim. Lê Văn Gàn, Bùi Trung Đẳng, Võ Thành Phê với chất giọng quá đẹp đi hát salon cho đám tiệc và các đại nhạc hội, các chương trình tổng hợp… thậm chí sắm được cả xe hơi. Ngọc Đợi, Thu Vân cũng chạy sô rất nhiều. Nguyễn Văn Khởi là gương mặt trẻ nhất mùa 2017 có giọng ca ngọt ngào rung động, đang được các ông bầu săn đón.
Giới sành điệu vẫn thích nghe ca salon để được thưởng thức từng cách ngân rung, cách nhả chữ, từng câu luyến láy. Vọng cổ vẫn có chỗ đứng trong lòng người hâm mộ nếu chất giọng đặc biệt. NSƯT Minh Vương, thành viên ban giám khảo nhiều năm liền, nói: “Cách ca có thể chưa điệu nghệ cho lắm vì các em còn trẻ, chưa nhiều kinh nghiệm, nhưng có thể huấn luyện được, rèn tập được. Chứ còn giọng ca là trời phú, trời không ban cho thì dù có tập dượt thế nào cũng không bật lên được. Cho nên chúng tôi chấm điểm đặc biệt chú ý tới chất giọng, phát hiện ra em nào là mừng vô cùng”. NSND Bạch Tuyết cũng nhiều năm làm giám khảo, cho rằng: “Đây là một giải thưởng ý nghĩa giúp vọng cổ cải lương sống mạnh mẽ trong lòng khán giả. Khi các sân khấu ít sáng đèn thì các chương trình tổng hợp lại cài đặt nhiều tiết mục vọng cổ và trích đoạn cải lương, được khán giả vỗ tay nhiệt liệt. Đó là đất cho các giọng ca hay được thể hiện”.
Có lẽ phải nhắc đến một giải thưởng uy tín nữa do Đài tiếng nói nhân dân TP.HCM khởi xướng từ 1993 là giải Bông lúa vàng, đến nay đã 20 lần tổ chức. Các thí sinh đăng ký thi và đài phát sóng trực tiếp trên truyền thanh, được hàng triệu người theo dõi. Tiêu chí cũng là ca vọng cổ và các bài bản tổ, nhấn mạnh vào chất giọng lạ, đặc biệt. Nhiều thí sinh đoạt giải ở đây đã mạnh dạn bước vào thi Chuông vàng vọng cổ và đã đoạt giải tiếp. Bông lúa vàng là một cuộc “đãi cát” quy mô để chuẩn bị cho những mùa vàng tiếp nối của hai giải nói trên.

Bình luận 43

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* NS Vũ Linh được xem là " hiện tượng " thời đó. Một hiện tượng mà cả báo chí, dân trong nghề và khán thính giả phải công nhận là anh ấy ca diễn , cháy hết mình trên sân khấu- giỏi nghề. Tôi coi Vũ Linh đóng từ đoàn tuồng cổ Minh Tơ. Dù đóng cặp với Bạch Lê, Thanh Thế, Thùy Dương, Kim Thủy, Mộng Lành, Thanh Loan...Vũ Linh luôn đem lại những nét tươi mới, trẻ trung. Chiều sâu của nhân vật được nghệ sỹ khắc họa, đi đến tận cùng của nhân vật. Khi là Nguyễn Huệ ( Ngọn lửa Thằng Long ), Triệu Khuôn Dẫn ( Đào Tam Xuân loạn trào), chàng Sinh ( Xuân về trên Đỉnh Mã Phi), Trần Quang Diệu ( Thanh gươm và nữ tướng), Tiết Ứng Luông ( Thần Nữ dâng ngũ linh kỳ), Nguyễn Địa Lô ( Bức ngôn đồ Đại Việt)...Đặc điểm của đoàn Minh Tơ & Huỳnh Long là nghệ sỹ có thể đóng nhiều loại vai. Thành ra, có suất Vũ Linh đóng Tiết Ứng Luông, suất hôm sau có thể cùng vở nhưng anh hóa thân Tiết Linh San. Mỗi nhân vật đều được NS Vũ Linh mang đến những cảm xúc mới mẻ. Trình thức Cải lương tuồng cổ được anh tuân thủ, sáng tạo và khán thính giả như bị " hớp hồn ", mê hoặc. Mỗi khi MC giới thiệu bảng phân vai , chỉ cần xướng tên " Vũ Linh " , quý vị hãy hình dung cả rạp xì xào kiểu " Oh " vang dội cỡ nào. Có được sự xuất sắc nghề , không thể quên nhắc một phần công của hai sư phụ của anh là cố NS Trương Ánh Loan & NS Diệu Hiền. Riêng Trương Ánh Loan trước 75 từng hát khá nhiều trên ti vi với không ít những vai thuộc sở trưởng hồ quảng. ** Sau này, Vũ Linh đầu quân cho Nhà hát Trần Hữu Trang ( Đoàn 2) , anh ấy hát cặp với Thanh Thanh Tâm trong Hòn vọng phu, Xa phu đi sứ...Đỉnh điểm là vở xã hội Giũ áo bụi đời. Cứ đến màn Sơn( Vũ Linh ) , Trinh ( Thanh Thanh Tâm) lang thang ngoài công viên, khán giả " ném " quạt kèm đồ ăn và cả hiện kim cho hai nghệ sỹ. Bởi , họ quá yêu quý nghệ sỹ - vai diễn- vở tuồng ! Có được điều ấy không hề dễ. Rồi hiện tượng Vũ Linh - Tài Linh trong Lương Sơn Bá- Chúc Anh Đài được xem cháy vé kỷ lục. Rất HOT & " BỂ RẠP" ! Bước vào U60 nhưng NS Vũ Linh vẫn tràn đầy năng lương. Anh tiếp tục đóng với các cô đào trẻ sau này và trên sân khấu, các vai diễn đó vẫn đẹp, rạng ngời.*** Nói về NS Vũ Linh có lẽ giấy bút nào viết cho hết về tài nghệ của anh. Cũng cần nhắc thêm, Vũ Linh hay cả tuồng cổ lẫn cải lương xã hội.Anh- NSUT Vũ Linh là một trong những viên ngọc Sáng CHÓI của Cải lương Việt Nam.
Hoang Kim

Hoang Kim

Cảm ơn anh. Anh có kiến thức sâu rộng và trí nhớ quá tốt
Ngộ Long

Ngộ Long

Nhớ không lầm trước 75, NS Vũ Linh có hát ở ban Hoa Thế Hệ cùng NS Phượng Mai, Kiều Minh Trang...
MINH CHỦ CAO KIẾN

MINH CHỦ CAO KIẾN

Tôi công nhận bác Dinh nhớ tốt.
Ba Râu

Ba Râu

Có một nhân tài như Vũ Linh là hiếm.
Vĩnh Lộc

Vĩnh Lộc

Tôi biết NS Vũ Linh từ tuồng San Hậu. Đây là vỡ khởi đầu cho sự nghiệp của NS VL. Bởi tuồng này lần đầu tiên “cố ý” chọn những NS hát na ná nhau để thử thách khán giả mộ điệu. Phượng Liên, Kiều Hoa rồi Vũ Linh hát bên cạnh Minh Phụng. Đạo diễn đã rất khéo léo khi chọn kỹ làn hơi của thế hệ vàng và thế hệ kế thừa. Họ lên xuống vọng cổ na ná nhau khiến kháng giả rất thích thú. Bên cạnh đó NS thế hệ trước như Út Bạch Lan vai một vai rất nhỏ trông tuồng. Tài khéo léo của đạo diễn, tâm huyết của bao NS đã làm nên vỡ San Hậu hoành tráng.
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* Cải lương hồ quảng ( sau này gọi là cải lương tuồng cổ) Việt Nam đã có những nhiều nữ nghệ sỹ tên tuổi giỏi nghề, khán giả yêu thích. Những Bạch Lê, Thanh Thế, Bạch Mai, Phượng Mai, Ngọc Đáng, Mộng Lành, Xuân Yến, Kiều Minh Trang, Thanh Loan.....Thế hệ sau này đã có Tú Sương,Trinh Trinh , Quế Trân....Song, giữa hai thế hệ đó, có một trường hợp rất đặc biệt là Tài Linh. Cô ấy vào nghề hơi muộn.Nhưng nổi tiếng như cồn. Từ tuồng Bích Vân cung kỳ án - vai Lý Thần Phí đã đẩy tên tuỏi Tài Linh vụt sáng để trở thành ngôi sao hạng A thực thụ. Dù đóng với Linh Châu, Kim Tử Long, Minh Phụng...Tài Linh đều xuất sắc, biểu cảm những vai éo le , trắc trở , nũng nịu, nhõng nhéo..rất Tài Linh. Với Tài Linh, khi đóng cặp với nam nghệ sỹ Vũ Linh gần như được xem cá gặp nước. Từng vai diễn, mỗi vở tuồng cả hai đều thăng hoa , đong đầy trọn vẹn để rồi khán thính giả chỉ có ngẩn ngơ, say mê, đồng điệu. Làm nghệ sỹ mà được những giấy phút thành công như thế, còn hạnh phúc nào bằng.Cũng như Vũ Linh, Tài Linh có thể hóa thân trong các vở cải lương xã hội lẫn tuồng cổ thành công. Báo chí gọi cô ấy là " Nữ hoàng video" Vì số lượng đóng video của Tài Linh thuộc hàng kỷ lục.Với tôi, đó là một nghệ sỹ tài năng- thật xứng đáng khi được trao giải Trần Hữu Trang. Khán giả đã từng " sung sướng" khi có một lần về nước làm show tái ngộ Vũ Linh ở rạp Thủ Đô Q. 5. Mong sao, sẽ có thêm sự hội ngộ vì năm tháng cứ như ùa đến thật nhanh....
Phạm Huấn

Phạm Huấn

Love ca diễn TUYỆT vời NS Vũ Linh, Tài Linh.
Trăm năm chốn cũ

Trăm năm chốn cũ

THÍCH VŨ LINH - TÀI LINH , VŨ LINH - THANH THANH TÂM.
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* Giải thưởng danh giá Trần Hữu Trang lần I với 06 huy chương vàng đầu tiên thật xứng đáng . Đó là : Vũ Linh, Tài Linh, Thanh Thanh Tâm, Ngọc Huyền, Phương Hồng Thủy & Thanh Hằng.
Tư Bảnh

Tư Bảnh

Ngoại trừ Vũ Linh, 5 cô Đđo- huy chương vàng trên đã sinh sống ở nước ngoài.
Hoài Phương

Hoài Phương

Tôi là người say mê cải lương từ nhỏ! Rất thích nghe những tuồng tích ngày xưa với giọng ca cả thế hệ vàng. Ngày nay, dù các em có đạt giải gì thì cũng còn một khoảng cách quá xa so với những ca sỹ tên tuổi như Tấn Tài, Minh Phụng, Thanh Tuấn, Lệ Thủy, Mỹ Châu, Thanh Kim Huệ...Có thể nói đó là thế hệ ca sỹ một đi không trở lại! Còn tại sao cải lương không còn chỗ đứng như ngày xưa! Theo tôi có những nguyên nhân sau: Người viết tuồng( tác giả) kém từ lời văn đến kết cấu và giá trị tư tưởng, nhiều vở tuồng mới mở màn khán giả đã biết ngay kết thúc; của tác phẩm; ca sỹ thì non yếu, không có giọng ca nào đặc biệt, ai hát cũng na ná nhau, không có nét riêng; diễn xuất nhiều lúc ồn ào nhưng không có chiều sâu; các loại hình khác lấn át...
Vĩnh Lộc

Vĩnh Lộc

Sau năm 1975 chỉ có vài giọng ấn tượng chứ không để đời như thế hệ vàng. Có các nghệ sỹ trẻ bây giờ chỉ hát rồi chờ đến hội thi lấy huy chương, rồi chờ nộp hồ sơ công nhận NSUT này kia nọ. Trong khi khán giả mộ điệu chẳng nhớ, chẳng biết họ là ai? Hỏi vậy thì bảo sao cải lương không chết?
Xem thêm bình luận

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Poster phim /// ẢNH: LOTTE>

Phim tài liệu về HLV Park Hang-seo đầy cảm xúc!

Bộ phim tài liệu Park Hang-seo - Người truyền lửa đã chinh phục người xem bởi sự chân phương, gần gũi nhưng cũng đầy cảm xúc về huấn luyện viên Park Hang-seo cũng như những chuyện hậu trường sau 90 phút trên sân cỏ.