Cải lương qua 1 thế kỷ: Những vở ấn tượng sau 1975

39 Thanh Niên
Sau năm 1975, cải lương có đôi chút thay đổi, nhưng rồi lại hoạt động sôi nổi. Nhiều vở hay, vai diễn để đời, nhiều nghệ sĩ tiếp tục bật sáng.
Phương Quang và Thanh Vy trong vở Nàng Xê Đa /// ẢNH: H.K Phương Quang và Thanh Vy trong vở Nàng Xê Đa - ẢNH: H.K
Phương Quang và Thanh Vy trong vở Nàng Xê Đa
ẢNH: H.K
Phối hợp các thành phần nghệ sĩ
Giai đoạn sau giải phóng, mô hình cải lương tư nhân không còn nữa, mà các đoàn phải hoạt động theo mô hình tập thể. Bà bầu không còn một mình quản lý đoàn như trước, mà ban lãnh đạo có thêm một vài cán bộ từ Sở Văn hóa - Thông tin đưa xuống. Cách quản lý, cách trả lương, trả cát sê, ký hợp đồng tất nhiên cũng khác. Bên cạnh đó là đoàn nhà nước ra đời, gồm Nhà hát Trần Hữu Trang và đoàn Văn công TP.HCM. Đến năm 1984, có thêm đoàn 284 được thành lập sau chuyến đi biểu diễn ở châu Âu thành công rực rỡ.
NSND Lệ Thủy kể: “Hồi mới giải phóng nghệ sĩ chúng tôi lo lắm. Lo vì sợ mình bị ra rìa, không cho hát. Các đoàn tạm ngưng, nghệ sĩ đóng cửa ngồi nhà mà rầu, không biết mai mốt mình làm gì ăn, vì chỉ biết mỗi nghề hát thôi. Nghe nghe ngóng ngóng rồi tự nhiên một tháng rưỡi sau thì được mời ra, được đi họp, nói là các đoàn cứ hoạt động trở lại bình thường. Mừng quá trời đất!”.
Các đoàn lúc ấy thường gồm ba thành phần nghệ sĩ. Một từ Sài Gòn như Diệp Lang, Thanh Sang, Thanh Nga, Lệ Thủy, Thanh Tuấn, Mỹ Châu… Hai là nghệ sĩ miền Nam, miền Trung đi tập kết, như Lê Thiện, Tấn Đạt, Công Thành, Thanh Xuân…, hoặc hoạt động trong chiến khu như Kim Anh, Thanh Liễu, Như Ngọc, Đoan Phượng… Ba là nghệ sĩ “rặt người bắc” nhưng tham gia cải lương như Thanh Vy, Hà Quang Văn, Mạnh Dung, Thanh Dậu… Lực lượng mạnh nhất vẫn tập trung ở Nhà hát Ca kịch cải lương Trần Hữu Trang (sau đổi lại thành Nhà hát Trần Hữu Trang).
Dựng vở mang đề tài chống ngoại xâm
Thực sự nhiều vở diễn hay đã ra đời trong vòng 15 năm đầu sau 1975, nổi lên một loạt vở lịch sử chống xâm lăng hào hùng và cảm động, trong đó Tiếng trống Mê LinhThái hậu Dương Vân Nga là ngòi nổ đầu tiên. 1.000 năm chống giặc phương Bắc đã để lại biết bao tấm gương anh hùng cho cải lương khai thác. Sau cú hích của đoàn Thanh Nga, hầu như đoàn nào cũng dựng vở lịch sử, mà dựng rất hay, như Nhụy Kiều tướng quân, Gánh cỏ sông Hàn, Tâm sự Ngọc Hân, Nhiếp chính Ỷ Lan, Nữ tướng cờ đào, Rạng ngọc Côn Sơn, Tô Hiến Thành xử án...
Không chỉ Thanh Nga nổi tiếng lừng lẫy một lần nữa với những vai anh thư, mà các vở lịch sử còn phát hiện ra nhiều ngôi sao tự làm mới mình qua những nhân vật anh hùng. Ngọc Hương và Hoài Thanh bật sáng trong Gánh cỏ sông Hàn. Diệu Hiền thành nữ tướng Triệu Thị Trinh của vở Nhụy Kiều tướng quân và Hoài Thanh lại là anh kép đẹp mới toanh sáng vụt lên trong vai tướng quân Lê Minh dũng lược. Tâm sự Ngọc Hân cũng phát hiện ra một Nguyễn Huệ - Tuấn Thanh trẻ đẹp, ca hay, oai phong lẫm liệt. Từ vai này Tuấn Thanh cứ lọt vào mắt xanh các đạo diễn suốt mấy chục năm trời mỗi khi dựng vở lịch sử. Tô Hiến Thành xử án là câu chuyện đáng khâm phục khi người ta phải công tâm xử cả người thân để giữ gìn kỷ cương phép nước và bảo vệ giang sơn, mà nghệ sĩ Trường Sơn và Thanh Loan của làng Hồ Quảng đã diễn thật xuất sắc.
Loạt vở thứ hai thuộc chủ đề chống Pháp, Mỹ, cũng thành công vang dội. Bình Tây đại nguyên soái, Tiếng hò sông Hậu, Khách sạn hào hoa, Tìm lại cuộc đời, Ánh lửa rừng khuya, Người ven đô, Ánh sáng và bóng tối, Cây sầu riêng trổ bông, Tiếng sóng Rạch Gầm, Nàng Hai Bến Nghé, Trăng lên đỉnh núi... Bên cạnh đó là một số vở tố cáo xã hội cũ như Tô Ánh Nguyệt, Đời cô Lựu được tái dựng. Các nghệ sĩ cũ của Sài Gòn diễn rất hay, từ Thành Được cho tới Thanh Thanh Hoa, Mỹ Châu, Lệ Thủy, Thanh Tuấn, Thanh Hải, Hồng Nga... đều nhập vai rất xuất sắc.
Một mảng nữa là vở tâm lý, ca ngợi nhân nghĩa ở đời, châm biếm thói hư tật xấu, cũng rất ăn khách. Bên cầu dệt lụa là vở kinh điển nhất, để lại một hình tượng Quỳnh Nga (Thanh Nga đóng), Trần Minh (Thanh Sang), Nhuận Điền (Thanh Tú) đẹp ngời ngời nhân, lễ, nghĩa, trí, tín. Rồi Lục Vân Tiên đã làm mới cho Bạch Tuyết - Thanh Sang, trở thành những mẫu mực sau này các em trẻ dựa vào đó mà biểu diễn... Ngao Sò Ốc Hến đã phát hiện Thanh Kim Huệ, Thanh Điền, Giang Châu có khả năng hài đến bất ngờ. Nàng Xê Đa càng bất ngờ hơn với cô đào đất bắc Thanh Vy quá sang trọng và chuẩn mực trong ca diễn.
Vé chợ đen
Có một điều rất lạ, giai đoạn này dù là thời bao cấp khó khăn, thậm chí phải ăn độn, nhưng khán giả TP.HCM vẫn ùn ùn đi xem cải lương. NSND Diệp Lang kể: “Vé vừa bán một, hai tiếng đồng hồ đã hết sạch. Chợ đen thì giá gấp 3 - 4 lần. Hồi đó nghệ sĩ có tiêu chuẩn 1 cặp vé mời, nhưng anh em tuồn ra ngoài bán chợ đen vì lương thấp lắm, nghèo lắm. Nhưng nghèo thì nghèo, lên sân khấu là phấn khởi, vì có tuồng hát cả trăm suất vẫn còn đông, thậm chí cả ngàn suất như Nàng Xê Đa, Ngao Sò Ốc Hến...”.

Bình luận 39

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* Đoàn Cải lương Sài Gòn 1 có vở Người ven đô với : Ba Vẫn, Út Trà Ôn, Thành Được, Út Bạch Lan, Phượng Liên, Trường Xuân, Nam Hùng, Thanh Thanh Hoa, Văn Khoe....Vở Mạnh Lệ Quân kỳ nữ CŨNG nhiều nghệ sĩ trên và có thêm Tô Kim Hồng...Còn chương trình Cải lương ủng hộ Trị An có trích đoạn Ngao Sò Ốc Hến với một rừng sao: Phượng Liên, Thành Được, Trường Xuân, Út Trà Ôn, Bảo Quốc, Ngọc Giàu, Kim Ngọc, Kiều Mai Lý...
Út Hồng

Út Hồng

Những năm sau giải phóng , cải lương vẫn còn cực thịnh. Hết vé là bình thường. Phe chợ đen sống KHỎE.
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* Vở Tấm Cám ( đạo diễn NSND Huỳnh Nga -đoàn Huỳnh Long ) mang yếu tố giải trí là chính CŨNG thuộc loại cháy vé.kỷ lục. Nghệ sỹ: Đức Lợi, Bạch Mai, Hữu Lợi, Phượng Mai, Minh Trung , Kiều Minh Trang, Thanh Bạch, Bo Bo Hoàng, Hồng Sáp, Hữu Huệ...
Châu Ánh Lynh

Châu Ánh Lynh

NS Minh Trung, Kiều Minh Trang đã lâu không còn tin tức.
Hoa thế hệ

Hoa thế hệ

Tôi còn thích vở Lưu Kim Đính giải giá Thọ Châu của đoàn Huỳnh Long với diễn xuất của Phượng Mai, Kiều Minh Trang và nhất là NS Bạch Mai. Tuồng này ti vi có phát sóng. Vai nữ chính gồm Bạch Mai, Bạch Lê.
Đậu đỏ

Đậu đỏ

Quái kiệt Bo Bo Hoàng mà vai CÁM thì hết sẩy !
Vĩnh Lộc

Vĩnh Lộc

@Châu Ánh Lynh: Đôi nghệ sỹ này đang mở quán hát với nhau trên đường Diệp Minh Châu, Tân Phú.
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* Vở Giũ áo bụi đời với Vũ Linh- Thanh Thanh Tâm vai chính ( Sơn- Trinh) hoặc Lương Sơn Bá- Chúc Anh Đài với Vũ Linh - Tài Linh " BỂ RẠP" !
Ký ức

Ký ức

Vũ Linh - Tài Linh , Vũ Linh - Thanh Thanh Tâm ĐÃ " CỨU" DÂN CHỢ ĐEN VÀ ANH EM HẬU ĐÀI RẤT NHIỀU. Thiệt.
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* Cầu thơ yên ngựa( Đoàn tuồng cổ Mình Tơ).đã gây tiếng vang lớn. Nghệ sĩ Bạch Lê, Thanh Tòng . Trường Sơn, Hữu Cảnh, Trường Sơn, Thanh Loan..
Nằm vắt tay lên trán

Nằm vắt tay lên trán

Thần Nữ dâng ngũ linh kỳ, Trảm Trịnh Ân, Bích Vân cung kỳ án, Tiên đơn núi Dị, Xuân về trên đỉnh Mã Phi, Xử án Bàng Quý Phí, Thành gươm & Nữ tướng, Dựng cờ cứu nước, Ngọn lửa Thăng Long, Ngai vàng và tội ác, Tô Hiến Thành xử án, Lưu Bị Cầu hôn Giáng Tả, Bức ngôn đồ Đại Việt, Phụng Nghi Đình, Mã Siêu báo phụ thù.. .=> đoàn Minh Tơ Thành công vang dội !
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* Đoàn Sài Gòn 3 từng ăn khách, được mến mộ lâu dài với vở Tình ca biên giới với : Thanh Kim Huệ, Thanh Điền, Linh Vương, Minh Thiện...Sài Gòn 2 có hai vở tâm lý xã hội cách mạng " vang dội" là Tìm lại cuộc đời, Khách sạn hào hoa quy tụ nhiều NS danh tiếng : Mỹ Châu, Ngọc Bích, Thanh Tuấn, Kim Quang, Tư Rọm, Hà Mỹ Xuân, Tuấn Thanh, Tô Kiều Lan...Riêng kép đẹp Tuấn Thanh sau này cùng Mỹ Châu đầu quân cho đoàn Văn Công TP HCM gặp nhiều vai diễn đã đẩy tên tuổi anh ấy thêm danh tiếng.
Gia An

Gia An

Có vị nào rõ tin tức nữ NS Ngọc Bích ( Sài Gòn 2) không ạ ?
Ring

Ring

Tui mến mộ cố NS Minh Thiện đóng Lục Vân Tiên , Phạm Cự Lượng ...( đoàn Trần Hữu Trang ).
Vĩnh Lộc

Vĩnh Lộc

May mắn hồi đó xem ở rạp Thủ Đô tuồng Tiếng hò Sông Hậu có Ngọc Bích hát. Tiếc là lâu quá rồi ...
Hoàng Quang Tuấn

Hoàng Quang Tuấn

Anh có thể hỏi sọan giả Đức Hiền (tác giả vở Cho rừng lại xanh) - hiện phụ trách Viện dưỡng lão nghệ sĩ TPHCM nghệ sĩ! tết vừa rồi nghệ sĩ Ngọc Bích từ Mỹ về ghé Viện Dưỡng lão nghệ sĩ TP và gặp soạn giả Đúc Hiền đó!
Xem thêm bình luận

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Tâm điểm của dân mạng xứ Trung trong hai ngày qua là chuyện Lâm Tâm Như ly hôn Hoắc Kiến Hoa và Trần Kiều Ân là nguyên nhân khiến cặp sao đổ vỡ /// ẢNH: WEIBO NV>

Rộ tin đồn Lâm Tâm Như, Hoắc Kiến Hoa ly hôn

QQ đưa tin ngày 16.12, trên mạng xã hội Weibo, từ khóa liên quan đến vợ chồng Lâm Tâm Như đang được tìm kiếm chóng mặt. Hàng loạt bài đăng được chia sẻ tràn lan khiến người hâm mộ nửa tin nửa ngờ.