Sau khi nghe và thảo luận, đa số các chuyên gia tham dự đều nhận định họ càng cảm thấy hoang mang hơn về thực tiễn áp dụng bộ luật Dân sự 2015.
Ngày 23.12, tại TP.HCM, Bộ Tư pháp tổ chức hội thảo về một số quy định về lãi suất và bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2015 (có hiệu lực từ 1.1.2017) với sự tham gia của các chuyên gia từ văn phòng Quốc hội, giảng viên trường luật, luật sư, đại diện các ngân hàng tại TP.HCM...
Về xử lý tài sản bảo đảm, theo PGS-TS Đỗ Văn Đại (giảng viên Trường ĐH Luật TP.HCM), BLDS 2005 không có một quy định chung nào nhưng Nghị định 163/2006/NĐ-CP có quy định: “Bên giữ tài sản bảo đảm phải giao tài sản đó cho người xử lý tài sản theo thông báo của người này; nếu hết thời hạn ấn định trong thông báo mà không giao tài sản thì người xử lý tài sản có quyền thu giữ tài sản bảo đảm”.
Theo ông Đại, quy định tại Nghị định 163 đã gây ra nhiều cách hiểu khác nhau và gặp khó khăn trong thi hành, vì vậy BLDS 2015 đã tháo gỡ với nguyên tắc: “Người đang giữ tài sản bảo đảm có nghĩa vụ giao tài sản bảo đảm cho bên nhận bảo đảm để xử lý... Trường hợp người đang giữ tài sản không giao tài sản thì bên nhận bảo đảm có quyền yêu cầu tòa án giải quyết”. Ông Đại cũng phân tích: “BLDS 2015 sử dụng cụm từ giao tài sản bảo đảm để xử lý thay vì cụm từ thu giữ tài sản bảo đảm để khẳng định bên nhận bảo đảm không có quyền thu giữ tài sản bảo đảm để xử lý như quy định tại Nghị định 163”.
Ngoài ra, tại hội thảo, các chuyên gia cũng tranh luận đa chiều về lãi suất và lãi suất quá hạn. Cụ thể, quy định về lãi suất của hợp đồng vay tiền giữa tổ chức tín dụng và khách hàng, BLDS 2015 quy định mức trần lãi suất cho vay cụ thể do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 20%/năm và không sử dụng lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố làm lãi suất tham chiếu như BLDS 2005 (là 9%). Luật sư Hà Hải (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng cách tính lãi suất này dường như là "quà tặng" của các nhà làm luật dành cho giới ngân hàng. Ngoài ra, về lãi suất phạt quá hạn quy định trong BLDS 2015, ông Bùi Quang Tín (giảng viên Trường ĐH Ngân hàng) nêu, cách tính “khách hàng chưa trả được số tiền lãi trên nợ gốc thì họ phải thanh toán thêm khoản lãi theo lãi suất bằng 50% lãi suất thỏa thuận của hai bên cho phần tiền lãi chưa thanh toán; lãi trên nợ gốc quá hạn phải trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng...” là cách tính nghiêng về tổ chức tín dụng và đang đè gánh nặng cho khách hàng. Ông nói: “Nợ xấu ngân hàng đã không thu hồi được nhưng tính lãi đè lãi như thế này như đưa khách hàng vào đường cùng, không lối thoát”.
Thực tế, chưa đầy 1 tuần nữa bộ luật trên sẽ có hiệu lực thi hành và mục đích của hội thảo là Bộ Tư pháp sẽ đưa ra cái nhìn, cách hiểu tổng quát về những quy định liên quan. Tuy nhiên, sau khi nghe và thảo luận, đa số các chuyên gia tham dự đều nhận định họ càng cảm thấy hoang mang hơn về thực tiễn áp dụng BLDS 2015.
Phó vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp) Nguyễn Hồng Hải cho biết những ý kiến của các đại biểu tham gia sẽ được ban tổ chức sử dụng trong quá trình góp ý sửa đổi luật chuyên ngành, Nghị định 163 sắp tới hoặc các văn bản luật hướng dẫn áp dụng quy định liên quan để giải quyết những vướng mắc mà bộ luật không và chưa xử lý được.

Phan Thương

Bạn đọc phản hồi (4 nhận xét)

Pham Phu Quoc

Tôi nghĩ TS Bùi Quang Tín không nắm lý thuyết lẫn luật: - Về lý thuyết: Tính lãi trên lãi hay còn gọi lãi nhập gốc (hay lãi mẹ đẻ lãi con) là chính đáng trong kinh doanh, pháp luật không cấm (và đương nhiên nên khỏi cần cho). Ví dụ doanh nghiệp vay 100 triệu đồng, lãi suất 10%, thì phải trả cho ngân hàng 10 triệu đồng. Ngân hàng sẽ dùng tiền lãi này trả lãi cho người gởi tiền hoặc tiếp tục cho vay để sinh lời. Cho nên, nếu doanh nghiệp vay không trả 10 triệu đồng đó cho ngân hàng thì phải trả cho ngân hàng phần thiệt hại do không sử dụng được 10 triệu đồng đó, đấy chính là phần lãi được tính trên số tiền lãi 10 triệu đồng. Còn nhớ trước đây các ngân hàng cho vay các công trình, trong thời gian xây dựng doanh nghiệp đã nhận nợ nên phát sinh lãi, nhưng do doanh nghiệp chưa có nguồn trả lãi, mà ngân hàng ngại nhập lãi vào gốc như nói trên, thế là đẻ ra loại cho vay 'trả lãi trong thời gian xây dựng'. Cuối cùng thì lãi vẫn chồng lãi, nhưng phiền phức hơn vì phải thêm một khoản vay, thay vì đơn giản bằng một bút toán nhập gốc! Về luật:(Theo văn bản hiện hành: http://thuvienphapluat.vn/cong-van/Tien-te-Ngan-hang/Cong-van-12919-NHNN-KTTC-tinh-lai-cham-tra-no-goc-qua-han-107664.aspx) "Nguyên tắc xử lý lãi chậm trả đối với nợ quá hạn (bao gồm nợ gốc quá hạn và/hoặc lãi nợ quá hạn): TCTD thực hiện tính lãi chậm trả đối với các khoản vay khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trả nợ gốc và/hoặc lãi đúng hạn. Khi đó, khoản nợ nào chậm trả (nợ gốc và/hoặc nợ lãi) thì tính lãi chậm trả cho khoản nợ đó. Cụ thể: (i) Nếu khách hàng chậm trả nợ gốc: TCTD thực hiện tính lãi chậm trả trên cơ sở số dư Nợ gốc, số ngày chậm trả và mức lãi suất áp dụng đối với khoản nợ gốc quá hạn. (ii) Nếu khách hàng chậm trả nợ lãi: TCTD thực hiện tính lãi chậm trả trên cơ sở số tiền lãi chậm trả với lãi suất chậm trả hoặc theo mức tính lãi chậm trả đối với nợ lãi vốn vay theo thỏa thuận tại Khế ước cho vay/Hợp đồng tín dụng. (iii) Nếu khách hàng chậm trả đồng thời cả nợ gốc và nợ lãi: TCTD thực hiện tính lãi chậm trả cho cả 2 khoản nợ gốc và nợ lãi. Số tiền lãi chậm trả trong trường hợp này bằng số tiền lãi chậm trả gốc (i) cộng với số tiền lãi chậm trả nợ lãi (ii)." Phạm Phú Quốc, TS. Cựu giảng viên Đại học Ngân hàng, cựu Phó trưởng khoa Ngân hàng.

Nguyễn Đình Nghĩa

Tôi không đồng tình với ý kiến của Luật sư Hà Hải cho rằng "BLDS 2015 quy định mức trần lãi suất cho vay cụ thể do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 20%/năm và không sử dụng lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố làm lãi suất tham chiếu như BLDS 2005 (là 9%)" là một món quà tặng của các nhà làm luật dành cho giới ngân hàng. Tôi chẳng thấy đây là một món quà gì cả, mà quy định này thực sự xuất phát từ thực tiễn và là một điểm mới tiến bộ. Vì rõ ràng 20% đâu phải là một con số đủ lớn để cho các tổ chức tín dụng đã thật sự hài lòng, họ còn mong có thể tăng mức trần đó lên nữa cơ mà. Thực tế, trong dự thảo mà chính phủ trình Quốc hội năm 2015 còn có quy định "Trường hợp các bên có thoả thuận về lãi suất thì lãi suất theo thoả thuận không được vượt quá 200% theo lãi suất cơ bản do NHNN Việt Nam công bố, trừ trường hợp Luật các tổ chức tín dụng có quy định khác". Cái vế sau "trừ trường hợp Luật các tổ chức tín dụng có quy định khác" có thể ngầm hiểu là mở ra con đường cho các tổ chức tín dụng có thể góp ý sửa đổi luật theo hướng có lợi cho mình. Luật 2015 đã đóng lại con đường này, theo như quy định cụ thể ở khoản 1 Điều 468. Trở lại luật 2005 với quy định về mức lãi suất cao nhất mà các bên không được thoả thuận vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do NHNN công bố. Đây là một quy định đã từng gây tranh cãi rất nhiều, và nó không thực sự thuận tiện dễ dàng để áp dụng trong đời sống dân sự. Vì để thiết lập hợp đồng vay, các chủ thể liên quan phải "phiên dịch" ý chí mong muốn của mình về lãi suất vay sang "ngôn ngữ" lãi suất cơ bản của NHNN ở thời điểm vay để xem xem có vi phạm vượt quá mức trần cho phép hay không. Việc xác định lãi suất trung gian này không hề đơn giản đối với người ở vùng nông thôn xa xôi, miền núi, hải đảo... Ngay cả với người sống ở thành thị, điều kiện thông tin tốt, để biết được con số lãi suất cơ bản của NHNN ở bất kỳ thời điểm nào để thực hiện việc cho vay cũng không phải là chuyện dễ dàng. Theo cá nhân tôi, việc đặt ra một mức trần cố định, đơn giản, phù hợp, để tại thời điểm vay, chính người vay và người cho vay có thể tự hiểu được mức lãi suất trần cụ thể là bao nhiêu để họ không vượt qua (và có thể điều chỉnh tùy thuộc vào tình hình kinh tế đất nước) là một tiến bộ của BLDS mới cả về mặt thực tiễn lẫn lý luận.

Van Binh

Tính lãi phát sinh thêm trên phần lãi trễ hạn, nhưng làm gì tới 50% thưa Ông Tiến sĩ ngân hàng!

Quang Trí

Đây là lý do vì sao chúng ta hay nghe nói vấn đề sinh viên ngành ngân hàng quá nhiều nhưng ra trường không đáp ứng được yêu cầu của các Ngân hàng. Các Ngân hàng bây giờ đã triển khai các sản phẩm cho vay đa dạng và theo chiều sâu, trong khi đó giáo trình thì đứng tên một vị Tiến sĩ, Giáo sư có tên tuổi nhưng nội dung thì do các giảng viên trẻ tập tành biên soạn rồi in thành sách và tái bản nhiều lần.

Bình luận