11 tai nạn hạt nhân trước đó
Một vài năm sau khi xảy ra thảm họa Chernobyl, kỹ sư nguyên tử G.Medvedev, người đã tiến hành xây dựng lò phản ứng số 5 của Chernobyl, đã tiết lộ trên tờ Nucleonics Week tại Mỹ rằng đã có tới trên 10 sự cố tại các nhà máy điện hạt nhân của Liên Xô trước đó: Trong thời gian từ 1957 - 1985, trên lãnh thổ Liên Xô đã xảy ra 11 vụ tai nạn hạt nhân ở mức độ "nghiêm trọng". Trong số này có những vụ rất lớn như vụ rò rỉ hạt nhân qua hệ thống ống khói tại Nhà máy Leningrad 1 (năm 1975), vụ cháy lò phản ứng hạt nhân Beloyarsk 2 (năm 1978) khiến 8 công nhân bị nhiễm chất phóng xạ, vụ nổ Nhà máy Balakovo 1 khiến 14 công nhân bị chết ngay tại chỗ... Các tai nạn này đều khiến chất phóng xạ rò rỉ vào môi trường, làm cho một số công nhân bị nhiễm chất phóng xạ hoặc chết ngay lập tức... Tuy nhiên, tin tức về những tai nạn này đã được chính phủ Liên Xô tuyệt đối giữ bí mật. Do vậy, khi xảy ra thảm họa Chernobyl, không ít những chuyên gia nguyên tử Liên Xô đã không tỏ ra ngạc nhiên vì trước đó, họ đã chứng kiến không ít những sự cố hạt nhân tương tự. Thế nhưng, điều mà mọi người đã không thể lường được là hậu quả do Chernobyl gây ra lại có thể khủng khiếp với con người đến như vậy.
Hiểm họa đã được cảnh báo
Trước đây, người ta đã tranh luận và đưa ra rất nhiều lý do dẫn đến thảm họa hạt nhân này. Mùa thu 1986, sau khi xảy ra thảm họa được vài tháng, Liên Xô công bố rằng nguyên nhân của thảm họa là do những bất cẩn trong điều hành của những nhân viên kỹ thuật. Năm 1991, một công bố khác lại cho rằng những khiếm khuyết trong thiết kế và điều
|
|
Tuy nhiên gần đây, cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đã công bố một bản tài liệu mật hơn 100 trang gồm những báo cáo về quá trình thi công, vận hành Chernobyl và khẳng định rằng Nhà máy điện hạt nhân Chernobyl đã có những "hiểm họa chết người" ngay từ khâu thiết kế. Theo đó, khâu thiết kế đã "xa rời" các nguyên tắc quy định đối với một nhà máy điện hạt nhân, các vật liệu để xây dựng nhà máy đều dưới "chuẩn" cho phép và có rất nhiều sai phạm trong quá trình thi công. Trong thời gian vận hành, đã có tới 29 sự cố nguy hiểm từ năm 1977 đến 1981. Tuy nhiên, các chuyên gia phụ trách nhà máy đều đã bỏ qua những cảnh báo này từ phía cơ quan an ninh KGB (chi nhánh tại Ukraine). Tháng 9/1982, đã xảy ra một sự cố hết sức nghiêm trọng, có ý nghĩa đặc biệt liên quan đến hoạt động của nhà máy nhưng vẫn không được quan tâm, đánh giá hết về mức độ an toàn trong hoạt động của Chernobyl. Thậm chí, trước khi xảy ra thảm họa, một số kỹ sư có trách nhiệm đã báo cáo rằng nhà máy đang ở trong tình trạng hết sức nguy hiểm và kiến nghị đóng cửa để sửa chữa. Tuy nhiên, cũng chỉ có được một văn bản hướng dẫn xử lý không đến nơi đến chốn và một kết cuộc vô cùng khủng khiếp đã xảy ra với hàng nghìn sinh mạng sau đó.
Kỹ sư nguyên tử G. Medvedev, lúc đó với cương vị là Phó văn phòng các dự án nhà máy điện nguyên tử (Bộ Năng lượng và điện lực Liên Xô), cho rằng Moscow đã không hề nhận được một báo cáo nào cho rằng có nguy cơ tiềm ẩn cho một sự cố sắp xảy ra tại Chernobyl trước khi xảy ra thảm họa.
Tuy còn nhiều bất đồng trong việc đánh giá về các nguyên nhân của thảm họa Chernobyl, nhưng người ta phải thừa nhận một điều: các thông tin về mức độ an toàn trong quá trình vận hành của Chernobyl đã bị "ém nhẹm", không được công khai. Đồng thời, bộ phận "chóp bu” của Chernobyl không có đủ điều kiện, năng lực để quản lý, điều hành nhà máy: Giám đốc V.Bryukhanov chỉ có kinh nghiệm và được huấn luyện trong một nhà máy nhiệt điện (!), kỹ sư trưởng N.Fomin đến từ một nhà máy điện thông thường còn trợ lý cho kỹ sư trưởng phụ trách lò phản ứng số 3 và 4 thì chỉ có "một vài kinh nghiệm" về những lò phản ứng hạt nhân có quy mô vừa phải.
Những hậu quả sau 20 năm
Theo công bố của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lượng chất phóng xạ mà Chernobyl đã phóng ra khi có sự cố gấp khoảng 200 lần lượng phóng xạ từ 2 quả bom mà Mỹ đã ném xuống Hiroshima và Nagasaki (1945) nếu nổ cùng lúc. Vụ nổ đã giết chết ngay tại chỗ 31 người, 400 người đã tham gia vào việc khắc phục, cô lập thảm họa đã bị nhiễm chất phóng xạ ngay sau đó (con số này sau này là khoảng 226 nghìn người), buộc hơn 200 nghìn người dân phải đi sơ tán và gây ra những di chứng về bệnh tật, sức khỏe của hàng triệu người dân trong các khu vực lân cận. Theo Viện nghiên cứu chất phóng xạ Ukraine thì đã có khoảng 2.500 người bị chết vì chất phóng xạ Chernobyl, số lượng trẻ em bị bệnh ung thư tăng gấp hàng chục lần so với trước 1986 (khoảng 400 trường hợp). Tuy nhiên, Tổ chức Hòa bình xanh thì đưa ra con số lớn hơn rất nhiều - sẽ có khoảng 500 nghìn người phải gánh chịu hậu quả của thảm họa Chernobyl trong thời gian 50 năm kể từ khi xảy ra thảm họa! Trong một báo cáo y tế gần đây, Thụy Điển đã cho rằng có tới 800 trẻ em sống ở khu vực biên giới với Ukraine (gần Chernobyl) đã bị bệnh ung thư và người ta cho rằng nguyên nhân chủ yếu là do đã bị nhiễm chất phóng xạ.
Tháng 12/2000, sau một thời gian dài sửa chữa nhằm khôi phục sự hoạt động của nhà máy, chính phủ Ukraine đã bất lực và buộc phải đóng cửa vĩnh viễn Chernobyl. Thế là biểu tượng của năng lượng hạt nhân một thời của chế độ Xô Viết đã bị chôn sâu trong các khối bê tông khép kín. Tuy nhiên, những hậu quả khủng khiếp lâu dài từ Chernobyl buộc người ta phải nghĩ đến những gì khiến thế hệ mai sau vẫn phải gánh chịu do sự bất cẩn của người đi trước.
Hiếu Lê
Bình luận (0)