5 điều kiện không truy cứu trách nhiệm hình sự trong hoạt động kinh tế, đổi mới sáng tạo

Sáng 24.8, với 465/471 đại biểu tán thành, Quốc hội đã thông qua nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Với 3 chương, 13 điều, nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1.9.2026 với thời gian thực hiện 3 năm. Đáng chú ý, điều 5 nghị quyết quy định cơ quan tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tổ chức, cá nhân khi có đủ 5 điều kiện.

Thứ nhất là không tham nhũng. Thứ hai là vì lợi ích chung. Thứ ba là các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước.

Thứ tư là không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã được giải quyết dứt điểm theo quy định.

Thứ năm là không gây thất thoát, lãng phí tài sản. Trường hợp gây thất thoát, lãng phí tài sản thì đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại.

ẢNH: QUOCHOI

Trong quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, các cơ quan, người tiến hành tố tụng miễn trách nhiệm hình sự đối với trường hợp quy định tại điều 5 của nghị quyết này.

3 điều kiện tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự

Cũng theo nghị quyết, cơ quan tiến hành tố tụng xem xét tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để tổ chức, cá nhân khắc phục hậu quả thiệt hại nếu bảo đảm đủ 3 điều kiện.

Thứ nhất là vì lợi ích chung. Thứ hai là có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước nhưng không tham nhũng.

Thứ ba là các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang thực hiện, chưa hoàn thành, chưa khắc phục được hậu quả thiệt hại do nguyên nhân khách quan nhưng vẫn có điều kiện, khả năng và bảo đảm tính khả thi để khắc phục, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước; có cam kết của tổ chức, cá nhân liên quan khắc phục hậu quả thiệt hại.

Trước đó, báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo nghị quyết, đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý quy định không truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cụ thể, theo hướng không quy định điều kiện người thực hiện hành vi vi phạm đã khai rõ sự việc, góp phần hiệu quả vào việc phát hiện, xử lý tội phạm là điều kiện bắt buộc để xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự; bảo đảm thống nhất với các chính sách xử lý tại Nghị quyết 29 của Quốc hội.