Bão “đặc biệt” Lekima: Sau một tuần nhìn lại

Vì sao đặc biệt?

Cơn bão này hình thành từ một vùng áp thấp trên khu vực đảo Luzong (Philippines) vào trưa 29.9, di chuyển theo hướng tây tây nam, đến trưa 30.9 thì lệch dần về phía tây, nhưng đến đêm 30 thì lại chuyển sang hướng bắc. Trưa 1.10, bão lại đổi hướng di chuyển sang tây bắc, vượt qua quần đảo Hoàng Sa, rồi từ đây lại chuyển theo hướng bắc tây bắc, sau sang tây tây bắc, đi vào vùng biển phía nam đảo Hải Nam (Trung Quốc). Tại đây, bão đổi hướng di chuyển sang hướng tây và đi vào nam vịnh Bắc Bộ.

Một ngôi nhà tại huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) sập đổ - Ảnh: Reuters

Sáng sớm 3.10, bão Lekima một lần nữa đổi hướng di chuyển sang tây tây nam trong thời gian ngắn (chỉ 6 giờ) và lại đổi hướng di chuyển theo hướng giữa tây và tây tây bắc đi vào vùng bờ biển Hà Tĩnh – Quảng Bình và mạnh lên cấp 12, giật trên cấp 12. Đêm 3.10, sau khi đi vào địa phận giữa hai tỉnh Quảng Bình – Hà Tĩnh, bão đã di chuyển về phía tây qua Lào vào khu vực phía Đông Bắc Thái Lan. Hồi 7 giờ ngày 4.10, vị trí tâm bão ở vào khoảng 18,0 độ bắc 103,9 độ đông. Sức gió mạnh nhất ở vùng gần tâm bão mạnh cấp 8 (tức là từ 62 đến 75km một giờ), giật trên cấp 8. Sau khi di chuyển về phía tây, mỗi giờ đi được khoảng 15km, bão đi sâu vào đất liền thuộc lãnh thổ Thái Lan và suy yếu thành áp thấp nhiệt đới.

Thay đổi dự báo thế nào?

Các mô hình dự báo bão được cập nhật sau mỗi 6 tiếng đồng hồ, nên từ 29.9 đến 4.10 các địa điểm bão hướng vào cũng thay đổi theo: Đà Nẵng, Hải Nam, Quảng Ninh, Vinh, Đồng Hới, Hà Tĩnh. Theo thông lệ, sai số cho phép trong dự báo tăng dần theo thời gian: lệch 150km/24h, 250km/48h và 350km/72h. Mặt khác, bão biển với sức công phá như mấy quả bom nguyên tử và luôn quay tít trên không nên cứ mỗi lúc một đường đi của nó cũng dịch chuyển nhanh theo diễn tiến của các trường gió vùng gần tâm bão.

Theo TS Khí tượng và Môi trường Trần Tiễn Khanh (Mỹ) thông thường bão đi xuống tối đa ở phía nam là Quy Nhơn (ngoại trừ những năm El Nino hoạt động mạnh như năm 2006), phần lớn còn lại bão đổ bộ từ trung Trung bộ ra bắc Trung bộ. Thực tế cho thấy đây là nhận định đúng. Blog của Digtal- Typhoon (Nhật) ghi nhận về bão Lekima theo  giờ Nhật bản (JST).

Bản đồ 15/17 bão đã hoạt động tại tây bắc Thái Bình Dương. VN dự báo đón 10 bão, đã có 5 bão, còn 5 bão nữa - Ảnh: Digital- Typhoon

Bão Lekima hình thành trên biển Đông VN. Sức gió 30 hải lý/h, tầm hoạt động 850km, là bão vòi rồng rất lớn (a very large typhoon), có nhiều tầng gió mạnh ở trung tâm. Dự báo bão đi lên phía bắc Trung quốc. Vì vậy, cần chú ý diễn tiến của bão.

Các mô hình mây bão khi xuất hiện không cân bằng nhưng chúng dần trở lại nguyên trạng, rất lớn tại vùng trung tâm và bắt đầu mạnh lên dữ dội. Dự báo bão sẽ đổi sang hướng tây bởi vì không theo hướng bắc như  mong đợi. Hầu hết các tầng gió đang đi về phía VN, khác một ít với dự báo ban đầu của JMA (Nhật).

Mưa như trút nước ở miền Trung - Ảnh: Đ.N.K

Bão đổ bộ từ miền Trung đến miền Bắc VN. Để đối phó, việc sơ tán 500.000 người dân đã được tiến hành.

Trong ngày 3 rạng 4.10, dù tầm hoạt động của bão từ 1.000km đã thu hẹp lại 795km nhưng toàn bộ miền Trung vẫn chìm trong làn mây mưa trắng xóa. Tại Huế, nước sông Hương dâng cao và nguy cơ ngập lụt khiến người dân đổ xổ đi mua và tích trữ thực phẩm. Ngày 4.10, khi bão ra khỏi địa phận VN, tiến sang Lào, xuống cấp áp thấp nhiệt đới tại đông bắc Thái Lan đã gây mưa lụt nhiều nơi. Trưa 3.10, Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn VN (NCHMF), cho biết lượng mưa trên toàn vùng đạt kỷ lục 550mm, lũ các sông tại miền Trung dâng cao.

Do ảnh hưởng của bão, khu vực ngoài khơi Trung trung bộ và vịnh Bắc Bộ có gió mạnh cấp 8, cấp 9, vùng gần tâm bão đi qua cấp 10, cấp 11, giật trên cấp 11. Biển động dữ dội. Vùng ven biển các tỉnh từ Quảng Ninh đến Hà Tĩnh nước biển dâng kết hợp với thủy triều cao từ 3 đến 5 mét. Nhiều hiểm họa xảy ra trong và sau bão do gió giật, lũ quét, lở núi… Bản đồ dự báo mưa của TSR (Anh) hôm 3.10 đã được tô màu đỏ chói, biểu thị lượng mưa từ 330mm đến trên 500mm, phù hợp với dự báo của NCHMF.

Sẽ thêm bão mới?

Tình trạng mưa bão thật đáng quan ngại. Hồi 10h ngày 3.10, nhóm dự báo Alpha của JTWC (Hoa Kỳ) đưa ra cảnh báo mới nhất về một vùng nhiễu động tại 21,2 độ bắc 147,2 độ đông, ngoài khơi PhilippinesẢnh vệ tinh cho thấy, vùng này kế cận bão Krosa, là bão vòi rồng (typhoon) đang hướng thẳng đến Đài Loan. Theo JTWC, vùng Fair này đủ khả năng mạnh lên thành bão trong 24h tới.

Các mô hình dự báo lúc 13h 30.9 về hướng đi của bão Lekima - Ảnh: Typhoon2000

Đến trưa 4.10, JTWC tiếp tục đưa tin vùng Fair này sẽ xuống cấp Poor (chưa đủ khả năng mạnh lên thành bão) khi trung tâm vùng nhiễu động tiến đến 24,0 độ bắc 148,3 độ đông. Đây có thể là tin vui nhưng trong thực tế, từng có những vùng Poor tăng cấp, thay vì xuống cấp. Mặt khác, bão ở tây bắc Thái Bình Dương đang vào cao điểm. Hết vùng Poor này sẽ xuất hiện vùng Fair hoặc Good (thừa khả năng thành bão) như bão Krosa đang trên đường tiến đến Đài Loan với tầm hoạt động bao phủ từ Hồng Kông đến Thượng Hải (TQ).

Theo TS Khí tượng và Môi trường Trần Tiễn Khanh (Mỹ), bão sẽ nối tiếp nhau thậm chí có khi chồng lên nhau, mưa lụt sẽ hoành hành trong môi trường La Nina đã bắt đầu hoạt động. Theo ông Bùi Minh Tăng, năm nay VN sẽ đón 10 bão, nay mới có 5 bão. Vậy vẫn còn 5 bão.

Đ.N.K