Trong những ngày đầu tháng 6, hàng chục ngàn người thuộc cộng đồng Gujjar của Ấn Độ - những người nông dân có ảnh hưởng về chính trị ở bang Rajasthan - đã đốt xe buýt, phong tỏa các tuyến đường liên bang và gây bạo động khiến 25 người thiệt mạng. Mục đích của họ là muốn được "giáng cấp" trong xã hội.
Người dân Gujjar, vốn không hưởng lợi nhiều từ sự tăng trưởng kinh tế ở Ấn Độ, hiện coi việc "xuống cấp" là một cách để "lên đời". Theo Báo Chicago Tribune của Mỹ, từ nhiều năm qua, người Gujjar được liệt vào nhóm gọi là "Các tầng lớp lạc hậu khác", cấp thứ 2 từ dưới lên theo phân loại trong một kế hoạch của Chính phủ Ấn Độ, sẽ được hưởng 27% số việc làm trong các cơ quan nhà nước và số lượng tuyển sinh đại học. Tuy nhiên, trong khi người Ấn nói chung đang cố gắng vượt lên phía trước trong nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh, người Gujjar lại muốn có thêm 15% số việc làm và chỗ ngồi ở giảng đường đại học dành cho các tầng lớp thấp nhất, bao gồm những người Dalit từng bị coi là "tiện dân", trong nhóm có tên gọi là "Tầng lớp được lập kế hoạch". Rajesh Gurjjar, 26 tuổi, trong chiếc áo đẫm mồ hôi sau khi bị cảnh sát rượt đuổi khỏi một con đường chính ở thủ đô New Delhi nói với Hãng tin AP: "Tôi muốn làm cho Nhà nước. Việc ở đó ngon lành hơn nhiều. Văn phòng thì mát. Còn ở ngoài đồng thì quá nóng".
Các cuộc phản đối đã khiến cho bang Rajasthan gần như bị tê liệt và lan đến khu vực ngoại ô thủ đô New Delhi trong suốt một tuần lễ và chỉ ngưng khi Chính phủ Ấn Độ đồng ý xem xét yêu cầu của họ. Quyết định này của Chính phủ lập tức dẫn tới những lời đe dọa của bộ tộc Meena, bộ tộc vốn đã được liệt kê vào nhóm thấp nhất và rõ ràng không muốn có thêm đối thủ cạnh tranh. Trong cuộc nổi loạn, đụng độ giữa người Meena và Gujjar khiến ít nhất 5 người chết. Thống kê chính thức cho thấy người Gujjar chỉ chiếm khoảng 5% dân số bang Rajasthan trong khi người Meena chiếm 15%.
Theo AP, nguồn gốc và cơ cấu của hệ thống giai cấp ở Ấn Độ là chủ đề của một cuộc tranh cãi có vẻ không bao giờ chấm dứt. Hệ thống này chia người Ấn Độ thành 4 nhóm với giai cấp Brahmin (Bà la môn) đứng đầu. Có hàng trăm giai cấp nhỏ trong mỗi nhóm, phần lớn phân loại theo nghề nghiệp, tuy nhiên một tầng lớp không luôn luôn phản ánh vị thế kinh tế của họ. Hệ thống tầng lớp là một phần của đạo Hindu, nhưng cũng có những phân loại kiểu tầng lớp trong những người Hồi giáo của Ấn Độ, chiếm 13% dân số và người Thiên Chúa giáo chiếm 2,4% dân số. Hệ thống tầng lớp bị đặt ra ngoài vòng pháp luật sau khi Ấn Độ độc lập khỏi Anh vào năm 1947, nhưng ảnh hưởng của nó vẫn rất lớn và Chính phủ đã tìm cách giải quyết nạn phân biệt đối xử với những người ở tầng lớp thấp hơn bằng cách xác lập hạn ngạch việc làm ở các cơ quan nhà nước và tỷ lệ học đại học. Nhưng thay vì làm suy yếu hệ thống tầng lớp, kết quả mà nỗ lực trên tạo ra là một sự rạn nứt chính trị giữa các tầng lớp, trong đó các nhóm thấp hơn tranh nhau giành phần trong hạn ngạch mà Chính phủ Ấn Độ đã xác lập.
Các cuộc phản đối của người Gujjar vào đầu tháng này là đỉnh điểm của hàng loạt cuộc phản đối kéo dài 1 năm qua đối với kế hoạch của chính phủ. Hồi tháng 3, Tòa án tối cao Ấn Độ đã ra phán quyết tạm đình chỉ kế hoạch này để xem xét lại, nhưng hành động này không ngăn chặn được các cuộc phản đối của người Gujjar. Báo International Herald Tribune cho biết gần đây Thủ tướng Ấn Độ M.Singh đã so sánh hệ thống tầng lớp ở Ấn Độ với chủ nghĩa Apartheid ở Nam Phi trước đây. Nhưng các nỗ lực của chính phủ do ông đứng đầu nhằm giải quyết vấn đề trên chưa thành công hơn so với các chính phủ tiền nhiệm. Một xã hội hài hòa đối với Ấn Độ sẽ vẫn là một cái đích không dễ gì đạt tới.
Khang Huy
Bình luận (0)