Biến cây rừng đất phèn thành gỗ đóng giường, tủ

Chiến lược phát triển rừng nơi cá tôm khó sống

Nguyên liệu sản xuất ra ván gỗ của MDF VRG Kiên Giang được chọn lọc từ các nguồn gỗ bạch đàn, tràm nước và keo lai. Những nguyên liệu này bảo đảm hợp pháp, có kiểm soát và thân thiện với môi trường, tạo nên các dòng sản phẩm phù hợp cho nhiều ứng dụng nội thất và vật liệu trang trí.

Năm 2013, Hội đồng Thành viên Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam ban hành quyết định phê duyệt dự án nhà máy chế biến gỗ MDF Kiên Giang với tổng mức đầu tư hơn 1.360 tỉ đồng. Ngày 7.2.2014, dự án nhà máy gỗ công nghiệp hiện đại bậc nhất miền Tây này được khởi công xây dựng tại Khu công nghiệp Thạnh Lộc (nay thuộc xã Thạnh Lộc, tỉnh An Giang). Dù tới năm 2016 nhà máy mới được xây dựng xong nhưng ngay từ những ngày đầu triển khai dự án, Công ty CP gỗ MDF VRG Kiên Giang đã xác định chủ động nguồn nguyên liệu là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững và năng lực cạnh tranh lâu dài.

Năm 2014, công ty được UBND tỉnh Kiên Giang (cũ) giao tiếp nhận, quản lý và bảo vệ hơn 3.900 ha đất lâm nghiệp. Trong đó, gần 2.530 ha tại khu vực rừng Hòn Đất thuộc xã Hòn Đất và Bình Sơn (gồm hơn 1.080 ha rừng sản xuất và gần 1.450 ha rừng phòng hộ); cùng hơn 1.370 ha tại khu vực rừng phòng hộ An Minh thuộc xã Vân Khánh (tỉnh An Giang). Trên diện tích rừng tại Hòn Đất, công ty hiện đã triển khai giai đoạn 1 dự án trồng rừng nguyên liệu với giống tràm Úc có chu kỳ sinh trưởng ngắn, năng suất sinh khối đạt khoảng 120 tấn/ha. Từ năm 2021, công ty bắt đầu trồng thử nghiệm cây keo lai và đạt kết quả khả quan. Từ năm 2026, diện tích keo lai dự kiến sẽ được mở rộng lên khoảng 1/3 tổng diện tích rừng. Công ty cũng đang tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm các giống cây phù hợp cho ngành chế biến gỗ như bạch đàn cấy mô và tràm bông vàng. Ngoài mục đích kinh tế, những cánh rừng này có tác dụng bảo vệ môi trường, phủ xanh đất trống, ngăn chặn tình trạng đất trọc hóa và là "lá phổi xanh" để điều hòa không khí.

Điều đặc biệt, một phần lớn nguyên liệu được công ty tự trồng trên vùng đất nhiễm phèn nhôm vô cùng khắc nghiệt. Trên vùng đất này, khi nước rút, đất có màu xám xanh. Tôm cá nếu có sống được thì sinh trưởng cũng rất chậm. Việc trồng được những cánh rừng tràm, keo xanh tốt không chỉ là câu chuyện nguyên liệu mà còn là nỗ lực cải tạo và chinh phục một vùng đất khó.

Theo báo cáo của MDF VRG Kiên Giang, những cánh rừng trồng đã góp phần chủ động nguồn cung và phát triển bền vững chuỗi giá trị ngành gỗ. Với chu kỳ khai thác bình quân 5 năm, mỗi năm, công ty dự kiến đưa vào khai thác khoảng 580 ha rừng, đạt năng suất bình quân 145 m³/ha/chu kỳ 5 năm, tương đương khoảng 84.100 m3 gỗ nguyên liệu, chiếm sản lượng đáng kể về nguyên liệu tiêu thụ của nhà máy trong tương lai.

Tuy nhiên, để những cánh rừng trồng được lớn lên xanh tốt, suốt những năm qua, hàng chục cán bộ, công nhân viên của MDF VRG Kiên Giang đã phải đổ rất nhiều mồ hôi và tâm huyết. Đi dọc những con kênh gần lâm phần của công ty, dễ thấy một tháp canh cao hàng chục mét được dựng giữa rừng. Cùng với đó, mỗi ngày, hàng chục các nhân viên công ty phải thường trực tuần tra, sử dụng flycam để theo dõi những biến động trong rừng, phát hiện những nguy cơ cháy nổ. Ở vùng đất phương Nam mùa nắng kéo dài, công tác bảo vệ rừng luôn là thách thức lớn. Việc giữ được rừng không chỉ là bảo vệ tài sản của doanh nghiệp, mà còn là bảo vệ nguồn nguyên liệu cho nhà máy, bảo vệ sinh kế của người dân và gìn giữ môi trường sinh thái cho cả một vùng.

ẢNH: VÕ HIẾU

Và thiên nhiên cũng không phải lúc nào cũng ưu ái những cánh rừng. Đơn cử như trong năm 2026, dù đã chuẩn bị sẵn quỹ đất và hạ tầng nhưng công ty vẫn chưa thể xuống giống trồng rừng như thông lệ. Ông Huỳnh Xuân Phong, Phó tổng giám đốc Công ty CP gỗ MDF VRG Kiên Giang, cho biết: "Thời điểm xuống giống lý tưởng nhất là vào khoảng tháng 6, tháng 7 khi bắt đầu có mưa. Tuy nhiên năm nay, dự báo có ảnh hưởng của hiện tượng El Nino gây ra hạn hán nên kế hoạch trồng rừng phải dời sang tháng 8, tháng 9 để đảm bảo tỷ lệ sống và sự phát triển ổn định cho cây con".

Từ cây rừng trên đất nhiễm phèn vào nhà máy

Theo ông Nguyễn Ngọc Thịnh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP gỗ MDF VRG Kiên Giang, việc doanh nghiệp này được thành lập vào năm 2016 đã tạo ra bước ngoặt lớn cho sinh kế của những người dân ở vùng sông nước Kiên Giang cũ (nay là An Giang). Những cây tràm nước trước đây vốn chỉ dùng làm củi đun hoặc vứt bỏ thì nay đã trở thành hàng hóa vì là nguồn nguyên liệu làm ra sản phẩm gỗ MDF.

ẢNH: ĐÀO PHONG

Còn theo ông Huỳnh Xuân Phong, Phó tổng giám đốc công ty, sự xuất hiện của nhà máy gỗ MDF hiện đại bậc nhất Đồng bằng sông Cửu Long đã định hướng và khuyến khích người dân tận dụng các khu đất "đầu thừa đuôi thẹo" trong vườn để trồng rừng vì họ biết chắc chắn sản phẩm làm ra sẽ có nơi tiêu thụ. Hoạt động thu mua của công ty không chỉ giúp phủ xanh đất trống mà còn tạo ra nhiều công ăn việc làm, giúp người dân có thêm thu nhập.

ẢNH: VÕ HIẾU

Dọc theo những dòng kênh ở khu vực các xã Hòn Đất, Bình Sơn, Vân Khánh, Thạnh Lộc (tỉnh An Giang), mỗi ngày có hàng trăm vỏ lãi, tàu chở gỗ tràm, gỗ keo tấp nập hướng về nhà máy MDF VRG Kiên Giang. Những thân cây gỗ xù xì 5-7 năm tuổi được đưa từ tàu lên xe và chở thẳng vào khu phân loại, sơ chế. Sau đó, thân cây sẽ được đưa vào máy băm dăm và nghiền thành sợi. Nguyên liệu sẽ được trộn keo và phụ gia, sấy, trải thảm, ép, cắt, làm nguội, chà nhám rồi mới được phân loại và đóng gói sản phẩm.

ẢNH: VÕ HIẾU

Thay vì trở thành chất đốt hay vật liệu thô, cây rừng đã được đưa vào dây chuyền trong nhà máy hiện đại, được chế biến sâu để trở thành sản phẩm có giá trị cao hơn. Chỉ trong khoảng thời gian ngắn, những thân cây hôm trước còn đang trong những cánh rừng nhiễm phèn, hôm sau đã thành những tấm ván gỗ công nghiệp (MDF, HDF, HMR…) phẳng phiu và đẹp mắt. Từ nhà máy, những tấm ván gỗ được vận chuyển về các công ty nội thất để trở thành sàn nhà, cửa hay giường tủ, đồ nội thất.

Từ vùng đất kênh rạch nhiễm phèn "tôm cá còn chê", hơn 10 năm qua, MDF VRG Kiên Giang đã tạo nên một hành trình ấn tượng. Hành trình ấy không chỉ giúp phủ xanh vùng đất khắc nghiệt mà còn trở thành nền tảng cho khát vọng phát triển xanh và bền vững của một nhà máy gỗ công nghiệp hiện đại bậc nhất miền Tây.

ẢNH: VÕ HIẾU