Biến đổi khí hậu đóng vai trò gì trong thảm họa lũ quét tại Nepal?

Một trận lũ lụt tàn khốc tại khu vực biên giới giữa Nepal và Trung Quốc đã càn quét qua các ngôi làng và nhấn chìm nhiều công trình.

Các chuyên gia cho rằng nhiệt độ tăng và tình trạng băng tan có thể đã góp phần gây ra thảm họa này.

Tuy nhiên, họ cảnh báo không nên coi biến đổi khí hậu là nguyên nhân duy nhất.

Dưới đây là những thông tin hiện có về nguyên nhân gây ra lũ lụt.

ẢNH: REUTERS

Vụ sạt lở băng và đá đã xảy ra như thế nào?

Các nhà khoa học cho rằng sự việc có thể bắt nguồn từ một vụ sạt lở băng và đá quy mô lớn.

Tuy nhiên nguyên nhân chính xác của thảm họa tại Himalaya vẫn đang được phân tích.

Hàng trăm người đã thiệt mạng và nhiều nghìn người vẫn mất tích nhiều ngày sau thảm họa.

Ông Mohan Bahadur Chand giải thích: "Độ cao nơi chúng tôi cho rằng khối băng bị vỡ là khoảng 5.200 mét so với mực nước biển. Sau đó là cú rơi thẳng đứng gần 1.200 mét — khối băng có thể đã tan chảy trong quá trình rơi xuống đó".

Ông Chand cho biết sự kết hợp giữa độ cao lớn và tốc độ rơi nhanh đủ để làm tan chảy khối băng bị vỡ và cuốn theo một lượng lớn đất đá, mảnh vụn xuống dưới.

“Nó cuốn theo hàng tấn trầm tích qua đèo thấp hơn đó. Và tiếp đó lại có một đoạn rơi thẳng đứng nữa kéo dài xuống tận các con sông, với độ cao chênh lệch khoảng 3.000 mét", ông nói.

Những đợt lũ quét thảm khốc tương tự đã xảy ra trong khu vực những năm gần đây, nhưng với quy mô nhỏ hơn.

Ông Benjamin Horton, Đại học Thành phố Hồng Kông nhận định: “Những sự kiện này đã xảy ra trong suốt chiều dài lịch sử. Điều bất thường ở đây là quy mô của vụ sạt lở này. Nó cực kỳ lớn.”

“Ngoài ra, do biến đổi khí hậu, tình trạng băng tan vào mùa hè đang diễn ra trên diện rộng hơn, với cường độ mạnh hơn và kéo dài hơn trong năm. Vì vậy, nguy cơ xảy ra các vụ sạt lở đất do biến đổi khí hậu gây ra đang gia tăng qua từng năm", ông nói.

Sông băng tan chảy với tốc độ kỷ lục

Xu hướng dài hạn đang hiện ra rất rõ rệt.

Năm 2023, Liên Hiệp Quốc cho biết tình trạng nóng lên toàn cầu đã khiến các ngọn núi phủ tuyết của Nepal mất đi khoảng một phần ba lớp băng bao phủ chỉ trong hơn 30 năm.

Đồng thời, tốc độ tan chảy của các sông băng tại Nepal trong 10 năm qua đã nhanh hơn 65% so với thập kỷ trước đó.

Ông Horton cho biết: “Tôi cho rằng một trong những điều đau lòng nhất là những người đã mất đi tính mạng và sinh kế lại không phải là tác nhân gây ra vấn đề này. Họ không phải là những người xả thải khí carbonic. Chúng ta biết rõ ai là những kẻ gây ô nhiễm, và họ phải chịu trách nhiệm.”