'Biết mình muốn gì' từ lớp 8, lớp 9

"Biết mình muốn gì" từ rất sớm

Anh Võ Thanh Bảy, phụ huynh học sinh Trường THCS Huỳnh Thúc Kháng (xã Bờ Ngoong, Gia Lai; trước là xã Chư Pơng, H.Chư Sê, Gia Lai), cho biết từng ngạc nhiên khi nhận được chia sẻ "con muốn trở thành kỹ sư phần mềm" khi vợ chồng anh hỏi con sau này muốn học ngành nghề gì.

Anh Bảy kể: "Từ năm lớp 7, con (tên Võ Hoàng Hải, học sinh lớp 9) đã bắt đầu tìm hiểu lập trình qua các video trên mạng, rồi tự học viết những đoạn code đơn giản. Lúc đầu con chỉ tò mò, nhưng càng học càng thấy thích. Con biết nếu theo ngành này thì phải giỏi toán, tiếng Anh nên con tập trung nhiều hơn vào hai môn đó".

Dương Đại Hiển, học sinh lớp 8, Trường THCS Hiệp Phú (P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM; trước là P.Hiệp Phú, TP.Thủ Đức) nuôi ước mơ trở thành nhà thiết kế thời trang. Hiển bắt đầu vẽ phác thảo trang phục từ những năm lớp 6, 7 và hiện đang tham gia một lớp học thiết kế cơ bản vào cuối tuần.

Anh Dương Đại Vũ, ba của Hiển, cho hay: "Con có một cuốn sổ riêng để vẽ ý tưởng. Con cũng xem các show thời trang để học cách phối đồ. Hai vợ chồng tôi ủng hộ nên con càng có động lực".

ẢNH: THANH NAM

Theo ông Nguyễn Thanh Minh, giáo viên Trường THCS Bình Hải (xã Vạn Tường, Quảng Ngãi; trước là xã Bình Hải, H.Bình Sơn, Quảng Ngãi), việc học sinh có định hướng nghề nghiệp từ sớm phần nào giúp thay đổi thái độ học tập.

Ông Minh cho biết: "Những học sinh đã xác định được mục tiêu thường học có ý thức hơn. Các em biết mình cần gì nên chủ động tìm tòi kiến thức. Việc "biết mình muốn gì" giúp học sinh giảm bớt tâm lý mơ hồ khi đứng trước ngưỡng cửa chọn ngành, chọn trường sau này. Theo tôi, đây là tín hiệu tích cực, giúp học sinh tránh được tình trạng chọn ngành theo phong trào".

Ở góc độ phụ huynh, anh Nguyễn Chí Tân, phụ huynh học sinh Trường THCS Hoàng Văn Thụ (P.Vườn Lài, TP.HCM; trước là P.4, Q.10), chia sẻ: "Hồi trước, nhiều học sinh đến lớp 12 vẫn chưa biết học gì. Giờ con tôi học lớp 9 đã tự muốn sau này học ngành nghề nào. Việc định hướng sớm, tôi thấy tốt, giúp con chuyên tâm học tập, phát huy khả năng, theo đuổi mong muốn của bản thân".

ẢNH: THANH NAM

Gia đình cần đồng hành khi con 

Chuyên gia tâm lý giáo dục Huỳnh Phan Tùng, Trung tâm tham vấn và trị liệu Sài Gòn Mentality (TP.HCM), cho rằng hướng nghiệp từ THCS là cần thiết nhưng phải đúng cách. 

"Nên đẩy mạnh hoạt động hướng nghiệp ngay từ cấp THCS, nhưng nên theo hướng mở và linh hoạt. Hiện nay, một số trường đã tổ chức các buổi trải nghiệm nghề, mời người làm trong nhiều lĩnh vực đến giao lưu, hoặc cho học sinh tham gia các bài trắc nghiệm tính cách, năng lực. Tuy nhiên, những hoạt động này vẫn còn rời rạc và chưa đủ chiều sâu. Điều cần thiết là một chương trình hướng nghiệp bài bản, giúp học sinh không chỉ "biết nghề", mà còn "hiểu mình". Hướng nghiệp không phải là chọn một nghề cụ thể từ sớm, mà là quá trình khám phá. Các em cần được thử nhiều thứ, từ đó hiểu bản thân, về sở thích, niềm đam mê hơn", ông Tùng nhấn mạnh.

Cũng theo ông Tùng: "Trong hành trình này, gia đình vẫn là điểm tựa quan trọng nhất. Nhiều phụ huynh hiện nay đã thay đổi cách tiếp cận, không còn áp đặt nghề nghiệp như trước. Phụ huynh nên giữ vai trò "người đồng hành", giúp con có thêm thông tin, trải nghiệm, thay vì đưa ra quyết định thay con", ông Tùng nói.

Tiến sĩ Nguyễn Gia Hy, ĐH Deakin (Úc), đồng thời là giảng viên các môn về AI tại ĐH Swinburne (Úc), cho rằng: "Lý tưởng nhất là các bạn nên bắt đầu tìm hiểu và định hình sở thích, thế mạnh của mình từ những năm cuối cấp bậc THCS. Không cần phải chọn ngành cụ thể ngay lập tức, nhưng nên bắt đầu quan sát bản thân: mình học tốt môn nào, hứng thú với lĩnh vực gì, thích kiểu công việc nào. Những quan sát nhỏ như vậy sẽ là nền tảng để đến lớp 12, khi cần đưa ra quyết định, mình không bị quá hoang mang".

Cũng theo tiến sĩ Gia Hy, nếu để đến sát kỳ thi mới nghĩ đến việc lựa chọn ngành nghề thì thường sẽ rất bị động, dễ chọn theo cảm tính, theo bạn bè, hoặc theo lời người khác mà không kịp cân nhắc kỹ. Trong khi đó, nếu chuẩn bị sớm hơn, sẽ có thời gian để tìm hiểu kỹ hơn về ngành học, nghề nghiệp tương lai, trường đại học phù hợp, cũng như cơ hội việc làm sau này.