Bộ GD-ĐT nhận trách nhiệm về thiếu sách giáo khoa cục bộ

Cụ thể, thực hiện Công văn số 560-CV/BTGTW ngày 14.9.2026 của Ban Tuyên giáo Trung ương về việc cử đại diện thông tin chuyên đề tại hội nghị giao ban báo chí, Bộ GD-ĐT báo cáo tình hình cung ứng sách giáo khoa phục vụ năm học 2026 - 2027 và một số nội dung về sách giáo khoa được dư luận quan tâm.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Bối cảnh năm học 2026 - 2027

Về bối cảnh, Bộ GD-ĐT cho biết năm học 2026 - 2027 là năm đầu tiên thực hiện một bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc theo yêu cầu tại Nghị quyết 71-NQ/TW. Đây là chủ trương mới, có phạm vi triển khai lớn, đòi hỏi công tác cung ứng sách giáo khoa phải được chuẩn bị đồng bộ, chủ động, có dự báo và phương án dự phòng, bảo đảm đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa cho học sinh.

Việc triển khai chủ trương này đồng thời diễn ra trong bối cảnh một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp sách giáo khoa cho học sinh; việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại mạng lưới trường, lớp làm thay đổi quy mô, cơ cấu và địa bàn học sinh. Những yếu tố này làm nhu cầu sách giáo khoa tại một số địa phương biến động lớn trong thời gian ngắn so với kế hoạch ban đầu.

Theo đó, ngày 26.12.2025, Bộ GD-ĐT ban hành Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT về việc sử dụng bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026 - 2027. Ngay sau khi ban hành Quyết định, Bộ đã chủ động triển khai các nhiệm vụ quản lý, chỉ đạo đối với các chủ thể liên quan.

Đối với UBND các tỉnh, thành phố, ngày 8.1.2026, Bộ ban hành Công văn số 70/BGDĐT-GDPT, yêu cầu chỉ đạo rà soát nhu cầu sách giáo khoa năm học 2026 - 2027 theo từng lớp, từng môn học; tổng hợp nhu cầu trên địa bàn; phối hợp với các đơn vị xuất bản, phát hành để bảo đảm cung ứng đầy đủ, kịp thời; chủ động bảo đảm khả năng tiếp cận sách giáo khoa đối với học sinh vùng khó khăn, học sinh thuộc diện chính sách; không để xảy ra tình trạng học sinh thiếu sách giáo khoa khi khai giảng năm học 2026 - 2027 và các năm học tiếp theo.

Đối với Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, ngày 31.12.2025, Bộ ban hành Công văn số 8680/BGDĐT-GDPT, yêu cầu tổ chức đồng bộ phương án in, phát hành, cung ứng sách giáo khoa đầy đủ, kịp thời trước khai giảng; chủ động phối hợp với các đầu mối phát hành, đối tác tại địa phương; có phương án điều chuyển giữa các vùng, miền và phương án dự phòng, bảo đảm cung ứng trong các tình huống phát sinh.

Đối với các Sở GD-ĐT, ngày 11.2.2026, Bộ ban hành Công văn số 737/BGDĐT-GDPT về tăng cường công tác quản lý, thực hiện bộ sách giáo khoa thống nhất từ năm học 2026 - 2027; tiếp tục yêu cầu chỉ đạo các cơ sở giáo dục rà soát nhu cầu theo từng lớp, từng môn học; tổng hợp nhu cầu trên địa bàn và phối hợp với các đơn vị xuất bản, phát hành để bảo đảm cung ứng đầy đủ, kịp thời.

"Như vậy, ngay từ cuối năm 2025 và đầu năm 2026, Bộ đã chủ động chỉ đạo, bao quát các khâu và các chủ thể chính trong chuỗi cung ứng sách giáo khoa: Bộ quyết định và chỉ đạo thống nhất; UBND tỉnh, thành phố tổ chức thực hiện và bảo đảm các điều kiện theo thẩm quyền; sở GD-ĐT chỉ đạo, rà soát, tổng hợp nhu cầu; cơ sở giáo dục xác định nhu cầu thực tế; nhà xuất bản tổ chức sản xuất, in, phát hành, điều phối và xây dựng phương án dự phòng. Công tác cung ứng sách giáo khoa đã được Bộ chuẩn bị, chỉ đạo từ sớm, với yêu cầu bảo đảm cung ứng đủ sách giáo khoa trước ngày 15.8.2026", văn bản của Bộ GD-ĐT cho biết.

Bộ GD-ĐT nói gì về nguyên nhân thiếu sách giáo khoa?

Bộ GD-ĐT cho biết, về khách quan, năm học 2026 - 2027 có nhiều yếu tố mới tác động đồng thời: lần đầu tiên sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc theo Nghị quyết 71-NQ/TW; một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp sách giáo khoa; việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường, lớp làm thay đổi nhu cầu; thời gian từ khi nhu cầu được xác định đầy đủ đến thời điểm phải đáp ứng rất ngắn. Những yếu tố này làm nhu cầu sách giáo khoa biến động lớn, phát sinh trong thời gian ngắn, trong khi quá trình sản xuất, in và cung ứng cần có thời gian chuẩn bị.

Về chủ quan, Bộ GD-ĐT thẳng thắn nhận trách nhiệm trong công tác dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu sách giáo khoa trong điều kiện mới chưa theo kịp thực tế; việc đánh giá năng lực tổ chức sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chưa đầy đủ; giải pháp khắc phục một số hạn chế trong tổ chức cung ứng, điều phối nguồn sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chưa đủ nhanh và linh hoạt.

Công tác đăng ký, dự báo và phối hợp cung ứng tại một số địa phương cũng chưa thật chủ động, dẫn đến khoảng cách giữa nhu cầu thực tế và thông tin phục vụ cung ứng. Việc cập nhật nhu cầu phát sinh, nhất là sau những thay đổi về tổ chức trường, lớp, chính sách hỗ trợ sách giáo khoa và nhu cầu mua thêm của học sinh, cha mẹ học sinh, ở một số địa phương chưa kịp thời.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Bộ GD-ĐT xác định đây là tồn tại, hạn chế cần nghiêm túc nhìn nhận, chấn chỉnh, khắc phục, không để lặp lại trong những năm học tiếp theo

Văn bản nêu rõ: "Về trách nhiệm quản lý: Trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ thuộc về Bộ GD-ĐT, NXB Giáo dục Việt Nam và các địa phương. Về trách nhiệm của Bộ, Bộ GD-ĐT xác định đây là tồn tại, hạn chế cần nghiêm túc nhìn nhận, chấn chỉnh, khắc phục, không để lặp lại trong những năm học tiếp theo, nhất là trong công tác theo dõi, dự báo, kết nối dữ liệu, kiểm tra, đôn đốc và điều phối khi nhu cầu thực tế có biến động".

Về nhiệm vụ, giải pháp, Bộ cho biết thực hiện Thông báo số 467/TB-VPCP ngày 10.9.2026, Bộ GD-ĐT tập trung xử lý số sách giáo khoa còn thiếu đã được xác nhận; chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam điều chuyển sách giữa các địa bàn, tiếp tục in và cung ứng bổ sung theo nhu cầu thực tế; ưu tiên cung ứng cho các địa phương, cơ sở giáo dục và học sinh còn thiếu sách. Trong thời gian chờ bản in, sách giáo khoa điện tử được cung cấp miễn phí tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn/tap-huan; các cơ sở giáo dục đồng thời khai thác sách tại thư viện và sách cũ còn sử dụng được, hạn chế ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh.

Bộ tiếp tục chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam rà soát năng lực sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng; khắc phục các điểm nghẽn, tăng cường điều phối và xây dựng cơ chế phản ứng nhanh khi nhu cầu biến động. Các địa phương khẩn trương xác nhận chính xác nhu cầu, phối hợp cung ứng bổ sung, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách giáo khoa phục vụ học tập.

Về lâu dài, Bộ sẽ rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý sách giáo khoa theo hướng xác định đây là sản phẩm, dịch vụ công, mặt hàng thiết yếu đặc thù; quản trị toàn bộ chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu thống nhất; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp; xây dựng cơ chế dự phòng, điều phối linh hoạt, bảo đảm cung ứng chủ động, ổn định ngay từ đầu mỗi năm học.

Những vấn đề khác về sách giáo khoa đang được quan tâm

"Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW và các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bộ GD-ĐT đang dự thảo kế hoạch rà soát, điều chỉnh Chương trình giáo dục phổ thông và sách giáo khoa theo hướng giảm tính hàn lâm, tăng thực hành, trải nghiệm; tăng cường giáo dục toàn diện và cập nhật những yêu cầu mới. Bộ thường xuyên theo dõi, nắm bắt thông tin từ thực tiễn; tiếp nhận ý kiến của chuyên gia, cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh và cơ quan báo chí; đồng thời chỉ đạo các cơ quan chuyên môn rà soát những nội dung, ngữ liệu trong sách giáo khoa được phản ánh là chưa phù hợp.

Quan điểm của Bộ là lắng nghe, cầu thị nhưng phải khoa học, thận trọng và có trách nhiệm. Mọi nội dung được xem xét điều chỉnh phải được đánh giá trên cơ sở khoa học, chuyên môn, quy định của pháp luật và yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông; bảo đảm tính chuẩn mực, giáo dục, kế thừa và ổn định. Đối với những nội dung được xác định qua rà soát là chưa phù hợp, Bộ sẽ chỉ đạo nghiên cứu, xử lý theo đúng quy trình và thẩm quyền.

Việc rà soát, điều chỉnh được thực hiện tổng thể, có lộ trình, bảo đảm chất lượng giáo dục, không làm gián đoạn hoặc gây xáo trộn không cần thiết đối với hoạt động dạy và học", văn bản của Bộ GD-ĐT nêu rõ.

Trong thời gian tới, Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục chủ động, kịp thời và công khai thông tin về tiến độ khắc phục tình trạng thiếu sách giáo khoa và quá trình rà soát, điều chỉnh tổng thể Chương trình giáo dục phổ thông, sách giáo khoa.