Bỏ tôm đi làm mướn

Xóm làm mướn

Xã Vĩnh Hậu A, huyện Hòa Bình là vùng nuôi tôm trọng điểm của tỉnh Bạc Liêu. Một thời, đời sống người dân nơi đây phất lên như diều gặp gió nhờ nuôi tôm hiệu quả. Nhưng bây giờ, cảnh nhộn nhịp, hối hả của những mùa tôm năm nào không còn. Nơi đây giờ đìu hiu không bóng người, nhiều vuông tôm rộng lớn bị bỏ hoang. 

Ông Lê Công Thành, Trưởng ấp Giồng Tra, xã Vĩnh Hậu A, huyện Hòa Bình, kể: “Do nuôi tôm thất bát nên hầu hết thanh niên trai gái trong xóm và cả người trong độ tuổi lao động đều bỏ vuông tôm đi làm mướn tứ xứ, chỉ còn người già, trẻ em ở nhà”. Ông Thành kể vanh vách những gia đình có người bỏ xứ đi làm mướn: nhà ông Trần Kim Hoàng có 7 người lên các khu công nghiệp ở TP.HCM làm gần 2 năm qua; nhà bà Trần Kim Loan, ông Lê Văn Đoàn, Nguyễn Văn Vinh... cả vợ chồng, con cái (mỗi nhà từ 4 - 7 người) bỏ xứ đi khắp nơi làm mướn kiếm sống.  

Gia đình ông Lê Văn Đoàn có 4 người (ấp Giồng Tra, xã Vĩnh Hậu A, H.Hòa Bình) bỏ vuông tôm, bỏ nhà đi làm mướn

Những nhà chưa có người bỏ xứ đi làm mướn thì cũng nợ ngập đầu. Rất nhiều nông hộ nuôi tôm ở tỉnh này đều mắc nợ ngân hàng, có hộ nợ cách đây hơn 5 năm vẫn không tiền trả. Tôm chết dài dài đến gạo còn phải chạy từng bữa làm sao có dư trả nợ ngân hàng? Ông Thành cho biết, toàn ấp Giồng Tra có 193 hộ, nhưng có đến 171 hộ mắc nợ ngân hàng gần 6,9 tỉ đồng và đều là nợ quá hạn, không còn khả năng trả. 

Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hậu A, ông Trần Văn Thống, lo lắng: “Đời sống nhân dân trong xã đang gặp nhiều khó khăn. Những năm qua, do nuôi tôm kém hiệu quả, hầu hết hộ nuôi tôm đều mắc nợ ngân hàng. Tổng dư nợ ngân hàng đầu tư nuôi tôm cho bà con trong xã là 60 tỉ đồng. Trong đó, nợ quá hạn, nợ xấu không có khả năng thu hồi lên đến 45 tỉ đồng, chiếm 77% tổng dư nợ. Hiện toàn xã có trên 1.000 người phải tìm việc làm ở nhiều nơi”. 

Không riêng gì ở Bạc Liêu, nhiều vùng nuôi tôm trọng điểm ở các tỉnh Cà Mau, Sóc Trăng... đều có trên dưới 1.000 người/xã, chủ yếu thanh niên, không còn bám vào con tôm nữa. Họ bỏ vuông tôm, nhà cửa đi nơi khác làm mướn bằng đủ nghề để kiếm sống và chu cấp cho gia đình.

Tôm “ăn" đất

Cuốn sổ theo dõi nợ quá hạn của 171 hộ dân của ấp Giồng Tra, xã Vĩnh Hậu A,  H.Hòa Bình

Nhiều hộ nuôi tôm nói rằng, con tôm sú giờ đây nó "ăn" dữ lắm, hết ăn heo, ăn trâu, rồi đến ăn đất, thậm chí còn ăn cả nhà nữa. Ông Huỳnh Văn Gằn (77 tuổi, ấp Giồng Tra, xã Vĩnh Hậu A, huyện Hòa Bình) lý giải: "Trước đây, tôm sú nuôi siêu lợi nhuận. Người dân sau vụ tôm là khấm khá, đổi đời. Còn bây giờ nuôi kém hiệu quả, thất bát triền miên. Có nhiều hộ không còn cách gì khác để xoay xở, nên phải buộc bụng bán trâu, bán đất, có người còn bán nhà để trả nợ, nên nhiều người nói con tôm sú ăn heo, ăn trâu, ăn đất... là thế". 

Với 1,7 ha nuôi tôm, suốt 5 năm ròng thất trắng nên đến nay gia đình ông Gằn mắc nợ gần 300 triệu đồng. Trong đó, nợ ngân hàng 58 triệu đồng, nợ tiền thức ăn nuôi tôm các vụ 150 triệu đồng, nợ vay hỏi bạc nóng, lãi suất 10 phân/tháng là 70 triệu đồng... Cả đống nợ  đang đè nặng lên gia đình buộc ông phải dựng tấm bảng "bán đất" để trả nợ. Nhưng suốt năm qua chẳng có ai hỏi mua vì đất ở đây đã cầm cố cho ngân hàng. Vuông tôm thì rộng lớn, nhưng hiện phải bỏ hoang vì không tiền mua tôm giống thả nuôi. Hai đứa con trai của ông Gằn hằng ngày phải đi làm phụ hồ, cắt lúa mướn khắp xứ.

Ông Nguyễn Văn Cảnh (ấp Bờ Xáng, xã Vĩnh Trạch, thị xã Bạc Liêu) sau 5 năm nuôi tôm, phải cầm cố hết ruộng đất để trả nợ ngân hàng. 3 đứa con ông phải cho nghỉ học nửa chừng để lên các khu công nghiệp ở Bình Dương, Đồng Nai đi làm. Gia đình ông Cảnh có 1 ha đất nuôi tôm, nhưng chưa có năm nào nuôi có lời. Hiện nợ ngân hàng, nợ thức ăn... hơn trăm triệu đồng. Các con ông làm thuê hằng tháng gửi tiền về để phụ trả nợ, còn hai vợ chồng phải đi đăng lưới tôm, cá dọc theo sông xáng Bạc Liêu để kiếm sống qua ngày. 

Hoàn cảnh của ông Nguyễn Văn Luôn (ấp Bờ Xáng, xã Vĩnh Trạch, thị xã Bạc Liêu) còn bi đát hơn. Trong năm qua, ông đã 3 lần ra hầu tòa do bị ngân hàng kiện. Mấy năm trước, với 2 ha đất nuôi tôm thế chấp, ông được ngân hàng cho vay 120 triệu đồng. Sau 5 năm, tiền gốc cộng lãi lên trên 150 triệu đồng chưa trả được, nên bị kiện. Ông Luôn nói: “Nếu tình hình nuôi tôm kém hiệu quả cứ kéo dài thì chắc chắn ngân hàng sẽ phát mãi đất của tôi. Thế là tôi thành kẻ trắng tay, biết lấy gì sống?”. 

Còn nhiều, nhiều lắm những gia đình nuôi tôm ở ĐBSCL bị rơi vào cảnh khốn cùng. Ai sẽ giúp họ vượt qua những khó khăn? Có phép mầu nào  cứu vãn nghề nuôi tôm tại nhiều vùng quê hiện nay không? Nông dân đang mong chờ câu trả lời từ phía chính quyền,  các doanh nghiệp và các nhà khoa học...

Trần Thanh Phong